Εξηνταπέντε χρόνια συμπληρώνονται φέτος από το θάνατο του έφεδρου ανθυπολοχαγού, Δημήτρη Βαλαβάνη, ο οποίος άφησε την τελευταία του πνοή στις 21 Φεβρουαρίου 1944.

Με αφορμή την παραπάνω επέτειο, ο φιλόλογος Σήφης Κοσόγλου εξέδωσε μελέτη, στην οποία περιγράφεται αναλυτικά η ζωή και η προσφορά του στην πατρίδα ενώ περιλαμβάνονται φωτογραφίες του ίδιου με την οικογένειά του, μαρτυρίες ανθρώπων που τον γνώρισαν και ιστορικά ντοκουμέντα. Την προσπάθεια στήριξε ο ιστορικός ερευνητής και δάσκαλος, Γιώργος Καλογεράκης.

Η προσφορά του

Οπως γράφει ο κ. Κόσογλου, ο Δημήτρης Βαλαβάνης γεννήθηκε τον Ιούλη του 1914. Δευτερότοκος γιος του Μικρασιάτη Νικόλαου Βαλαβάνη και της Ολγας (το γένος Ποδιά). Υπήρξε ένα από τα πιο δραστήρια μέλη της Αντίστασης κατά των Γερμανών. Πιστός στις ιδέες της Ελευθερίας και της ανεξαρτησίας της πατρίδας έπραξε στο ακέραιο το καθήκον του, “σφραγίζοντας με την εκτέλεσή του” την σύντομη ζωή του...

Ως έφεδρος Ανθ/γός ο Δημ. Βαλαβάνης πολέμησε γενναία στο Αλβανικό Μέτωπο. Επέστρεψε στη γενέτειρά του κατά την διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής και δραστηριοποιήθηκε από τους πρώτους μαζί με τα αδέρφια του στον αγώνα της Αντίστασης των Γερμανών κατακτητών.

Κι ενώ οι Πέτρος, Κώστας και Γιώργος (τα αδέλφια του) θα φύγουν για Μ. Ανατολή ο Δημήτρης, θα μείνει εδώ-στον τόπο του-”κατά τύχην”.

Ο Δημήτρης παντρεύτηκε την Μαρία Λιοδάκη, η οποία ήταν έγκυος, όταν θα συλληφθεί ο Δημήτρης. Μετά την εκτέλεσή του θα γεννήσει ένα χαριτωμένο κοριτσάκι-Δημητρούλα θα το ονομάσουν προς τιμήν του-το οποίο κατά “τραγική ειρωνεία” θα πεθάνει ένα χρόνο μετά από ιλαρά...

Μετά τη φυγή των αδερφών του για Μ. Ανατολή, ο Δημήτρης ορίστηκε από τον Ταγματάρχη Γ. Κατσιρντάκη ως υπεύθυνος της οργάνωσης της Αντίστασης* στα χωριά της περιοχής, ως έφεδρος Ανθ/γος που ήταν.

Εξαιτίας “των ύποπτων κινήσεων” και της δράσης του ο Δημήτρης υποχρεώθηκε να δίδει καθημερινά το “ΠΑΡΩΝ” στην Αστυνομία του Πύργου, υποχρέωση που την διέκοψε κάποια στιγμή. Το γεγονός εξόργισε την Αστυνομία και τους Γερμανούς οι οποίοι μάταια τον αναζητούσαν στο πατρικό του, γυρεύοντας ευκαιρία να τον συλλάβουν.

Ο Δημήτρης, συνήθως κρυβόταν στη σπηλιά του στις “Βάκιωτες”*. Κάποιο βράδυ αποφάσισε να κοιμηθεί στο σπίτι του, στο Βελούλι, θέλοντας να δει και τους γονείς του. Ξύπνησε πολύ πρωί την επομένη και πριν φύγει είπε στη μητέρα του, πως ήθελε να γράψει κάποια σημειώματα, προφανώς για τις ανάγκες της ανταρτικής ομάδας και της αντίστασης.

Η μητέρα Ολγα άναψε φωθιά στο τζάκι και του ετοίμασε το λύχνο, ενώ ανήσυχη, προσπαθούσε να κρύψει τους φόβους και την αγωνία της.

- Καλλιά σου είναι να μη γράψεις πράμα, του είπε... Είδα ένα κακό όνειρο, ότι σε πιάσανε οι Γερμανοί...

Πράγματι, “την ώρα που ξημέρωνε ο Θεός την μέρα του”, Γερμανική περίπολος με οδηγό ένα παιδί απ’ το Σοκαρά και επικεφαλής τον συνεργάτη των Γερμανών και δοσίλογο Νικόλαο Μαγιάση είχαν περικυκλώσει το σπίτι. Το όνειρο της δύστυχης μάνας δυστυχώς έβγαινε αληθινό και μάλιστα πολύ γρήγορα...

- Δημήτρη... Γερμανοί παιδί μου... φώναξε μ’ απελπισμένη φωνή, η μάνα Ολγα κι έκλεισε την πόρτα...

