
Έτσι που την ζωή σου ρήμαξες εδώ
Στην κόχη τούτη την μικρή,
σ’ όλη την γη την χάλασες.
Κ.ΚΑΒΑΦΗΣ
Διαβάζοντας, κάποιες επιστολές, με θέμα τον Τσούτσουρο, που δημοσιεύθηκαν στην εφημερίδα σας το τελευταίο διάστημα, αντιλήφθηκα, ότι ευτυχώς δεν είμαι η μόνη βοούσα εν τη ερήμω…του Τσούτσουρου. Υπάρχουν και άλλοι συμπολίτες, με τα ίδια ερωτήματα, την ίδια απελπισία, τον ίδιο θυμό.
Εδώ και λίγα χρόνια παρακολουθώ, μια απίστευτη καταστροφή, που συντελείται στον Τσούτσουρο (παραθαλάσσιο χωριό, στο νότο, του Νομού Ηρακλείου Κρήτης).
Διαμένω στην Αθήνα, αλλά πολύ συχνά επιστρέφω στην γενέθλια γη των προγόνων μου. Νιώθω περήφανη για την καταγωγή μου, γιατί στην προσωπική μου ιστορία και την αφήγηση της, στο ψυχοσωματικό DNA μου, εμπεριέχονται πολύτιμες ψηφίδες, από το πολιτισμικό και φυσικό περιβάλλον της.
Απλά να το πω, είμαι ζυμωμένη με το χώμα, τον αέρα, τα δέντρα, τους ήχους που συνάντησα, άμα τη γεννήσει μου, ΕΔΩ. Το πρώτα υλικά των αισθήσεων μου.
Απορώ, τίποτα απ’ αυτά, δεν μας ανήκουν πια; Εάλω η πόλις.
Κάποτε, φεύγοντας απ’ την Αθήνα, αδημονούσα, να επιστρέψω στον Παράδεισο της πατρίδας μου.
Μια πατρίδα, που οι πρόγονοι μου, αντρείοι καπετάνιοι, αγωνιζόντουσαν να διαφυλάξουν, ενάντια στους πάσης φύσεως κατακτητές. Ο παππούς μου, πολεμώντας στα βάθη της Μ. Ασίας, στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και στους Βαλκανικούς πολέμους, θυσίασε τα καλύτερα του χρόνια επί μία δεκαετία, με όραμα και χρέος, να την διαφυλάξει και να την προσφέρει ελεύθερη, περήφανη και ακέραιη σε μας, τους απογόνους του, την μόνη κληρονομιά που είχε., την Γη, την γλώσσα, την ιστορία, τον πολιτισμό της Κρήτης.
Αυτοί οι πρόγονοι, μόνο τούτο δω είχαν στην φτώχια τους να προσφέρουν: την περηφάνια, την αγωνιστικότητα, την Κρητική Ματιά του Κόσμου. Όλοι αυτοί οι αγώνες, το αίμα που χύθηκε γι’ αυτό το νησί, γι αυτόν τον τόπο, ήταν τελικά μάταιοι, για ένα άδειο πουκάμισο, για μια Ελένη, που λέει και ο ποιητής;
Τώρα επιστρέφοντας στην Κρήτη και στον Τσούτσουρο, τον τόπο των πρώτων παιδικών αναμνήσεων, νιώθω απίστευτη ερημιά.
Εδώ σαν παιδάκι πρωτομάθαινα το πραγματικό βάρος των λέξεων: θάλασσα, χώμα, έναστρος ουρανός, κοχύλια, άμμος, δέντρα, αεράκι….
Τώρα, ενήλικη, στο τοπίο των παιδικών μου αναμνήσεων, είμαι μετέωρη στην κενότητα, την μη- σημασία αυτών των λέξεων.
