Της Στέλλας Καράλη

Τι είπε ο γνωστός ιστορικός κατά την παρουσίαση του βιβλίου του δημοσιογράφου Μ. Παντινάκη “Νικητές στο απόσπασμα - Το Αμάρι στις φλόγες”

Σε ξεγύμνωμα του ρόλου του αγγλικού παράγοντα, στην περιοχή του Αμαρίου, που αποτελούσε την περίοδο της γερμανικής Κατοχής βάση και στρατηγείο των Βρετανών συμμάχων, προχώρησε ο διακεκριμένος ιστορικός, καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Γιώργος Μαργαρίτης, παρουσιάζοντας στον Φουρφουρά το βιβλίο του Μανόλη Παντινάκη «Νικητές στο απόσπασμα – Το Αμάρι στις φλόγες».

Ο κ. Μαργαρίτης, είπε, ότι σ’ αυτό το βιβλίο «σώζεται πολύτιμο υλικό της περιόδου μέσα από τις μαρτυρίες που αναφέρει και στον τόμο υπάρχουν πολλές πληροφορίες για τον αναγνώστη, αλλά το σημαντικότερο, προκύπτουν πολλά ερωτηματικά τα οποία, αν θέλετε, αφήνει στους ιστορικούς και ερευνητές να απαντήσουν στη συνέχεια».

Παραδίδοντας μάθημα πανεπιστημιακού επιπέδου, όμως εξαιρετικά κατανοητό από το πολυπληθές ακροατήριο το οποίο κράτησε καθηλωμένο στον αύλειο χώρο του δημαρχείου Κουρητών, ο γνωστός επιστήμονας, ερευνητής και συγγραφέας, έκανε μια ενδιαφέρουσα ανάλυση της κατοχικής περιόδου στην μαρτυρική επαρχία και προσέγγισε με τεκμηριωμένο τρόπο το ρόλο των Εγγλέζων στην απαγωγή του Κράιπε τονίζοντας ότι: «Ο Κράιπε ήτανε ένα παιχνίδι και δεν άξιζε να το πληρώσει η κοινωνία της Κρήτης».

Προχωρώντας παραπέρα και αναφερόμενος στη συμπεριφορά των συμμάχων Άγγλων σημείωσε ότι: «Η συνεχής παρουσία των Άγγλων εμποδίζει τη διάθεση των Αμαριωτών ν’ αντισταθούνε στα πάθη που τραβούνε κατά τη διάρκεια της Κατοχής και μιλάω πριν κάψουν και πριν σκοτώσουν».

Κάνοντας αναφορά στις αγγαρείες του πληθυσμού της επαρχίας και στις επιτάξεις, γίνεται πιο καυστικός στη συμπεριφορά που επέδειξαν: «…Δεν έχουν ανάγκη οι Εγγλέζοι από μια μαζική αντίσταση, δεν τους ενδιαφέρουν τα κοινωνικά πάθη, δεν τους ενδιαφέρει η εργασία και ο μόχθος των Αμαριωτών. Τους ενδιαφέρει ο μικροπόλεμός τους. Και μετατρέπουν αυτή τη δυσαρέσκεια σ’ ένα μικροπόλεμο, ενισχύουν καπεταναίους μικρούς ή μεγάλους, μεγαλώνουν τις τοπικές διαμάχες, εκμεταλλεύονται πειραματίζονται πάνω σ’ αυτές. Πειραματίζονται, γιατί σιγά τον κομμουνιστικό κίνδυνο που υπήρχε στην Κρήτη! Ποτέ δεν υπήρχε τέτοιο ζήτημα! Αλλά, εδώ, πειράματα κάναμε για την Ελλάδα!»

Το μεγάλο κεφάλαιο Κράιπε

Ένα σημαντικό μέρος της ιστορικής ανάλυσης του κ. Μαργαρίτη αφιερώθηκε στην απαγωγή του Γερμανού στρατηγού Καρλ Κράιπε που και σήμερα ακόμη, αν και έχουν περάσει εξήντα πέντε χρόνια, εξακολουθεί να δημιουργεί πολλά ερωτηματικά. Σ’ αυτή την απαγωγή, που σ’ ένα μέρος της μεγάλο υπήρξε η περιοχή πολυήμερο πέρασμα και σταθμός του Γερμανού αξιωματούχου, ο ομιλητής έθεσε το εξής ερώτημα που για δεκαετίες μένει αναπάντητο: «Δεν φταίνε οι Εγγλέζοι για την απαγωγή του Κράιπε. Απρίλιο μήνα του ’44 αρπάζουν το Γερμανό στρατηγό. Και, λοιπόν, η κοινωνία της Κρήτης τι γλιτώνει με την απαγωγή;»

