
Μια ιστορική ομιλία του τότε λοχαγού Γεωργίου Κάββου, πολύτιμη για τη γνώση της ιστορίας της περιοχής
Ένα πολύτιμο ιστορικό ντοκουμέντο που αφορά στην προσφορά της Κρήτης, και ειδικά των Ανωγείων, στον αντιφασιστικό αγώνα κατά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, δημοσιεύσομε σήμερα. Πρόκειται για ομιλία του τότε λοχαγού του ελληνικού στρατού Γεωργίου Κάββου, αμέσως μετά την απελευθέρωση, με την οποία παρουσιάστηκε για πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη λίστα των μαρτύρων του χωριού στον αγώνα για την ελευθερία.
Η αναφορά του Κάββου αφορά στους Ανωγειανούς που έπεσαν είτε στο αλβανικό μέτωπο, είτε στις μάχες της Κρήτης, αλλά και σε εκείνους τους πολλούς που εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς.
Η ομιλία του Γεωργίου Κάββου, η οποία βρίσκεται στο πλούσιο προσωπικό του αρχείο, έγινε στο μνημόσυνο των πεσόντων στο Ηρώο των Ανωγείων. Ήταν τότε υπασπιστής της στρατιωτικής διοίκησης του νομού Ηρακλείου, όπως έχει γράψει ο ίδιος στην επικεφαλίδα του δακτυλογραφημένου κειμένου, το οποίο παρουσιάζομε. Δεν αναφέρει όμως το χρόνο που εκφωνήθηκε, αλλά μπορούμε να εκτιμήσομε ότι έγινε στα τέλη του 1944, αμέσως μετά την απελευθέρωση, μέχρι το Φεβρουάριο του 1945, όταν και είχε την ευθύνη του υπασπιστή.
Εκτός από τη σημαντική πληροφορία για τα ονόματα των ηρωικών νεκρών, ο τότε λοχαγός μας δίνει σημαντικές πληροφορίες για το πώς συμμετείχαν τα Ανώγεια στον αγώνα κατά των Ιταλών, αρχικά, και των Γερμανών, στη συνέχεια, αρχίζοντας από τη Μάχη της Κρήτης, με αποκορύφωμα τα φοβερά αντίποινα σε βάρος των κατοίκων.
Το κείμενο του Κάββου χαρακτηρίζεται ακόμη από την έντονη συναισθηματική φόρτιση του ομιλητή, καθώς τα γεγονότα, στα οποία πρωταγωνίστησε ο ίδιος, ήταν πολύ πρόσφατα.
Ο Γεώργιος Κάββος (1909-1990) ήταν αξιωματικός του ελληνικού στρατού από τ’ Ανώγεια, με σημαντική αντιστασιακή δραστηριότητα στη διάρκεια της κατοχής. Στα τέλη του 1943 διέφυγε στη Μέση Ανατολή όπου οργάνωσε, στις αρχές του 1944, δύο ανεπιτυχείς αποβάσεις στην Κρήτη. Τον Αύγουστο του 1944 κατάφερε να αποβιβαστεί και ανέλαβε την οργάνωση των αντάρτικων ομάδων στον Ψηλορείτη, ενώ ήταν επικεφαλής της Αντάρτικης Ομάδας Ανωγείων στη νικηφόρα μάχη της Μιθιάς. Μετά την απελευθέρωση τιμήθηκε δύο φορές με το χρυσό Αριστείο Ανδρείας.