Το χώμα, η άμμος καλύφθηκε με τσιμέντο, τα δέντρα, αν δεν είναι χρήσιμα για την παραγωγή και δεν είναι αξιοποιήσιμα, πρέπει να εξολοθρευτούν. Η γόνιμη σιωπή των βουνών και της θάλασσας-που κάποτε προσπαθούσε να μας μιλήσει αν την αφουγκραζόμαστε και να μας κάνει σοφούς- μας θυμίζει τώρα, τους εσωτερικούς εφιάλτες μας και το κενό της ύπαρξης μας. Αυτό το κενό, πρέπει λοιπόν εναγωνίως να γεμίσει, με εκκωφαντικά άσματα- σκυλάδικα και ήχους από μηχανάκια και αυτοκίνητα που γκαζώνουν, διερχόμενα δαιμονιωδώς.
Όλα αλλοιώθηκαν, δεν είναι πια η μάνα-γη, η Κρήτη μας, αλλά ένας αλλοτριωμένος τόπος που χαρακτηρίζεται από κακογουστιά και βαρβαρότητα.
Τώρα, η πατρίδα, η Παντέρμη Κρήτη, δεν κινδυνεύει από έξωθεν εισβολείς, κινδυνεύει από ΕΜΑΣ, εμείς την αλώσαμε με τον τρόπο του βιαστή, του ξένου που ζηλοφθονεί την ομορφιά ενός τόπου και τον πολιτισμό των απλών ανθρώπων, των προγόνων μας και πέφτει σαν βάρβαρος εισβολέας να καταστρέψει, να λεηλατήσει ότι αυτός δεν κατάφερε να δημιουργήσει και κληρονομήσει, ποτέ στην ιστορία του. Να βιάσει την γη, να αρπάξει την ψυχή του τόπου και να φύγει, αφήνοντας σαν τον Αττίλα, καμένη γη.
Ο Τσούτσουρος, λοιπόν, είχε κι αυτός την μοίρα των υπολοίπων παραλιών του Ν. Ηρακλείου. Κι ας είχε προηγηθεί, η περιβαλλοντική και οικιστική καταστροφή των βόρειων παραλιών η τσιμεντοποίηση τους, που ονομάστηκε αξιοποίηση και πρόοδος. Ουδέν μάθημα.
Οι εναπομείναντες φυσιολογικοί άνθρωποι, που δεν μισούν την φύση, που κατοικούν σε πόλεις –τέρατα, χτισμένοι μέσα στο μπετόν και την απίστευτη ηχορύπανση που δεν εξοικειώθηκαν ποτέ, με τις συνθήκες που επικρατούν στις εκτρωματικές πόλεις, αναζητούσαν τους τελευταίους Φυσικούς Παραδείσους, αλώβητους, παρθένους απ’ την καταστροφική μανία των μικρονόων ανθρώπων. Όμως….
Αλλά ας τα πάρουμε από την αρχή: Οι δημιουργικοί εγκέφαλοι της προόδου(!!) αποφάσισαν κάποια στιγμή, να κάνουν λιμάνι στον Τσούτσουρο, να τον αξιοποιήσουν βρε αδελφέ, που ζούμε;
«Θα σας κάνουμε και λιμάνι”
Αφού μπάζωσαν λοιπόν, το φυσικό, ειδυλλιακό λιμανάκι, έκοψαν τα αιωνόβια δέντρα που το περιέβαλλαν, τελικά τσιμέντωναν τα πάντα επί 3-4 χρόνια- κάθε καλοκαίρι συνήθως- με μπουλντόζες, και σαν επιστέγασμα του ιδιοφυούς έργου τους, έβαλαν κάτι φρικτούς φανοστάτες, σαν ικριώματα, να φωτίζουν το ανοσιούργημα!
Αποτέλεσμα, μηδέν, ούτε καν ένα άρτιο, λειτουργικό λιμάνι δημιουργήθηκε, παραμένει ένας λασπόλακκος, που πλέον κάθε καλοκαίρι,- κάτι τους κάνει το καλοκαίρι- αδειάζουν την λάσπη που δημιουργείται, λόγω κακοτεχνίας, με γερανούς,!!