Ο κ. Μαργαρίτης απαντά: «Μόνο και μόνο για λόγους μέσων μαζικής ενημέρωσης. Να δείξουν ότι «ναι πήραμε ένα Γερμανό στρατηγό από την κατεχόμενη Ευρώπη και τι ωραία τι καλά!»

Σ’ αυτό το σημείο γίνεται περισσότερο αποκαλυπτικός από τις μελέτες του ζητήματος που έχει πραγματοποιήσει: «Είναι μέσα στο παιχνίδι το εγγλέζικο. Τώρα, που θα την πληρώσουν οι υπόλοιποι δεν μας νοιάζει! Όσοι λένε: «Σιγά η απαγωγή του Κράιπε δεν έχε σχέση με το κάψιμο των χωριών αφού έγινε μερικούς μήνες μετά», προσέξτε, μπορεί νάχουν εν’ μέρει δίκιο με την έννοια, ότι, ο γερμανικός στρατός αν μη τι άλλο ήταν στρατός ευρωπαϊκός. Κατά συνέπεια, σκότωνε, έσφαζε, λεηλατούσε, έκανε ότι έκανε αλλά ήθελε νομική αιτία γι αυτό. Ήθελε νομικό λόγο για να καταστρέψει…».

Γι’ αυτό το νομικό λόγο έθεσε μια καίρια παράμετρο: «Η απαγωγή του στρατηγού Κράιπε και η συνεργασία των χωρικών, τάχα μου, στη διαπόμπευσή του κατά μήκος της Κρήτης μέχρι το Ροδάκινο, ήταν ένας νομικός λόγος. Γι’ αυτό θέλανε να κάψουν τα χωριά. Και ήταν στις 22 Αυγούστου. Η εκκένωση της Κρήτης από τους Γερμανούς είχε αρχίσει από τον Ιούλιο και τα σημαντικότερα στρατεύματα μεταξύ των οποίων και τα ελληνογερμανικά του Σούμπερτ, είχαν αποχωρήσει από την Κρήτη…».

Αυτό το διάστημα, είπε ο κ. Μαργαρίτης, ο Σούμπερτ διακρίνεται μαζί με τους Κρητικούς που τον ακολουθήσανε, καταστρέφοντας τα Γιαννιτσά στη Κεντρική Μακεδονία και «είχε δεν είχε, πριν φύγουν ήθελαν να δημιουργήσουν ένα κλίμα τρόμου στις περιοχές εκείνες που μπορεί να προέλθει μια ισχυρή στρατιωτική απειλή γι’ αυτούς».

Επικεντρώνοντας την άποψή του αυτή στην επαρχία του Αμαρίου, σημείωσε: «Το συγκρότημα Ψηλορείτη –Κέδρους είναι μια περιοχή, όπου ήδη δρουν αντάρτικες μονάδες του ΕΛΑΣ, όπου βρίσκονται αγγλικές αποστολές, όπου τα βρετανικά πλοιάρια, αποβατικά και τέτοια, πηγαινοέρχονται στις ακτές, όπου γίνονται ρίψεις. Και θέλουνε αυτή την περιοχή να την κάνουν να ματώσει, να τρομάξει, να την κάνουν να σκεφτεί τις πληγές της κι όχι πως θα χτυπήσει Γερμανό. Ρίχνει στους Βρετανούς το θέμα: «Να, εσείς προκαλέσατε την καταστροφή του Αμαρίου». Μήπως μέσα στη γερμανική σκέψη είναι κι αυτό; Να δημιουργήσουν, δηλαδή τοπική αντιπάθεια για τους Βρετανούς;»

Ο καθηγητής του Αριστοτελείου, επιρρίπτει ευθύνες στον αγγλικό παράγοντα ότι «εμπόδισε οι αντιστασιακές πράξεις της Κρήτης να είναι πράξεις κοινωνικές, δηλαδή, να είναι πράξεις που συμφέρουν την κοινωνία της Κρήτης και όχι που συμφέρουν τα βρετανικά παιχνίδια για το πώς παίζεται ο πόλεμος με τον Άξονα». Αλήθεια, σημείωσε με έμφαση, «μαζικές κινητοποιήσεις, προστασία χωριών, πολιτοφυλακές στα χωριά που κάπως να προστατεύουν, κάπως να πιάνουν το κόστος, κάπως να υπάρχει μια αυτοπροστασία των χωριών, αυτά δεν ενδιαφέρουν τους Εγγλέζους; Δεν ενδιαφέρουν το μικροπόλεμό τους. Γι’ αυτό φταίνε οι Εγγλέζοι».

