Tου N. Tσαγκαράκη
Βρισκόμαστε ήδη στην Κω για ένα πρωτότυπο και πολύ ενδιαφέρον κινηματογραφικό φεστιβάλ.
1ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΚΩ ΜΕ ΘΕΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ «ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ»
Ξεκινά σήμερα στην Κω το 1ο διεθνές φεστιβάλ ταινιών με θέματα υγείας «Ιπποκράτης», το οποίο θα διαρκέσει μέχρι την Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου. Για έξι μέρες θα προβληθούν με ελεύθερη είσοδο πάνω από 80 ταινίες μικρού, μεσαίου και μεγάλου μήκους, ελλήνων και ξένων σκηνοθετών, που αναδεικνύουν ζητήματα σχετικά με την υγεία, την περίθαλψη και την ανθρωπιστική μέριμνα σε όλο τον πλανήτη. Το Φεστιβάλ διοργανώνεται από την εταιρεία «ΤΡΙΚΥ ΤΡΙΚ Μ. ΕΠΕ», τον Δήμο Κω, το Πνευματικό Κέντρο Δήμου Κω και τον Οργανισμό Πολιτιστικής Ανάπτυξης Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Δωδεκανήσου και τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Υγείας και του Υπουργείου Πολιτισμού. Επίσης, υποστηρίζεται από φαρμακευτικές εταιρείες όπως η Pfizer και η Durex, από το Διεθνές Ιπποκράτειο Ινστιτούτο πρόεδρος του οποίου είναι ο καθηγητής ιατρός κ. Γερουλάνος, και από την Αμερικανική πρεσβεία της Αθήνας.
Καλλιτεχνική διευθύντρια του φεστιβάλ είναι η σκηνοθέτρια Λουκία Ρικάκη, η οποία είναι επίσης υπεύθυνη για την εδραίωση ενός ακόμη κινηματογραφικού θεσμού στα Δωδεκάνησα, του Ecofilms, που πραγματοποιείται κάθε Ιούνιο στη Ρόδο. Στην Κω στήνει φέτος ακόμη ένα θεματικό φεστιβάλ, με εξίσου γενικότερα ανθρωπιστικό χαρακτηρα, αλλά με εξειδίκευση στα ζητήματα υγείας, τα οποια δε γνωρίζουν σύνορα και κανενός είδους ταυτότητα (φύλου, τάξης, εθνικότητας).
Το πρόγραμμα του φεστιβάλ περιλαμβάνει ως επί το πλείστον ντοκιμαντέρ, χωρίς όμως να λείπουν οι ταινίες μυθοπλασίας. Απ’ αυτά που αναμένονται με μεγαλύτερο ενδιαφέρον στην πρώτη κατηγορία, είναι το «Επιλογή Ζωής: Το Ανθρωπιστικό Δίλημμα του Δρ Τζέιμς Ορμπίνσκι» (Πάτρικ Ριντ, 2007). Εκεί θα δούμε την ιστορία του Δρος Τζέιμς Ορμπίνσκι, που έγινε μάρτυρας της ανθρώπινης τρέλας, όταν λόγω της ιατρικής του ιδιότητας έζησε ιστορικές καταστροφές όπως η Γενοκτονία της Ρουάντα και ο λιμός στη Σομαλία. Ο τέως πρόεδρος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα και νικητής του Νόμπελ Ειρήνης 1999, περιγράφει γλαφυρά στον θεατή την συγκινητική διαδρομή του, πίσω στην χώρα και στους ανθρώπους των οποίων η μάχη ζωής-θανάτου τον έχει στιγματίσει για πάντα.
