
Eμείς οι Κρήτες το αγαπάμε το νησί πολύ αλλά πρέπει να το ξαναγαπήσουμε σωστότερα, να σεβαστούμε την πολιτιστική μας κληρονομιά και τον τόπο μας εσωτερικά
Τον πολιτισμό της Κρήτης αλλά και ολόκληρης της Ελλάδας εξάγει η ηθοποιός, Μαρία Τζομπανάκη, η οποία έστησε την παράσταση με το έργο του Ευριπίδι «Βάκχες». Αφού ανέβηκε στην Αθήνα, τον Πειραιά και τη Θεσσαλονίκη, παρουσιάζεται στην Κρήτη.
Η Μ. Τζομπανάκη ζητά το χειροκρότημα που θα την εμψυχώσει για να ανεβάσει την παράσταση σε χώρες του εξωτερικού και να λάβει μέρος σε διεθνή φεστιβάλ. Με «κράχτη» μια παράσταση, σκοπεύει να παρουσιάζει διάφορα στοιχεία του πολιτισμού μας στο εξωτερικό.
Η παράσταση παρουσιάζεται απόψε, για δεύτερη βραδιά, στα Χανιά, στο θέατρο Ανατολικής Τάφρου, αύριο στον Άγιο Νικόλαο, στο 1ο Γυμνάσιο Αγίου Νικολάου, την Δευτέρα στο Ηράκλειο, στο κηποθέατρο «Ν. Καζαντζάκης» και την Τρίτη στο Ρέθυμνο, στην «Φορτέτζα».
Τους ρόλους ερμηνεύουν οι: «Αγαύη» Μαρία Τζομπανάκη, «Κάδμος» Δημήτρης Καμπερίδης, «Πενθέας» Δημήτρης Σιακάρας, «Διόνυσος» Μιχάλης Καλαμπόκης «Αγγελιοφόρος» Βαγγέλης Λιοδάκης.
Η παράσταση ανεβαίνει σε μετάφραση Κ.Χ. Μύρη, σκηνοθεσία Νίκου Χαραλάμπους, σκηνικά και κοστούμια Γιώργου Ζιάκα, φωτισμούς Ανδρέα Μπέλλη, μουσική Μιχάλη Χριστοδουλίδη, μουσική διδασκαλία Χρήστου Γαλήτη και χορογραφίες Χριστίνας Βασιλοπούλου.
«Ο τόπος μου είναι αναφορά μεγάλη και δεν είναι τυχαίο που διάλεξα το ταξίδι μου να ξεκινήσει από την Κρήτη», λέει η Μ. Τζομπανάκη, στη συνέντευξή της που παραχώρησε στην «Π».
Η συμμετοχή σας στις «Βάκχες» σημαίνει επιστροφή στο θέατρο, να φανταστώ ότι σας έλειψε…
«Είναι κάτι που εδώ και δυο χρόνια σκεφτόμουν να κάνω και το προετοίμαζα. Το μήνυμα των Βάκχων, ο μεταφυσικός λόγος του Ευριπίδη και το περιεχόμενο της συγκεκριμένης τραγωδίας είναι εντελώς διαχρονικό, κάτι που αφορά την ανθρωπότητα και σήμερα όλοι έχουμε απομακρυνθεί πάρα πολύ από την ουσία της αλήθειας, είτε σε επίπεδο ανθρωπιάς είτε σε επίπεδο κοινωνικό, της δημιουργίας, των σχέσεων, σε όλα τα επίπεδα και ενώ η τεχνολογία έχει προωθηθεί πάρα πολύ στη ζωή των ανθρώπων και διευκολύνει, δηλαδή τους ανθρώπους, ταυτόχρονα διευκολύνει και μία άλλη κατάσταση, τον εκφυλισμό όλων των αξιών, την παράφραση της ουσίας της ζωής. Έρχεται εδώ ο Ευριπίδης να μας πει ότι παιδιά το πράγμα έφτασε στα άκρα και παρακμάζουμε, έρχεται η καταστροφή με ένα τρόπο αντίστοιχα, αναλογικά για να ξαναμπούν τα πράγματα από την αρχή στη θέση τους κι ελπίζω η ανθρωπότητα να μη φτάσει στο τέρμα, στο ναδίρ για να ξαναχρειαστεί πολιτισμοί και σχήματα και πλανήτες να γίνουν από την αρχή θα ήταν κρίμα.
Αυτή ήταν η επιλογή μου, υπάρχουν και άλλοι πρωταγωνιστές, δεν ήταν η ευκολότερη επιλογή για έναν άνθρωπο που σιωπά χρόνια, όμως σαν ηθοποιός και σαν άνθρωπος είμαι το ίδιο, δε φοράω ένα φόρεμα που λέγεται είμαι ηθοποιός και ένα άλλο πίσω από αυτό είναι η γυναίκα, η μάνα, ο πολίτης, ο άνθρωπος. Έτσι, επέλεξα αυτή την παράσταση για να περάσω ένα μήνυμα στον κόσμο μια και είμαι ένας άνθρωπος προβεβλημένος λόγω της δουλειάς μου. Ήταν μια συγκεκριμένη επιλογή, πολύ εσωτερική και αναγκαία για μένα.»