Ο Δημήτρης πλησίασε στο παράθυρο, επιδιώκοντας να πηδήξει προς την ελευθερία και να χαθεί στα σοκάκια του χωριού... Διαπίστωσε όμως, πως, “του την είχαν στημένη” από παντού... Ηταν περικυκλωμένος...

Αλαφιασμένος γύρισε μέσα πετώντας μερικά από τα σημειώματα στη φωτιά, ενώ κάποια άλλα προσπάθησε να τα καταπιεί, την ώρα που οι Γερμανοί στρατιώτες είχαν σπάσει την πόρτα με κλωτσιές και βρίσκονταν απέναντί του με προτεταμένα όπλα.

Ο δοσίλογος Νικ. Μαγιάσης τον έπιασε απ’ το λαιμό και προσπάθησε με το δάκτυλο να του βγάλει τα σημειώματα απ’ το στόμα, γρονθοκοπώντας τον ταυτόχρονα μπροστά στα μάθια των έκπληκτων και έντρομων γονιών του-της Ολγας και του Νικόλα...

- Εγώ είμαι ο Μαγιάσης... Με ξέρεις; Οι πληροφορίες μας λοιπόν δεν ήσαν ψεύτικες... Τώρα, ήρθε η ώρα να πληρώσεις...

- Οσο καιρό ζούσα έκανα το καθήκον μου, απάντησε με περηφάνεια και αφοβία ο Δημήτρης. Κάνε τώρα κι εσύ το δικό σου... Ομως να ξέρεις, ότι εγώ θα πεθάνω σαν ήρωας για την πατρίδα... Εσύ, ως προδότης.

Την ίδια ώρα που οι Γερμανοί στρατιώτες τον έδεναν πισθάγκωνα για να τον οδηγήσουν στο Ασήμι, ο Δημήτρης “έφτυσε κατάμουτρα” τον Νικολ. Μαγιάση...

Στην διαδρομή για το Ασήμι συναντήσανε τους ανθρώπους της αγγαρείας που δουλεύανε για την κατασκευή του δρόμου Ασήμι-Πραιτώρια-Ηράκλειο, όπου δούλευε κι ο ίδιος το προηγούμενο διάστημα...

- Παιδιά γεια χαρά... Αντίο για πάντα... τους είπε με χαμόγελο ο Δημήτρης...

Φτάνοντας στο Ασήμι, έξω από το σπίτι του παπά Αμβρόσιου, ο Δημήτρης προαισθανόμενος τι τον περίμενε, χτύπησε με δύναμη το κεφάλι του σ’ έναν τοίχο σκοπεύοντας ν’ αυτοκτονήσει... Τελικά το μόνο που κατάφερε ήταν να γεμίσουν με αίματα, το κεφάλι, το σώμα και τα ρούχα του...

Η αλλοπαρμένη μάνα Ολγα πήγε στο Ασήμι γυρεύοντας να το δει... Μάταια όμως...

Στην απελπισία της συνάντησε τον Πρόεδρο της Κοινότητας Ασημίου Εμμαν. Καλιτσουνάκη, ο οποίος της υποσχέθηκε ότι θα μεσολαβήσει στον Νικολ. Μαγιάση για να απελευθερωθεί ο γιος της Δημήτρης... Παρά τις υποσχέσεις τίποτα δεν άλλαξε...

Ο έγκλειστος και βασανιζόμενος Δημήτρης προαισθανόμενος την παρουσία της στο χώρο, λέγεται, πως αναστέναξε απ’ τα βάθη της καρδιάς του, κάποια στιγμή...

- Αχ! Μάνα...

Αυτό “το Αχ”, φαίνεται, πως ακολουθούσε τη Μάνα Ολγα σ’ όλη την υπόλοιπη ζωή κι ως το θάνατό της...

Απ’ το Ασήμι λοιπόν, όπου υπέστη τα πρώτα βασανιστήρια μεταφέρθηκε στις Μοίρες-όπου επίσης βασανίστηκε σκληρά-και στη συνέχεια στις φυλακές Αγυιάς Χανίων...

Στο Κολαστήριο ετούτο της Κρήτης θα αποκορυφωθεί ο Γολγοθάς του έφεδρου Ανθ/γου μας Δημήτρη Βαλαβάνη... Φρικτά βασανιστήρια κι εδώ... Μα ο Δημήτρης “μ’ αντρειά και θάρρος” τ’ αντιμετώπισε όλα, αρνούμενος ν’ αποκαλύψει, οτιδήποτε σχετικό με τη δράση του, τους συντρόφους του, τον Αντιστασιακό αγώνα...

Οπως σημειώνει σχετικά ο αδερφός του Κώστας: “τον αδερφό μου Δημήτρη, Εφεδρο Ανθυπολοχαγό Μηχανικού, τον εκτέλεσαν στην Αγυιά Χανίων το Φεβρουάριο 1944, διότι έδινε πληροφορίες σχετικά με τις τοποθεσίες των πυροβολείων και άλλων θέσεων αντιαεροπορικών στους συμμάχους...”

Ο τραγικός επίλογος για τον Δημήτρη γράφτηκε με το αίμα του...