“Η Αντίσταση συνεχίζεται”

Μηνύματα που προκάλεσαν τις επευφημίες των ακροατών, πέρασε με την ομιλία του ο δημοσιογράφος Γιάννης Κανελλάκης. Αφού τόνισε επανειλημμένα, την ανάγκη το έργο του συναδέλφου του «να μπει στα σχολεία για να διδάσκονται οι μαθητές την πραγματική ιστορία τους όπως την αφηγούνται, καθάρια με τη γλώσσα της αλήθειας, οι γονείς και οι παππούδες τους», σημείωσε ότι, μπορεί εκείνη την περίοδο ο λαός της Κρήτης να αντιστάθηκε για να φύγει ο Γερμανός, αλλά και σήμερα η Αντίσταση συνεχίζεται σ’ ένα άλλο επίπεδο που επιβάλει το σύστημα και οι κυβερνώντες. Γι’ αυτό, υπογράμμισε, ο αγώνας είναι διαρκής, ενώ κατηγόρησε τις κυβερνήσεις που εγκατέλειψαν στη μοίρα τους τα χωριά και σήμερα σβήνουν, χωρίς να δίδονται κίνητρα στους νέους για να παραμένουν και να δραστηριοποιούνται.

Ο ιστορικός καθηγητής Μέσης Εκπαίδευσης Ζαχαρίας Αντωνάκης έκανε μια επιστημονική θεώρηση των γεγονότων της Κατοχής και κατέληξε λέγοντας ότι, η «ζώσα μαρτυρία» που περιλαμβάνεται στο βιβλίο είναι η πλέον ολοκληρωμένη που έχει καταγραφεί έως σήμερα. Και εκείνος επισήμανε ότι, η μαρτυρία αυτή είναι αφετηρία για παραπέρα έρευνα και μελέτη.

Ο δημοσιογράφος- συγγραφέας Μανόλης Παντινάκης αφού ευχαρίστησε τους ομιλητές για τα ευμενή σχόλια που ανέπτυξαν για το πόνημά του, είπε: «Το έργο «Νικητές στο απόσπασμα – Το Αμάρι στις φλόγες», που αναφέρεται στον γιγάντιο αγώνα του αμαριώτικου πληθυσμού στον Γερμανό κατακτητή, άρχισε να «χτίζεται» με υπομονή και επιμονή από το 1992… Δόθηκε βήμα σ’ αυτό το έργο στον απλό και άδολο Αμαριώτη, να βγάλει προς τα έξω όσα για δεκαετίες είχε κρύψει στην ψυχή του, τον αγώνα και τα βάσανά του στην πιο σκληρή περίοδο της νεώτερης ιστορίας μας…».

Τον συντονισμό της εκδήλωσης που ήταν άψογος απ’ όλες τις πλευρές, έκανε ο φιλόλογος, πρόεδρος της ΙΛΕΡ Μιχάλης Τρούλης που είχε και την φιλολογική επιμέλεια του βιβλίου. Ο κ. Τρούλης, μίλησε με κολακευτικά λόγια για το βιβλίο και το συγγραφέα και για τη μέχρι σήμερα προσφορά του στην ιστορία του τόπου και στη δημοσιογραφία. Χαιρετισμούς απηύθυναν ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αμαριωτών Αττικής κ. Στέφανος Αντωνακάκης και εκ μέρους του δήμου Κουρητών που διοργάνωσε την παρουσίαση, ο δημοτικός σύμβουλος κ. Νίκος Τυροκομάκης. Χαιρετιστήρια μηνύματα έστειλαν η βουλευτής Ρεθύμνου κ. Όλγα Κεφαλογιάννη και ο πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών Πελοποννήσου Ηπείρου και Νήσων κ. Απόστολος Βουλδής.