Του Εμμανουήλ Ανδρουλάκη*

Παρακολουθώντας με ενδιαφέρον τις κατά καιρούς δημοσιοποιούμενες θέσεις-απόψεις περί της συνταγματικά και νομοθετικά προβλεπόμενης υποχρέωσης θητείας, θα επιχειρήσω να εκθέσω μερικές προσωπικές μου απόψεις,οι οποίες και υλοποιήσιμες είναι και μπορούν, πάντα κατά την προσωπική μου εκτίμηση, να συμβάλουν εποικοδομητικά,ώστε επιτέλους, στο νομοθετικό οικοδόμημα,που διέπει την υποχρέωση θητείας των Ελλήνων πολιτών στις Εν.Δυνάμεις,να κυριαρχήσει ίσως κάποια πραγματική και αδιαμφισβήτητη αναλογική ισότητα.

Οι όποιες σκέψεις – προτάσεις για κατάργηση των αναβολών σπουδών και στράτευση των νέων Ελλήνων στα δεκαοκτώ,όπως συνοπτικά έρχονται στο φώς της δημοσιότητας(και στη συνέχεια μπαίνουν στις καλένδες), δεν είναι κάτι το καινοφανές. Εδώ και αρκετές δεκαετίες οι σκέψεις αυτές ανακυκλώνονται, κυρίως δε από τότε που τα δημογραφικά δεδομένα της χώρας μας, σε συνδυασμό πάντα με τις κατά καιρούς θεσπιζόμενες «ευνοικές» ρυθμίσεις εκπλήρωσης στρατιωτικών υποχρεώσεων (που όμως βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα οδηγούσαν σε ουσιαστική απαλλαγή από την υποχρέωση θητείας), σηματοδοτούσαν τη μελλοντική μεν, όμως βέβαιη αδυναμία διατήρησης της πληρότητας των Εν.Δυνάμεων, την ουσιαστική δηλαδή δυνατότητα του στρατεύματος να έχει οποτεδήποτε του είναι αναγκαίο, πλήρη,ικανή και αξιόπιστη επιχειρησιακή ετοιμότητα και δυνατότητα.

Βεβαίως και δεν είναι δυνατόν να παραγνωρισθεί το γεγονός ότι τέτοιες ρυθμίσεις επιφέρουν σοβαρές αλλαγές στη γενικότερη ψυχοσύνθεση τόσο των ίδιων των υποχρέων σε στράτευση, όσο και των οικογενειών τους,όμως η ανασφάλεια ,που καταρχήν δημιουργείται κυρίως από τη χρονική μετάθεση των σπουδών στο «εγγύς» μέλλον (στην πιο ακραία περίπτωση οι σπουδές μετατίθενται για ένα έτος),εξαφανίζεται όταν πολύ γρήγορα οι νέοι ανακαλύπτουν ότι ο χρόνος σπουδών τους,είτε για κύριο πτυχίο είτε για μεταπτυχιακές σπουδές είτε για διδακτορικό δίπλωμα ή ιατρική ειδικότητα, είναι πλέον συνεχής και ενιαίος,χωρίς να μεσολαβεί διακοπή για το χρόνο θητείας, άρα χωρίς να κινδυνεύει πλέον ο στόχος κατάκτησης του γνωστικού τους αντικειμένου.

Κάποτε, εξετάζοντας τα υπέρ και τα κατά αυτής της ρύθμισης,είχαμε ν’αντιμετωπίσομε την παράμετρο της ανάγκης στελέχωσης των Εν. Δυνάμεων από οπλίτες και έφ. Αυκούς που κατείχαν γνωστικό αντικείμενο χρήσιμο για την καθημερινότητα του στρατεύματος. Χρειαζόταν λ.χ. πτυχιούχοι ιατρικής για την ενίσχυση των Υγειονομικώνυπηρεσιών, πτυχιούχοι Μηχανικοί-Τοπογράφοι κλπ. για τη στελέχωση υπηρεσιών υποδομής, κ.ο.κ. Και φυσικά δεν ήταν λίγες οι απόψεις όσων υποστήριζαν, γι’αυτούς τους λόγους, την άποψη της μη στράτευσης των νέων στα δεκαοκτώ.

Σοβαρή επίσης παράμετρο της άποψης για τη μη στράτευση στα δεκαοκτώ,αποτελούσε η πρόνοια συντήρησης εκτός στρατεύματος ενός ικανού αριθμού στρατευσίμων, νέων δηλ.,υποχρέων για κατάταξη,των οποίων όμως η στράτευση παρεπέμπετο στο μέλλον, με τη διαδικασία χορήγησης σ’αυτούς αναβολών σπουδών.