Η ιστορική ομιλία του Γεωργίου Κάββου
EΠΙΜΝΗΜΟΣΥΝΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΚΦΩΝΗΘΕΙΣ ΥΠΟ ΤΟΥ ΛΟΧΑΓΟΥ ΠΕΖΙΚΟΥ ΚΑΒΒΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΥΠΑΣΠΙΣΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΕΩΣ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΝΗΜΟΣΥΝΟΝ ΤΩΝ ΠΕΣΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΘΕΝΤΩΝ ΑΝΩΓΕΙΑΝΩΝ ΕΙΣ ΤΟ ΗΡΩΟΝ ΤΟΥ ΟΛΟΚΑΥΤΩΘΕΝΤΟΣ ΧΩΡΙΟΥ:
Ιεραί σκιαί ενδόξων ηρώων που πτερυγίζετε στον αιθέρα, και που βρίσκεσθε σε ψυχική επαφή μαζύ μας, επιτρέψατέ μας, να καύσωμεν λίγο λιβανωτόν, και να σας προσφέρωμεν λίγα μαραμένα λουλούδια και δάφνινα στεφάνια εις ένδειξιν της απεράντου ευγνωμοσύνης μας, για το τιμημένο αίμα που χύσατε για τη λευτεριά, για την τιμή για την Πατρίδα, για την οικογένεια για τη θρησκεία του μεγάλου μας Χριστού.
Πρώτα θ’ αρχίσω από τους υπέρ πατρίδος αγωνισάντας και πεσόντας των παλαιών πολέμων που τα ονόματά των είναι γραμμένα με χρυσά γράμματα τόσον στην προ ημών πενιχρά μαρμάρινη πλάκα όσον και στο Ιστορικόν Πάνθεον των ηρώων της αιωνίας φυλής μας. Ηρωϊκά τέκνα της λεβεντογενήτρας Κρήτης και του Γέρο Ψηλορήτη η θυσία σας εχαλύβδωσε τον χαρακτήρα μας, εσφυρηλάτησε την πεποίθησίν μας, μας έδειξε τον δρόμον της τιμής και του καθήκοντος και μπορέσαμε κατά τον τελευταίον πόλεμον να υψώσωμεν το ανάστημά μας, ως άλλος Δαβίδ κατά του Γολιάθ και να βροντοφωνήσωμεν όλοι με μια ψυχή το Ιστορικόν “Οχι”. Αι Κρητικαί επαναστάσεις, το 12 και 13, ο Ευρωπαϊκός Πόλεμος η Μικρασιατική εποποιΐα ανέδειξαν ήρωας, ημιθέους που με φάρον το αίμα των και καθοδηγητήν την υπερτάτην θυσίαν των, μπόρεσε η κλυδωνιζομένη πατρίς μας ν’ ανοίξη στη λαίλαπα που σάρωνε όλη την Ευρώπη και στην οποία μόνον μια δυνατή ψυχή σαν την Ελληνική και μια ψύχραιμη σταθερά και αιωνία Βρεττανική, μπορούσαν να ανθέξουν.
Τα Ανώγεια στον υπερδεκαετή αγώνα για την απελευθέρωση των σκλαβωμένων αδελφών μας προσέφεραν εις τον ιερόν βωμόν της ελευθερίας επτά, Αξιωματικούς 65 και οπλίτας, καλά διαλεκτά παληκάρια, που οι πληγές που άφησαν στους δικούς των μπορεί να πη κανείς πως δεν γιατρεύτηκαν ακόμη.
Γι αυτούς η πέννα του λογοτέχνου και του ιστορικού πολλές φορές έπλεξε εγκώμια, και η Ελληνική ψυχή κατέταξε τα ονόματά των μετά των Αθανάτων ηρώων, γράψασα ταύτα με χρυσά γράμματα εις τας σελίδας της ιστορίας που θα ευρίσκωνται εις άπαντας τους αιώνας.
Και τώρα θ’ ασχοληθούμεν με το Αλβανικό.
Η 28 Οκτωβρίου 1940 μας ξύμνησε με πολεμικόν οργασμόν. Το προσκλητήριον της Ελληνικός Πατρίδος βρήκε τα παληκάρια των Ανωγείων έτοιμα να τρέξουν στη φωνή της, στα σύνορά της, στα βουνά της Ηπείρου και της Μακεδονίας για να προτάξουν τα χαλύβδινα στήθη των και την ατρόμητη ψυχή των, με την ακράδαντον πεποίθησιν ότι αγωνιζόμενα εκεί αγωνίζονται υπέρ βωμών και εστιών υπέρ τιμής και ανεξαρτησίας της γλυκειάς μας Ελλάδος.
Υπέρ της Λευτεριάς.