Στο «Ο μπαμπάς μάς ξέχασε» (Rick Minnich & Matt Sweetwood, 2008), μια εβδομάδα μετά από ένα φαινομενικά ανώδυνο ατύχημα, ένας 45χρονος άντρας παθαίνει ολική αμνησία. Βαφτίζοντας τον εαυτό του Νέο Ρίτσαρντ ξεκινάει μια καινούργια ζωή με καινούργια σύζυγο και μακριά από την οικογένειά του. Δεκαέξι χρόνια αργότερα, ο μεγαλύτερος γιος του επιστρέφει με μια κάμερα για να ανακαλύψει τον λόγο που η μνήμη του πατέρα του δεν επανήλθε ποτέ. Ο σκηνοθέτης Rick Minnich εξηγεί για την ταινία του ότι “Δεν ήθελα το «Forgetting Dad» να είναι μια ακόμη άσκηση ενδοσκόπησης όπως οι περισσότερες προσωπικές ταινίες. Αναζητούσα μια πιο οικουμενική διάσταση. Τι σημαίνει η απώλεια στην ευρύτερη έννοια της; Σε τι μεταφράζεται η απώλεια ενός στενού συγγενή; Σήμερα γίνεται όλο και περισσότερος λόγος για το Αλτσχάιμερ και την άνοια και τυχαίνει να έχω αρκετούς φίλους με γονείς που πάσχουν από άνοια. Μπορεί η μνήμη τους να μην χάθηκε ξαφνικά -όπως συνέβη με τον πατέρα μου- αλλά σταδιακά εξασθενεί. Θα έρθει σύντομα η μέρα που αυτοί οι φίλοι μου θα αντικρίζουν τους γονείς τους κι εκείνοι δεν θα τους αναγνωρίζουν πια. Είναι ένα θέμα που σίγουρα θα μας απασχολήσει πολύ στο κοντινό μέλλον. Πώς θα καταφέρουμε να αντιμετωπίσουμε αυτού του είδους την απώλεια;”
Θα παρουσιαστούν ακόμη ταινίες που αφορούν τον καρκίνο, ειδικά σε γυναίκες, όπως ο «Διάφανος χρόνος» (Γκαλί Μεϊρί, 2008) για την 33χρονη Εϊλόν Νουφάρ, συνδημιουργό και ιδρυτή του παγκοσμίου φήμης θιάσου Μαγιουμανά, που καθώς βρίσκεται στο αποκορύφωμα της καριέρας της, στη διάρκεια μιας ευρωπαϊκής περιοδείας, λαμβάνει ένα δυσάρεστο μήνυμα: οι εξετάσεις μαστογραφίας που είχε κάνει έδειξαν έναν ύποπτο όγκο στο στήθος. Η Eϊλόν βρίσκεται ξαφνικά αντιμέτωπη με μια θύελλα προβλημάτων στη μάχη της με τον καρκίνο του μαστού. Το «99 προς 1: ο Ωοθηκικός Καρκίνος κι Εγώ» (Phoebe Brown, 2007) αφηγείται πώς το καλοκαίρι του 2005 οι γιατροί διέγνωσαν ότι η σκηνοθέτρια Phoebe Brown κατά 99% δεν έπασχε από καρκίνο στις ωοθήκες. Τελικά αποδείχτηκε ότι η περίπτωσή της ανήκε στο 1%. Δύο χρόνια αργότερα, η Phoebe είναι απόλυτα υγιής, αλλά όχι και αστιγμάτιστη. Στο 99 προς 1 η σκηνοθέτης μας ταξιδεύει σε μια διαδρομή από την δική της ιατρική της διάγνωση στο θάνατο της γιαγιάς της από ωοθηκικό καρκίνο, και από τις ψυχοσωματικές παρενέργειες της χημειοθεραπείας μέχρι τις ελπίδες της για το μέλλον. Η ταινία μας θυμίζει πως, το να είσαι η εξαίρεση στον κανόνα είναι ενίοτε δύσκολο, όμως μπορεί και να σου αποκαλύψει δυνάμεις που δεν περίμενες να έχεις.