Έτσι με την τεχνική αυτή ρύθμιση ήταν δυνατόν να καταμερίζεται κατά το δυνατόν ισόποσα στις επιμέρους ΕΣΣΟ, ο αριθμός των στρατευσίμων, που θα κάλυπτε τις εκάστοτε ανάγκες οροφής των Εν. Δυνάμεων.

Όμως σήμερα τα δεδομένα του στρατεύματος έχουν αλλάξει ριζικά,έχοντας συμβάλει τα μέγιστα σ’ αυτό, κυρίως η είσοδος στις Εν. Δυνάμεις των επαγγελματιών οπλιτών, αλλά και η σημαντική πλέον μείωση της στρατιωτικής υποχρέωσης θητείας, η χρονική διάρκεια της οποίας δεν είναι πλέον δυνατόν να υποστηρίζεται ότι αποτελεί τροχοπέδη για τις μελλοντικές και επαγγελματικές τους εξελίξεις.

Εφόσον όμως για οποιοδήποτε λόγο εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να επικρατεί όποια αντίληψη περί του ότι λ.χ.το προσωπικό των Εν.Δυνάμεων θα πρέπει ακόμη να ενισχύεται και από προερχόμενους από αναβολές σπουδών πτυχιούχους διαφόρων Σχολών, ή να εξακολουθήσει ακόμη,έστω και σε περιορισμένη κλίμακα, να συντηρείται κάποια «δεξαμενή» στρατευσίμων, με τη διαδικασία χορήγησης αναβολών σπουδών, είναι και πάλι δυνατή η δρομολόγηση της στράτευσης στα δεκαοκτώ, με τις εξής διαφοροποιήσεις, οι οποίες θα μπορούσαν ακόμη να λειτουργήσουν και ως εξαιρετικές διατάξεις μεταβατικής ισχύος.

Θα μπορούσε δηλαδή να εξακολουθήσει η χορήγηση αναβολών σπουδών π.χ. για 50-60 (ανάλογα με τις ανάγκες) εισαγόμενους στις Ιατρικές Σχολές της χώρας (ισόποσος αριθμός κατά σειρά επιτυχίας απ’όλες τις Ιατρικές Σχολές, ώστε στο σύνολό τους να μην υπερβαίνουν τους50-60 ),ή σε Σχολές των Πολυτεχνείων της χώρας,τους απόφοιτους των οποίων εξακολουθεί να έχει ακόμη ανάγκη το στράτευμα.

Έτσι, σε συνδυασμό με την ολοένα αυξανόμενη επιστημονική στελέχωση του μόνιμου προσωπικού των Εν.Δυνάμεων, θα μπορούσαν, αυτές οι εξαιρετικές διατάξεις χορήγησης αναβολών σπουδών, να είχαν χρονικό ορίζοντα λήξης,οπότε πλέον, το όλο σύστημα της Στράτευσης, να διέπεται πλέον και να προσδιορίζεται απλά και κατανοητά από το αυτονόητο : εισάγομαι στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, αναστέλλονται οι σπουδές μου (απαιτείται νομοθετική ρύθμιση), στρατεύομαι και σε ένα περίπου έτος ή και λιγότερο, παρακολουθώ τις σπουδές μου, χωρίς άγχος και κυρίως χωρίς κανένα φραγμό.

Και βέβαια η τυχόν υιοθέτηση και δρομολόγηση της διαδικασίας στράτευσης στα δεκαοκτώ,θα έχει επιπλέον πλείστα όσα θετικά παρεπόμενα, τόσο για την ίδια την πολιτεία όσο και για τους ίδιους τους ενδιαφερόμενους να σπουδάσουν υπόχρεους νέους μας.

Ο κατά καιρούς απαιτούμενος ακόμα στρατολογικός έλεγχος,σε μικρότερη έκταση βέβαια, κυρίως για σπουδαστές κάποιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων εξωτερικού,οι ανεξέλεγκτες και μάλλον διογκούμενες διαδικασίες επικύρωσης γνησιότητας κάποιων σπουδαστικών και άλλων εγγράφων,που χρησιμοποιούνται στις Στρατολογικές Υπηρεσίες, πέρα από την απροσδιόριστη ακόμη απόδειξη της σπουδαστικής ιδιότητας ατόμων που σπουδάζουν σε εκπαιδευτικά ιδρύματα του Εξωτερικού,που όμως έχουν έδρα την Ελλάδα….κλπ., είναι διαδικασίες και παράμετροι οι οποίες, στην περίπτωση αλλαγής του συστήματος για στράτευση στα δεκαοκτώ, δεν θα έχουν λόγο ύπαρξης, όσο βέβαια οι υποχρεώσεις αυτές θα αφορούν την απόδειξη της σπουδαστικής τους ιδιότητας στα Στρατολογικά τους Γραφεία για να πάρουν την αναβολή τους.