Σήμερα θα μπορούσαν να δημιουργηθούν, να γραφτούν, δηλαδή, τέτοια έργα;
«Αμφιβάλω πραγματικά. Εδώ ανατρέχουμε στις κλασικές αξίες, αυτά τα έγραψαν εξαιρετικά εμπνευσμένοι άνθρωποι μια εποχή που άκμαζε ο πολιτισμός εξαιρετικά επίσης σήμερα παρακμάζουν τα πάντα».
Περιοδεύετε στην Κρήτη, νιώθετε ότι το κοινό του νησιού είναι διαφορετικό;
«Δεν κάνω περιοδεία, έπαιξα μια παράσταση στην Αθήνα, τον Πειραιά και δύο στη Θεσσαλονίκη και επέλεξα να κάνω πέντε στον τόπο που έχω να παίξω 24 χρόνια, από όταν έπαιζα στο ΔΗΠΕΘΕ. Θα μετρήσω και άλλα πράγματα, το κοινό της Κρήτης είναι δύσκολο αλλά και καλό. Αν του αρέσει κάτι θα το αποδεχτεί καλά αν δεν του αρέσει πάλι θα το δείξει. Είναι ένα μέτρο για μένα πάρα πολύ σημαντικό γιατί ετοιμάζομαι να φύγω στην Ευρώπη, το εξωτερικό σε διάφορα μεγάλα φεστιβάλ να δείξουμε αυτή τη δουλειά. Για μένα σημαίνει πολλά, κατ αρχήν θα εμψυχωθώ πολύ από τους συμπατριώτες μου γιατί έχω ένα πάθος με την Κρήτη. Αγαπώ πολύ τον τόπο μου και δουλεύω γιʼ αυτόν «μυστικά», διακριτικά τα τελευταία χρόνια πολύ με το πολιτιστικό κέντρο και άλλα πράγματα που κάνω στο Μυλοπόταμο, οπότε τώρα επειδή κάνω κάτι άλλο που είναι έτοιμο να εξαχθεί σαν πολιτισμικό προϊόν κινούμενο δηλαδή όχι σαν κάτι που δημιουργείται στον τόπο μας και υποδεχόμαστε το ενδιαφέρον των ξένων, όπως κάναμε μέχρι τώρα, αλλά σαν κάτι που εξάγουμε εμείς, έχω έτσι μια λαχτάρα να δω πώς θα κριθεί εκεί, δεν έχω τρακ αλλά λαχτάρα.
Είναι μια πολύ ακριβή παραγωγή, από αυτές που στήνουν μόνο εθνικά θέατρα, όσοι το μάθανε είτε οι παραγωγοί, ηθοποιοί, ο χώρος έχει εκπλαγεί, δεν το περίμενε ότι ένας άνθρωπος μόνος του θα τολμούσε να ξεκινήσει κάτι τόσο μεγάλο γιατί είναι και πάρα πολλοί ηθοποιοί, δεν είναι η ψωνίστικη περιοδεία ενός ανθρώπου που θέλει να δείξει πόσο καλός είναι αλλά η τεράστια αγάπη που έχω όλα αυτά τα χρόνια για τον πολιτισμό μας και την ανάγκη μέσα από αυτό πια να διοχετεύσω ένα μήνυμα και νομίζω ότι όπως προχωράει πάει καλά, το υποδέχεται ο κόσμος με μεγάλο σεβασμό και είναι μια ωραία δουλειά που θα τη δείτε, δεν είναι λόγια αλλά έργο.»
Κάνετε προσπάθειες να διαδοθεί ο πολιτισμός και στηρίζετε το νησί. Πιστεύετε ότι οι ιδιαιτερότητες του νησιού είναι γνωστές στην υπόλοιπη Ελλάδας
«Τα καλά και τα κακά, θέλετε να πείτε.»