Με όσην ταχύτητα μπόρεσε κάθε ένας ετακτοποίησεν τα οικογενειακά του και τώρα βλέπομεν το γυιό φιλώντας το χέρι της Μάνας να την αποχαιρετά, τον άνδρα να φιλά το παιδί του και να δίδη τις τελευταίες συμβουλές στην αγαπημένη του γυναικούλα, τον πατέρα με τα δάκρυα στα μάθια να δίδη την ευχή του στο παιδί, τ’ αδέρφια να αποχαιρετιούνται, τους συγγενείς να κατευοδώνουν τους απερχομένους πολεμιστάς, και τους χωριανούς να ψιθυρίζουν, Αραγε ποιοί θα γλυτώσουν από την πύρινη κόλασι του Πολέμου και ποιοί δοξασμένοι και τιμημένοι θα ξαναγυρίσουν στα αγαπημένα τους σπιτάκια, και ποιοί, και πού, σε ποιά άξενη λαγκαδιά θα αφίσουν για πάντα τα τιμημένα κόκαλά τους που τρίζοντα σαν αρμονία στον αέρα, θα υμνούν τη χαμένη λεβεντιά και παληκαριά των.
Και τώρα τα λεβεντόπαιδά μας με τη σημαία επί κεφαλής και με πατριωτικά θούρια ξεκινούν για το Ρέθυμνον απ’ όπου με όλη τη Μεραρχία με πομπή με χίλιους κινδύνους και με πορείας πολλών ημερών, και νυκτών εξαιρετικώς δυσχερείς και κοπιώδεις υπό βροχάς και Χιώνας φθάνουν στην Τρεμπεσίνα και την Σεντέλι πούνε η πόρτα του Τεπελενιού.
Εδώ είναι θυμάστε καλά, η απόκρημνος κατηφοριά, η βαθειά χαράδρα και ο ανήφορος του Γολγοθά “Το Πούντα Νορ” που έγινεν το νεκροταφείο σας. Εδώ στο Πούντα Νορ είναι που γράψατε τις ποιό ένδοξες σελίδες της ιστορίας του χωριού μας. Εδώ στο Πούντα Νορ σας θαύμασε όχι μόνο ο Διοικητής του Συν/τος που κατ’ επανάληψιν με συνεχάρη για σας, αλλά σας έπλεξαν εγκώμια όλοι οι Ελληνες Αξ/οί και οπλίται των γύρω Συν/των που δεν απεφάσιζαν να κάμουν την επίθεσιν που σεις με ενθουσιασμόν φρενιτιώδη ανελάβατε και φέρατε εις πέρας.
Σας βλέπω ματωμένους, μπαρουτοκαπνισμένους, με το μαχαίρι στο στόμα και τη χειροβομβίδα στο χέρι να ξεκαπαρίζετε μια μια τις φωληές των φρατέλων με τα τέλεια πολυβόλα και όλμους των.
Βλέπω πολλούς με τα στήθια χιλιοτρύπητα, τα χέρια και πόδια κομένα με τραύματα στο κοκρμί και το κεφάλι με τα έντερα χυμένα έξω να φωνάζετε “εμπρός” και τους φάγαμε, για την Ελλάδα παιδιά, για την τιμή μας, για την Ιστορία της Κρήτης μας”.
Και έγινε το θαύμα. Το ύψωμα 1260 και η κορυφή Πούνα Νορ που εθεωρείτο απόρθητος κατελήφθη σε μια μέρα από σας τους νεκρούς ήρωας του 111 τάγματος του 44 Συν/τος, που απετελείτο σχεδόν εξ ολοκλήρου από Ανωγειανούς, και από τους επιζώντας συγχωριανούς μας, τα παληκάρια μας, τους σταυραετούς μας, που χιλιοτρύπητοι κι αυτοί από τα τραύματα έγραψαν σελίδες δόξης σαν και σας.