Αλλά και η ίδια η πολιτεία θα πάψει επιτέλους ν’ασχολείται σχεδόν καθημερινά με το πρόβλημα της φυγοστρατείας,που η ίδια δυστυχώς σηματοδοτεί,με το να «αναγκάζεται» (;) να θεσμοθετεί κατά καιρούς διατάξεις,οι οποίες μακροπρόθεσμα και στη φυγοστρατεία κατατείνουν και εκφυλίζουν τη νομικά παραδεδεγμένη αρχή της «αναλογικής ισότητας».

Βεβαίως και η ευθύνη βαρύνει αποκλειστικά την πολιτεία και γι’αυτό θα πρέπει να εμφανισθεί επιτέλους ως «επισπεύδουσα», για τη διαμόρφωση μιας στρατολογικής νομοθεσίας,η οποία, ακόμη κι αν συνεχίζει να παρέχει αναβολές σπουδών είτε απαλλαγές είτε όποιες άλλες διευκολύνσεις,να το πράττει με κύριο γνώμονα το αυτονόητο δικαίωμα όλων των υπόχρεων σε στράτευση νέων, για αναλογικά ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις και κυρίως χωρίς προκλητικές ευνοικές ρυθμίσεις για λίγους και εκλεκτούς.

Και είναι σήμερα επιτακτική η ανάγκη επαναπροσδιορισμού και νέας θεσμοθέτησης κάποιων βασικών ίσως διατάξεων της σημερινής στρατολογικής νομοθεσίας του νόμου 3421/2005, οι οποίες απροκάλυπτα τροφοδοτούν σχεδόν καθημερινά το τέρας της φυγοστρατείας, με πλείστα όσα αρνητικά αποτελέσματα.

Διατάξεις όπως εκείνες του άρθρου 25 του ν.3421/05, οι οποίες χορηγούν αναβολή σπουδών για αόριστο χρόνο σε μόνιμους κατοίκους εξωτερικού, δεν θα πρέπει να εξακολουθήσουν να γίνονται αποδεκτές,εφόσον στις συγκεκριμένες ρυθμίσεις δεν λαμβάνονται υπόψη οι διατάξεις του Αστικού Κώδικα,όπου το animus και το corpus αποτελούν σωρευτικά τα απαραίτητα εκείνα στοιχεία, με βάση τα οποία στοιχειοθετείται και προσδιορίζεται η μόνιμη κατοικία.

‘Οπως επίσης δεν είναι δυνατόν να εξακολουθήσομε να βιώνομε καθημερινά το «διαρκές και τέλειο έγκλημα» του άρθρου 57 του ν.3421/05, το οποίο, σε συνδυασμό με τα άρθρα 18 και 19 του ίδιου νόμου,αποτελούν την κερκόπορτα της ολοένα διογκούμενης φυγοστρατείας. Ποιος υπόχρεος σε στράτευση, ο οποίος λαμβάνει αναβολή σπουδών σύμφωνα με τα προεκτεθέντα άρθρα 18 και 19 του ν. 3421/05 μέχρι το 31ο ή το 33ο έτος της ηλικίας του, δεν θα «εφεύρει» όποιους τρόπους μπορεί, ώστε να φθάσει στο 35ο έτος της ηλικίας του,οπότε με βάση το άρθρο 57 του ν. 3421/05,να υπηρετήσει μονάχα ένα μήνα στρατιωτικής θητείας, εξαγοράζοντας το υπόλοιπό της ;Και είναι δυστυχώς πολύ εύκολο να κατανοήσει κανείς το εύρος της συντελούμενης «αιμμοραγίας» από τη συνδυασμένη εφαρμογή των διατάξεων αυτών, όταν η ισχύς του άρθρου 57 βρίσκεται δυστυχώς σε διαρκή ισχύ, «προκαλώντας» έτσι το πλήθος των στρατευσίμων,στους οποίους έχει χορηγηθεί αναβολή και καλώς έχει δοθεί, σύμφωνα με τα άρθρα 18 και19 , είτε για απόκτηση διδακτορικού διπλώματος είτε ως διαπρέποντες επιστήμονες είτε για απόκτηση ιατρικής ειδικότητας.

Προσωπικά δεν μπορώ να κατανοήσω τι άλλο εξυπηρετούν αυτές οι διατάξεις, εκτός από τη φυγοστρατεία και την αναλογική ανισότητα. Εύχομαι και ελπίζω, έστω και καθυστερημένα, ν’ανοίξουν αυτιά και ν’αφυπνισθούν συνειδήσεις.

• Ο Εμμανουήλ Ανδρουλάκης είναι υποστράτηγος ε.α., πρώην Δντής Στρατολογικού Σώματος