Της Κατερίνας Μυλωνά

Την αναπαραγωγή του κόκκινου τόνου σε συνθήκες εκτροφής κατόρθωσαν ερευνητικές ομάδες με τη συμμετοχή του Κύπριου επιστήμονα, ερευνητή στο Ινστιτούτο Υδατοκαλλιέργειας του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών, στο Ηράκλειο, δρα Κωνσταντίνου Μυλωνά.

Συγκεκριμένα, ομάδα γεννητόρων κόκκινου τόνου (ή κυανόπτερου), που διατηρείται σε συνθήκες εκτροφής σε ιχθυοκλωβούς στην Ισπανία, ξεκίνησε να γεννάει μετά από θεραπεία με εμφυτεύματα αναπαραγωγικών ορμονών. Τα αναπαραγωγικά εμφυτεύματα είναι αποτέλεσμα της δουλειάς του δρα Κωνσταντίνου Μυλωνά και ομάδας συνεργατών του στο Heinrich-Heine University of Dusseldorf της Γερμανίας.

Έκτοτε οι τόνοι γεννούν καθημερινά, έχοντας παράξει μέχρι σήμερα πέραν των 140 εκατομμυρίων αυγών. Τα παραχθέντα αυγά έχουν σταλεί σε ερευνητικά εκκολαπτήρια ψαριών σε Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Ελλάδα, Ισραήλ και Μάλτα, αρχίζοντας για πρώτη φορά στη Μεσόγειο Θάλασσα την έρευνα στη νυμφική εκτροφή αυτού του μοναδικού ψαριού.

Οι επιστήμονες εξηγούν πως «η αναπαραγωγή του κυανόπτερου τόνου αποτελεί μεγάλη επιτυχία στη θαλάσσια ιχθυοκαλλιέργεια και είναι ένα σημαντικό βήμα προς την εξημέρωση του είδους, συνεισφέροντας στη διατήρηση των άγριων πληθυσμών, οι οποίοι υπεραλιεύονται και βρίσκονται σε κίνδυνο εξαφάνισης». Τα πειράματα νυμφικής εκτροφής βρίσκονται σε εξέλιξη και νύμφες κόκκινου τόνου, ηλικίας μεταξύ 8 και 16 ημερών, μεγαλώνουν σταθερά κάτω από διαφορετικές περιβαλλοντικές και διατροφικές συνθήκες.

Σημειώνεται πως οι τόνοι αποτελούν το πολυτιμότερο αλιευτικό απόθεμα παγκοσμίως, με παραγωγή εννιά εκατομμυρίων τόνων το 2002, αξίας έξι δισεκατομμυρίων δολαρίων. Μάλιστα λόγω της αυξημένης ζήτησης τόνου παγκοσμίως (κατανάλωση ωμού κρέατος όπως σούσι) έχει αναπτυχθεί στη Μεσόγειο μια βιομηχανία πάχυνσης που βασίζεται στην αλιεία άγριων ψαριών, κατά την περίοδο της αναπαραγωγικής τους μετανάστευσης.

Η Διεθνής Επιτροπή για την Προστασία των Τόνων του Ατλαντικού έθεσε σε εφαρμογή μια τετράχρονη σταδιακή μείωση της τάξης του 50% στη Συνολική Επιτρεπόμενη Ποσότητα Αλίευσης κόκκινου τόνου στον Ανατολικό Ατλαντικό και την Μεσόγειο Θάλασσα, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη επιστημονική ανησυχία, καθώς και αυτή των μη κυβερνητικών οργανώσεων σχετικά με την κατάσταση των άγριων αποθεμάτων.

Μη κυβερνητικές οργανώσεις, όπως η Greenpeace και η WWF, έχουν καταστήσει σαφές ότι, αν συνεχιστεί η υπεραλίευση, ο κόκκινος τόνος κινδυνεύει με αφανισμό.

Η ανακοίνωση των Ερευνητικών Ομάδων SELFDOTT και ALLOTUNA καταλήγει αναφέροντας ότι «η επιτυχημένη αναπαραγωγή και συλλογή γονιμοποιημένων αυγών κόκκινου τόνου από εκτρεφόμενους γεννήτορες, είναι το πρώτο και πολύ σημαντικό βήμα στην ανάπτυξη μιας αειφόρου βιομηχανίας ιχθυοκαλλιέργειας κόκκινου τόνου στην περιοχή της Μεσογείου, συνεισφέροντας στη διατήρηση των άγριων πληθυσμών που βρίσκονται σε σοβαρό κίνδυνο εξαφάνισης». Επόμενος στόχος των ερευνητικών προγραμμάτων είναι η επιτυχία των πειραμάτων νυμφικής εκτροφής, που αναμένεται να επιτευχθεί τα επόμενα χρόνια.

«Πετύχαμε την καλύτερη γονιμοποίηση του τόνου, υποβοηθώντας την παραγωγή αυγών. Αυτό το πετύχαμε εμφυτεύοντας ορμόνες στον ιστό των τόνων με μια μικρή συσκευασία, ένα πλαστικό χαρτάκι. Πρόκειται για μια “πατέντα” Ισραηλινών επιστημόνων την οποία εξελίξαμε εμείς στο Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών προκειμένου να προσαρμόζεται στον τόνο», δηλώνει ο Δρ. Κ. Μυλωνάς.

Το Ινστιτούτο Υδατοκαλλιέργειας έχει καταθέσει πρόταση στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης ούτως ώστε ανάλογο πρόγραμμα να εφαρμοσθεί και στις Εχινάδες, στην Αιτωλοακαρνανία.

Τα υπάρχοντα αποθέματα όσον αφορά τον πληθυσμό του κόκκινου τόνου συγκεντρώνονται κυρίως στον Ατλαντικό Ωκεανό και τη Μεσόγειο, όπου μεταναστεύει για να αναπαραχθεί. Σύμφωνα με στοιχεία της Ε.Ε. τα επιτρεπόμενα αλιεύματα ερυθρού τόνου ανέρχονται σήμερα σε 50.000 τόνους ετησίως, ενώ κατά την ίδια περίοδο «παράγονται» μόλις 25.000

τόνοι. Σύμφωνα με το WWF, πάντως, τα επίσημα όρια αλίευσης δεν τηρούνται και είναι χαρακτηριστικό ότι το 2007, όταν επιτρεπόταν η αλίευση 29.500 τόνων στη Μεσόγειο, αλιεύθηκαν περισσότεροι από 60.000- δηλαδή διπλάσια ποσότητα. Όπως επισημαίνεται από το WWF, «το περιθώριο κέρδους και η αξία του τόνου- ιδίως στην αγορά της Ιαπωνίας όπου και καταλήγει το μεγαλύτερο ποσοστό που αλιεύεται στη Μεσόγειο- είναι τεράστια. Έτσι, οι αλιευτικοί στόλοι τόνου στη Μεσόγειο έχουν επενδύσει σε καινούρια και γρήγορα σκάφη με κυκλωτικά δίχτυα, παράνομα αεροσκάφη εντοπισμού κοπαδιών, σόναρ και ραντάρ τελευταίας τεχνολογίας».