Αλλά φεύ η Μοίρα η σκληρά και το δρεπάνι του χάρου απέκοψε το νήμα της ζωής ενός Αξ/κού και πλέον των είκοσι παληκαριών μας, ηρώων μας που άφισαν τα κόκαλά τους, το σώμα τους την πνοή τους, σαν ιερά παρακαταθήκη και τίτλον διεκδικήσεως στα αφιλόξενα βουνά της Βορείου Ηπείρου, άταφα άψαλτα, χωρίς να τους κλείσουν τα μάθια τα αγαπημένα χεράκια της μανούλας, της γυναικούλας, του πατέρα ή τ’ αδελφού. Μην κλαίτε. Δεν έμειναν άκλειτα, και το χώμα τους είναι πολύ ελαφρόν, γιατί μια άλλη μάνα πιο μεγάλη πιο γλυκειά πιο σεμνή πιο αγία, η γλυκειά μας Πατρίδα Η Ελλάδα μας έστειλεν τη μυρωδάτη αιθερία αύρα της και τους εχάϊδεψε το πρόσωπον και τους έκλεισε τα μάθια και τους είπε: “Αναπαυθήτε εν ειρήνη η υπερτάτη θυσία σας, το αγνόν σας αίμα δεν εχύθη επί ματαίω, πατρίδα μας η Ελλάς μας θα γίνη Μεγάλη μια μέρα και ελευθέρα και ηνωμένη θα βαδίση τον δρόμον της.
Και ήλθεν η μαύρη μέρα η σκοτεινή, η απαισία που μια άλλη αυτοκρατορία έμπηξε το δηλητηριασμένο και δολοφονικό στυλέτο της, στη πλάτη της αιμόφυρτου και εξαντλημένης πατρίδος μας και επήλθεν το μοιραίον. Μετά από δάφνας έξι μηνών μετά από ηρωϊσμούς και ενδόξους ιστορικάς σελίδας που έγραψεν το Πανελλήνιον στην Αλβανίαν, που τις διεκήρυξαν όλοι οι μεγάλοι άνδρες της γης ανά τα πέρατα της οικουμένης.
Και τώρα η ένδοξος γ Μεραρχία με όλα τα Κρητικόπουλα των άλλων Μεραρχιών που σαν μητέρα έσπευσαν να την συναντήσουν να βαδίζη τον ανηφορικόν και δύσβατον δρόμον της καταισχύνης, που τέρμα του είναι η υποδύλωσις η ατίμωσις και η μαύρη σκλαβιά, γιατί ο απαίσιος, αιμοσταγής και ύπουλος εχθρός ηθέτησεν τα υπεσχημένα και με ταχύν ρυθμόν τρέχει να καταλάβη την Ηπειρόν μας την Μακεδονίαν μας την ωραίαν μας Αθήνα τα νησιά μας την Κρήτη μας.
Μου φαίνεται αν δεν με απατά η μνήμη μου αγαπημένοι μου συμπολεμισταί ότι ήταν η 22α Απριλίου που σηζητήσαμε νωτίως Ιωαννίνων τι έπρεπε να κάνωμεν και δυό δρόμοι ηνοίχθησαν μπροστά μας. Ο ένας ήταν να σπεύσωμεν προς Κρήτην όπως όπως και όσοι μπορούμεν μήπως την σώσωμεν από τη σκλαβιά. Και ο άλλος να συγκροτήσωμεν τάγμα και να πάμε στα Τζουμέρκα και την Πίνδο ως αντάρται, να αγωνισθώμεν μέχρις εσχάτων, για την τιμή μας για την τιμή της πατρίδος μας τηρούντες μια γωνία Ελλάδας ελεύθερη, αλλά δυστυχώς λόγοι υπέρτεροι των δυνάμεών μας δεν μας επέτρεψαν την δεύτερη λύσι και συνεχίζομεν τον δρόμον της προσφυγιάς και της εξορίας.
Και στην περίοδο αυτή της υπερτριετούς αναγκαστικής εξορίας, αφθμό του αίγλης και μεγαλείου κατωρθώματα και πράξεις επετέλεσαν όλα τα Κρητικόπουλα και συνεπώς και Ανωγειανάκια.