Ναι, γιατί τους θερινούς μήνες βγαίνει μια άσχημη εικόνα της Κρήτης προς τα έξω, πώς το αντιμετωπίζετε αυτό;
«Ένας τόπος, όπως είναι η Κρήτη, πολύ χαρισματικός, το σημείο που βρίσκεται γεωγραφικά σε ένα εξαιρετικό σημείο, για αυτό το διεκδίκησαν και τόσοι κατακτητές, δεν είναι τυχαίο, αυτό το κλίμα μας είναι εξαιρετικό, η ομορφιά του τόπου είναι σπάνια γιατί διαθέτει μεγάλη ποικιλία… εμείς οι Κρήτες το αγαπάμε το νησί πολύ αλλά πρέπει να το ξαναγαπήσουμε σωστότερα, να σεβαστούμε την πολιτιστική μας κληρονομιά και τον τόπο μας εσωτερικά, δηλαδή. Αν είναι να πουλάμε καρέκλες στον ήλιο να το κάνουμε καλά, το φαγητό μας να είναι αυτό που πραγματικά είναι καλής ποιότητας, την ομόνοια μεταξύ μας, τη διεκδικητικότητα με τρόπους που δεν αρμόζουν σε έναν πολιτισμό σαν το δικό μας θα πρέπει να την ξεχάσουμε. Όσο αφορά φυτείες και ναρκωτικά, δυστυχώς, είναι σημάδι των καιρών και γίνονται παντού, άνθρωποι επέλεξαν να κάνουν αυτή τη δουλειά για να βγάλουν χρήματα αγνοώντας πόσο κακό μπορεί να κάνει στα παιδιά τους και των άλλων, έγινε ένα ντόμινο καταστροφής που νομίζω ότι κάποια στιγμή θα το επανεξετάσουμε και θα επανέλθουμε. Εγώ αγαπώ αυτό τον τόπο και πιστεύω στην αναγέννηση του, νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό να το λέμε μεταξύ μας αυτό ότι χρειάζεται να αναγεννηθεί. Τη φύτρα αυτή ας μην την κάψουμε, την ποδοπατήσουμε, ας την αφήσουμε να γίνει δέντρο να δούμε τους καρπούς του οι επόμενες γενιές ας βρέξουν τους καρπούς αυτούς.»
Πιστεύετε ότι οι διάφορες σειρές και ταινίες προβάλουν την Κρήτη όπως είναι;
«Κάποια στιγμή που είδα κάτι είδα ότι υπήρχε μια απόλυτη άγνοια στο τι είμαστε πραγματικά, όμως εμείς το επιτρέπουμε αυτό. Κακώς, γιατί δε βγήκε κάποιος να μιλήσει, αν τα έκανα εγώ επειδή είμαι ηθοποιός θα έλεγαν ότι ζήλεψα επειδή δεν παίζω στη σειρά ή ότι τα βλέπω τα πράγματα στενάχωρα. Όχι, όλοι μαζί θα έπρεπε να πούμε ότι δεν είμαστε έτσι, με χιούμορ πρέπει να βλέπουμε τα πάντα και τα κακά μας αλλά άλλο είναι αυτό και άλλο εξευτελίζω. Όταν αισθανόμαστε ότι εξευτελίζουμε τις αρχές μας πρέπει οι ίδιοι να επαναστατούμε και να υπερασπιζόμαστε αυτές τις αρχές με τον τρόπο που επιλέγουμε να ζούμε γιατί πολύ εύκολα ο άλλος μπορεί να πει εσείς οι Κρήτες γιατί φωνάζετε αφού κάνετε αυτό, εκείνο, το άλλο. Είναι δίκοπο μαχαίρι.»
Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σας;
«Ελπίζω να ικανοποιηθούν οι προσδοκίες μου και όλων μας, να πάμε σε μεγάλο φεστιβάλ στη Μόσχα, το Εδιμβούργο, το Λονδίνο, την Ιταλία, στο Βερολίνο, την Κύπρο και ίσως σε άλλες χώρες. Θα ξαναπαιχτεί στην Ελλάδα αλλά μετά από αυτό αν όλα πάνε καλά και η παράσταση προχωρήσει όπως ελπίζω και πιστεύω γιατί εγώ πρώτα δείχνω το έργο και μετά βγαίνω και το διαλαλώ.»
Ο κύκλος μόλις ξεκίνησε, άλλα σχέδια;
«Αυτό είναι πολύ μεγάλο γιατί η παράσταση αν όλα πάνε καλά θα συνοδεύει και άλλα πολιτισμικά στοιχεία του τόπου μας μια έκθεση κεραμικής που είναι ήδη στημένη τώρα και ένα χρόνο, έργα καλλιτεχνών έκθεση υφαντουργίας. Εγώ σκοπεύω κάθε δυο χρόνια να ετοιμάζω μια μεγάλη παραγωγή, να ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο παρέα με άλλα πολιτισμικά στοιχεία του τόπου μας, εκθέσεις, μουσική παράσταση, σεμινάριο, σαν κράχτης θα είναι μια συναυλία ή παράσταση για να επικοινωνούμε και άλλα στοιχεία του πολιτισμού μας. Το έχω ξεκινήσει μια δεκαετία τώρα αυτό, ξεκίνησα το πολιτιστικό κέντρο που έδειξε τη δουλειά του, απέκτησε μια φήμη, προχώρησα σε ΜΚΟ και την εταιρεία που παράγει πολιτιστικό έργο, κάθε φορά που γίνεται ένα μεγάλο βήμα το επικοινωνώ προς τα έξω. Θέλω να πω ότι για μένα ο τόπος μου είναι αναφορά μεγάλη και δεν είναι τυχαίο που διάλεξα το ταξίδι μου να ξεκινήσει από την Κρήτη».