Ταινίες ελληνικού ενδιαφέροντος περιλαμβάνονται επίσης στο πρόγραμμα. Το «Χρονικό μιας διαδρομής» (Δανάη Παπαδάτου- Μιχάλης Γαλανάκης, 2009) αναφέρεται στο δυστύχημα που έγινε στο πέταλο του Μαλιακού τον Σεπτέμβριο του 2004, όπου σκοτώθηκαν 7 έφηβοι και τραυματίστηκαν μαθητές που επέβαιναν στο σχολικό που τους μετέφερε στην Αθήνα για να παρακολουθήσουν τους παραολυμπιακούς αγώνες. Το ντοκιμαντέρ περιγράφει την διαδρομή μέσα από το ψυχικό τραύμα που βιώσαν οι 30 μαθητών που ήταν στο σχολικό του δυστυχήματος και οι καθηγητές τους. Παράλληλα περιγράφει την ψυχοκοινωνική παρέμβαση που ανέλαβε μια ομάδα ψυχολόγων που συνεργάστηκε με τις σχολικές κοινότητες της Φαρκαδόνας προκειμένου να στηρίξει τα μέλη τους να μεταμορφώσουν τον πόνο τους σε πηγή δύναμης και ανάπτυξης. Το «Ο άνθρωπος που ενόχλησε το σύμπαν» (Σταύρος Ψιλάκης, 2000) μας μεταφέρει στο πρώην Ψυχιατρείο Χανίων. Μια ομάδα ασθενών μας φιλοξενεί στην Εκκλησία του Δήμου, το χώρο που καθημερινά συναλλάσσονται και συνομιλούν, εκεί που άλλος ζητάει κατοστάρικο κι άλλος ζητάει λόγο. Στο χώρο που καθημερινά διαχειρίζονται την ομορφιά τους και τη σχέση τους καλά. Μια άλλη ομάδα, πρώην χρόνιων ασθενών, εκτός ψυχιατρείου πλέον, βιώνει μια επίπονη διαδικασία κοινωνικής επανένταξης και αποτολμά, στο πλαίσιο διεθνών ανταλλαγών, ένα εβδομαδιαίο ταξίδι στη Δανία. Η ταινία, μέσα από τον παράλληλο λόγο των δυο ομάδων, προσπαθεί ν’ ακούσει τον λόγο της ψυχικής ασθένειας, κάτω από το χαώδες παραλήρημά της, κρούστα μιας βαθιάς θάλασσας.
Θα υπάρχουν επίσης ταινίες που αφορούν καθημερινές εμμονές μας, άλλες περισσότερο κι άλλες λιγότερο βλαβερές, όπως το κάπνισμα και η σοκολάτα. Το «Γιατί καπνίζουμε» (Susan Hogue, 2008) ερευνά ένα ερώτημα που τίθεται τόσο σε καπνιστές όσο και στους επιστήμονες που τους μελετάνε. Το ντοκιμαντέρ αυτό αποτελεί μια αντιφατική ματιά σε ένα ζήτημα υγείας, χρησιμοποιώντας όχι μόνο συνεντεύξεις αλλά και διαφημιστικά βίντεο περασμένων δεκαετιών. Γίνεται τελικά προφανές, ότι δεν υπάρχουν παρά φτηνές δικαιολογίες για την εμμονή αυτή από τη μεριά των καπνιστών. Το «Γιατί καπνίζουμε» δείχνει την ανηλεή πίεση των 50 χρόνων πειθούς από τα Μ.Μ.Ε. που μας έχει παγιδεύσει σε μια ανώδυνη αυτοκτονία μέσα από τη διασημότερη θανατηφόρο συνήθεια. Αντιθέτως, το «Αναζητώντας… την καρδιά της σοκολάτας» (Sarah Feinbloom, 2008), είναι ένα νοστιμότατο παιχνίδι στον πλούσιο, απολαυστικό κόσμο της σοκολάτας. Ακολουθούμε τη σκηνοθέτρια Σάρα Φάινμπλουμ καθώς αναζητά τα αίτια της προσωπικής της εμμονής με τη σοκολάτα. Συνεντεύξεις με φανατικούς της σοκολάτας, ‘ανασκαφές’ σε σοκολατένιες πάστες, τέχνη, φαντασία, ζεστά κρουασάν σοκολάτας, θρησκεία, σεξ, έρωτας και ζεστές καραμέλες βουτύρου: όλα μαζί σ’ ένα γευστικό ταξίδι στο παρελθόν που θα αποκαλύψει την ιδιαίτερη θέση που κρατά η σοκολάτα στις καρδιές όλων μας. Έπειτα από ευγενική πρόσκληση του φεστιβάλ, θα βρεθούμε στην Κω για όλη τη διάρκεια του φεστιβάλ, οπότε μέσα στην εβδομάδα θα σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας απ’ αυτόν τον νεοσύστατο θεσμό που ελπίζουμε να καθιερωθεί για να εμπλουτίζει και να αφυπνίζει τις ζωές των κατοίκων του νησιού, των κινηματογραφόφιλων αλλά και των παραθεριστών που απλώς θα τύχει να βρεθούν εκεί στις μέρες του φεστιβάλ, δίνοντας σε όλους μας ένα επιπλέον κίνητρο να επισκεπτόμαστε συχνότερα το νησί.