Αλλοι με μια ψαρόβαρκα αψηφώντας κάθε κίνδυνον διέσχισαν το φουρτουνιασμένο Κρητικό πέλαγος για να φθάσουν στο ηρωϊκό μας νησί και τάφος τους έγινεν ο υγρός της θαλάσσης πυθμήν. Αλλοι δούλευσαν στις πόλεις και στα χωριά, σε οργανώσεις και κατασκοπείες με διαρκή κίνδυνον της ζωής των και έπεσαν εις τας επάλξεις της ελευθερίας. Αλλοι πήγαν στα δημιουργούμενα ανταρτικά μας και ζούσαν στις περήφανες κορφές των ψηλών βουνών και άλλοι πέθεναν από πείνα και αρώστεια στο κρεβάτι του πόνου και της μοναξιάς χωρίς την οικογενειακήν θαλπωρήν, την μητρικήν αγάπην και την συζυγικήν εκτίμησιν, το συγγενικόν ενδιαφέρον και την φιλικήν αφοσίωσιν.
Και ήλθεν η μαύρη αλλά και φωτεινή ημέρα, η 20η Μαΐου 1941 που τέρατα εκ του ουρανού με τέλεια όπλα και μηχανήματα σαν τους διαβόλους της κολάσεως του Δάντη βάλθηκαν ναι και καλά να μολύνουν τα άγια και ιερά χώματα του αγαπητού μας νησιού με τα βρωμερά τους πόδια. Και τότε άλλοι θρύλοι άλλα μεγαλεία άλλαι ψυχικαί εξάρσεις. Γυναίκες άνδρες παιδιά με έξαλλον ενθουσιασμόν με σούβλες, με δρεπάνια με μαχαίρια με σκουριασμένους γκράδες, θυμάστε που ξεκινήσατε άλλοι για τη Νίδα, άλλοι για το Ηράκλειον και άλλοι για το Ρέθυμνον και γράψατε νέες σελίδες δόξης και ηρωϊκών κατορθωμάτων στου Αγάκο, στο Ηράκλειον στου Λατσιμά στα περβόλια, στου Σταυρωμένου. Ναι πολεμήσατε οι γέροι, οι γυναίκες τα παιδιά, όλη η Κρήτη τον λυσασμένο ούνο, τον αδυσώπητο κατακτητή το κτήνος του Βορρά, γιατί τα παιδιά σας, η νεολαία σας, τα βλαστάρια σας έμεναν στη ξενειτιά πεινασμένα διψασμένα μα υπερήφανα για σας τους πατεράδες μας τις μανάδες μας τους μεγαλύτερους αδελφούς μας.
Στο προσκλητήριηον που έγινε μετά την κατάπαυσιν των εχθροπραξιών τα Ανώγεια έχασαν και πάλιν ένα Αξ/κόν και 14 παληκάρια των που αφήκανε Χήρες γυναίκες και απορφανισμένα παιδιά, μαυροφορεμένες μανάδες, δακρυσμένες αδελφές, απαρηγόρητους πατεράδες, και λυπημένους φίλους και γνωστούς.
Και τώρα κοιτάξετε, μέσα στο μαύρο σύνεφο της σκλαβιάς μέσα στο μαύρο πέπλο της καταισχύνης και της υποδουλώσεως, να δήτε κάτι λευκές σαν κρίνο πεταλουδίτσες που πτερυγίζουν κι έρχονται σε μας για να επικοινωνήσουν ψυχικώς μαζύ μας. Είναι οι ψυχές των δικών μας που εκτελεστήκανε στο διάστημα της σκοτεινής δουλείας. Προσέξατε καλά πολύ καλά θα δήτε τον;ανδρα σας, το γυιό σας, τον πατέρα σας, τον αδελφόν σας, τον εξάδελφόν σας, φεύ και γυναίκες και γράδες και παρθένας και παιδιά.
Στρατιαί ολόκληραι, εκατόμβαι θυσιών εις τον βωμόν της ελευθερίας που ο πύργος στήθηκε με θεμέλια τα κόκαλα, με λάσπη ζυμομένη με το αίμα και στυλοβάτες με ανθρώπινες σάρκες ενδόξων ηρώων που θα μένουν για πάντα αθάναται σ’ όλην αυτήν την περίοδον και πάλιν τα Ανώγεια στην πρώτη γραμμή της μάχης, εις τας επάλξεις της ελευθερίας.
Απ’ εδώ η διοχέτευσις πλείστων συμμάχων προς Αφρικήν. Απ’ εδώ αι πρώται βάσεις της Αγγλικής κατασκοπείας. Απ’ εδώ η φυγάδευσις των πλείστων καταδιοκωμένων Ελλήνων. Απ’ εδώ οι αιχμαλωτιζόμενοι και αυτόμολοι εχθροί. Απ’ εδώ τα σαμποτάζ. Και εδώ εξέσπασε την τελευταίανσ τιγμήν ο θυμός του σφανδάζοντος θηρίου, η οργή της αιμοχαρούς τίγρεως του Βορρά, η μανία του φουρτουνιασμένου πελάγους που τα κύματά του κοματιάσθηκαν στο γρανίτη της Συμμαχικής ψυχής, η εκδίκησις της κτηνώδους μορφής της πρωσικής μπότας, τη στιγμή που θέλησε να αποχωρήση από τ’ αγαπημένο μας Ηράκλειον, για να μη τους κτυπήσουν οι ατρόμητοι Ανωγειανοί στα στενά του Στρούμπουλα. Ο σατανικός νούς εσχεδίασεν και η βέβηλος χείρ του βαρβάρου κατακτητού εξετέλεσεν το ανοσιούργημα της ολοκληρωτικής καταστροφής του μεγαλυτέρου χωριού της Κρήτης που βλέπετε εκτάδην κείμενον, σαν ένα απέραντο νεκροταφείον μέσα στο οποίον είναι θαμένες επτά γυναίκες, ένα παιδί 8 ετών και πεντήκοντα πέντε άνδρες, θύματα της Γερμανικής θηριωδίας κατά το διάστημα της μαύρης σκλαβιάς.
Το ολοκαύτωμα και η θυσία του χωριού τούτου που επί ένα και πλέον μήνα ο εχθρός δι’ όλων των μέσων που διέθετεν κατέστρεψεν, ως και αι θυσίαι τόσων και τόσων άλλων χωριών, που έγιναν για την πατρίδα και για τη νίκη, πιστεύομεν απολύτως ότι θα συντελέσουν εις το μεγαλείον και την δόξαν ταύτης, και ότι εις το Συνέδριον της Ειρήνης οι Μεγάλοι μας σύμμαχοι θα αποτίσουν φόρο τιμής εις τους ενδόξους ήρωάς μας και θα υποστηρίξουν την Εθνικήν μας αποκατάστασινε ις Κράτος μέγα σεβαστόν εις τους φίλους μας και τρομερόν εις τους εχθρούς μας.
Και τώρα κλάψτε μανάδες τα παιδιά σας τα σπλάχνα σας, κλάψτε πατεράδες τα παληκάρια σας, τα στηρίγματα των γηρατειών σας, κλάψτε γυναίκες τους αγαπημένους σας προστάτας τους καλούς σας συντρόφους τα στηρίγματα των παιδιών σας, κλάψτε αδελφές τους αδελφούς σας που για τη τιμή σας έκαμαν την υστάτην θυσίαν, την θυσίαν της ζωής των, κλάψτε συγγενείς τους δικούς σας που πάντα στις κρίσιμές σας στιγμές παρευρέθηκαν ως παρηγορηταί, κλάψτε φίλοι τους φίλους που δεν θα τους θαναδήτε ποιά με το χαμόγελο στο στόμα.
Σταθήτε μια στιγμή γιατί θαρώ πως βλέπω, να βλέπω δεν κάνω λάθος, νά νά οι ψυχές των, νά οι κρινόλευκες πεταλουδίτσες, νά του Γιώργη του Σκουλά νά του νεαρού Ευέλπιδος Νιώτη του Στεφανογιάννη νά και όλοι οι άλλοι νά που από ψηλά από τον ουρανό φωνάζουν.
Πέσαμεν για την Πατρίδα, για την γλυκειά μας Ελλάδα.
Και τώρα παρακαλώ πέντε λεπτά σιγή για να κάμωμεν το προσκλητήριον των ηρώων.
Οι 106 ήρωες Ανωγειανοί που έπεσαν στον αγώνα
ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΑΛΒΑΝΙΑΣ
1) Ανθ/γός Σχολ. Ευελ. Αντων. Νιώτης
2) Οπλίτης Γεώργ. Εμμαν. Βρέντζος
3) Οπλίτης Δημ. Εμμαν. Βρέντζος
4) Οπλίτης Εμμανουήλ Γ. Δακανάλης
5) Οπλίτης Κωνσταντίνος Γ. Δακανάλης
6) Οπλίτης Γεώργιος Αν. Δραμουντάνης
7) Οπλίτης Αντώνιος Γ. Κεφαλογιάννης
8) Οπλίτης Κλέαρχος Γ. Κεφαλογιάννης
9) Οπλίτης Μενέλαος Ι. Κεφαλογιάννης
10) Οπλίτης Γεώργιος Χ. Καραμπίνης
11) Οπλίτης Μιχαήλ Ν. Κοκοσάλης
12) Οπλίτης Κωνσταντίνος Π. Καρκαούτης
13) Οπλίτης Μιχαήλ Εμμαν. Κουβίδης
14) Οπλίτης Αντώνιος Εμμαν. Μαυρογιάννης
15) Οπλίτης Κλέαρχος Ιωαν. Μανούσος
16) Οπλίτης Γεώργιος Ιωαν. Μπέρκης
17) Οπλίτης Γεώργιος Βασ. Πλεύρης
18) Οπλίτης Γεώργιος Δημ. Πατραμάνης
19) Οπλίτης Κων/νος Βασ. Σαλούστρος
20) Οπλίτης Κων/νος Εμμαν. Σκουλάς
21) Οπλίτης Ευάγγελος Γ. Σκουλάς
22) Οπλίτης Κων/νος Νικ. Συκιώτης
23) Οπλίτης Εμμαν. Ανδρ. Σφακιανάκης.
Επεσαν ηρωϊκώς μαχόμενοι εις το Αλβανικόν μέτωπον υπέρ των ελευθεριών της ανθρωπότητας.
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ 1941
1) Ανθ/γος Εμμαν. Ξετρύπης
2) Οπλίτης Βασιλ. Καλλέργης
3) Οπλίτης Βασιλ. Κεφαλογιάννης
4) Οπλίτης Γεώργιος Δ. Καλλέργης
5) Οπλίτης Χαράλ. Δ. Κεφαλογιάννης
6) Οπλίτης Ιωάννης Κουβίδης
7) Οπλίτης Ιωάννης Μανουράς
8) Οπλίτης Κων/νος Μαγούλιος
9) Οπλίτης Εμμαν. Μανουράς
10) Οπλίτης Ιωαν. Κ. Ξυλούρης
11) Οπλίτης Ιωαν. Κ. Ξυμέρης
11) Οπλίτης Ιωαν. Ξυμέρης
12) Οπλίτης Γεωργ. Παπαδιός
13) Οπλίτης Γεωργ. Σκουλάς
14) Οπλίτης Ιωαν. Σπαχής
15) Οπλίτης Εμμαν. Φασουλάς
Επεσαν ηρωϊκώς μαχόμενοι υπέρ βωμών και εστιών κατά τας επιχειρήσεις της Κρήτης.
ΕΚΤΕΛΕΣΘΕΝΤΕΣ
1) Υπολ. Γεώργ. Σκουλάς
2) Οπλίτης Νικόλ. Αεράκης
3) Οπλίτης Ιωαν. Μ. Βρέτνζος
4) Οπλίτης Βασιλ. Εμ. Βρέντζος
5) Οπλίτης Γεωργ. Β. Βρέντζος
6) Οπλίτης Ιωαν. Β. Βρέντζος
7) Οπλίτης Μιχ. Β. Βρέντζος
8) Οπλίτης Βασιλ. Ν. Βρέντζος
9) Οπλίτης Εμμ. Ζ. Βρέντζος
10) Οπλίτης Ελένη Βλατά
11) Οπλίτης Βασιλ. Βουϊδάσκης
12) Οπλίτης Ιωαν. (Στεφανογιάννης Δραμουντάνης)
13) Οπλίτης Βασ. Δραμουντάνης
14) Οπλίτης Αικατερίνη Καλλέργη
15) Οπλίτης Αγάπη Καβλέντη
16) Οπλίτης Αμαλία Κοκοσάλη
17) Οπλίτης Ειρήνη Καραΐσκου
18) Οπλίτης Μιχαήλ Κουβίδης
19) Οπλίτης Βασιλ. Κουνάλης
20) Οπλίτης Αριστομ. Κουνάλης
21) Οπλίτης Μιχ. Κουνάλης
22) Οπλίτης Ευαγ. Κουνάλης
23) Οπλίτης Χαραλ. Καραμπίνης
24) Οπλίτης Γεώργιος Καλομοίρης
25) Οπλίτης Κων. Καλομοίρης
26) Οπλίτης Νικολ. Κοκοσάλης
27) Οπλίτης Μιχ. Καλλέργης
28) Οπλίτης Κων. Κεφαλογιάννης
29) Οπλίτης Σωκ. Κουτάντος
30) Οπλίτης Ιωάννης Κουτάντος
31) Οπλίτης Κων. Κοντόκαλος
32) Οπλίτης Ιωάν. Κουτεντές
33) Οπλίτης Ευγεν. Μανουράς
34) Οπλίτης Ιωάννης Μανουράς
35) Οπλίτης Βασίλειος Μαυρόκωστας
36) Οπλίτης Στεφ. Ξυλούρης
37) Οπλίτης Ιωαν. Γ. Ξυλούρης
38) Οπλίτης Κων. Ξυλούρης
39) Οπλίτης Βασίλειος Ξυλούρης
40) Οπλίτης Δημ. Πατάρης
41) Οπλίτης Στυλ. Παπαδιός
42) Οπλίτης Νικόλ. Παπαδιός
43) Οπλίτης Ιωάν. Παπαδιός
44) Οπλίτης Εμμαν. Παπαδιός
45) Οπλίτης Εμμαν. Παπαδιός
46) Οπλίτης Εμμαν. Πατραμάνης
47) Οπλίτης Κων. Πετροκόπος
48) Οπλίτης Δημ. Πασπαράκης
49) Οπλίτης Νικολ. Σκουλάς
50) Οπλίτης Ανδρον. Σκουλά
51) Οπλίτης Ολγα Σκουλά
52) Οπλίτης Κων. Σκουλάς
53) Οπλίτης Εμμαν. Σκουλάς
54) Οπλίτης Εμμ. Χ. Σαλούστρος
55) Οπλίτης Εμμ. Ι. Σαλούστρος
56) Οπλίτης Θεοδ. Σμπώκος
57) Οπλίτης Κων. Σταυρακάκης
58) Οπλίτης Ελευθ. Σπιθούρης
59) Γεώργιος Σπιθούρης
60) Μιχαήλ Σουλτάτος
61) Γεώργιος Σμπώκος
62) Χαράλ. Τουπής
63) Κων. Χαχλιούτης.
Εξετελέσθησαν υπό του απαισίου και βαρβάρου κατακτητού κατά την διάρκειαν της μαύρης σκλαβιάς.
ΘΑΝΟΝΤΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΚΑΚΟΥΧΙΩΝ ΠΟΛΕΜΟΥ
1) Βασίλειος Κουτεντάκης
2) Εμμαν. Τουπής
3) Γεώργιος Σουλτάτος
Εθανον πρόσφυγες εις Ηπειρωτικήν Ελλάδα συνεπεία κακουχιών Πολέμου.
ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
1) Μεν. Μανουράς
2) Εμμαν. Κουνάλης
Επεσαν κατά τον ύστατον απελευθερωτικόν αγώνα της φιλτάτης μας Πατρίδος.