Ας δούμε την συνέχεια, ο ενθουσιασμός της προόδου και της αξιοποίησης δεν κόπασε, βρήκε άλλο πεδίο να μεγαλουργήσει τώρα, την παραλία:
«Θα σας κάνουμε και παραλία”
Έτσι, εδώ και τρία χρόνια, δρομολογήθηκε το μεγαλόπνοο έργο αξιοποίησης και ανάδειξης της μαγευτικής παραλίας του Τσούτσουρου :
Μιας παραλίας, ενός φυσικού τοπίου, που δεν ενοχλούσε κανένα και καμιά γενιά που πέρασε επί χιλιάδες χρόνια, απ’ αυτή την έρμη γη και κανείς, δεν την βρήκε προβληματική.
Πως εκτελούμε την μεγαλόπνοη σύλληψη μας; Τσιμεντώνουμε απ’ άκρη, σ’ άκρη, την μισή παραλία, θάβοντας την, κάτω από τόνους μπετόν, δημιουργούμε δρόμο με άσφαλτο, τριών λωρίδων, ξεριζώνουμε το λιγοστό πράσινο, παίρνουμε τα εναπομείναντα κούτσουρα και τα φυτεύουμε στην άσφαλτο!!
Ήδη εδώ και δυο χρόνια, ότι γραφικό ταβερνάκι υπήρχε στην παραλία, απομακρύνθηκε, γιατί ντρόπιαζε με την γραφικότητα του, μας θύμιζε την προέλευση μας που θέλουμε να ξεχάσουμε, πρέπει πάση θυσία τα πάντα, να μοιάζουν με τις παραλίες της Καλιφόρνιας και του Miami!
Έτσι, ένας επισκέπτης του Τσούτσουρου, για πρώτη φορά, αντικρίζει ένα τσιμεντένιο λιμάνι χωρίς καμιά ζωή με διάφορους γερανούς που εκτελούν εκσκαφές και ένα φαρδύ ασφαλτοστρωμένο δρόμο, απ’ άκρη σε άκρη του Τσουτσουρου, και μηδέν βλάστηση, κρανίου τόπος.
Να γίνουν τσιμέντο!! Ε, έγιναν….
Τόση ώρα δεν αναφέρομαι σε τεχνικές λεπτομέρειες ούτε καν στην πολιτική παράμετρο του θέματος. Αυτά αναπτύχθηκαν απ΄ τους προηγούμενους επιστολογράφους, και δεν έχει νόημα η επανάληψη τους (υπάρχουν τα άρθρα για κάθε ενδιαφερόμενο, υποθέτω, στο αρχείο της εφημερίδας).
Αυτές οι σκέψεις, αυτά τα συναισθήματα κινητοποιήθηκαν μέσα μου, ως Κρητικιά την καταγωγή, ως πολίτη αυτής της χώρας, ως, μητέρα, ως επιστήμονα.
Είναι η απόγνωση, η αγωνία, για μια πιθανόν αμετάκλητη, μη αναστρέψιμη καταστροφή του περιβάλλοντος του τόπου μας. Μια καταστροφή με ανυπολόγιστες συνέπειες στον ψυχισμό, την συμπεριφορά, στις μνήμες των απογόνων μας, δηλαδή των παιδιών μας.
Όταν επιβάλλεται πρόστιμο από το λιμεναρχείο Ηρακλείου (αριθ. απόφασης 83/2009) στον δήμο Αρκαλοχωρίου ύψους 15.000 ευρώ, για παρεμβάσεις μέσα στα όρια του αιγιαλού, για αυτό το ανοσιούργημα και η επίσημη εξήγηση, είναι, ότι «τα έργα είναι νόμιμα και αφορούν την προστασία της ζωής και της ασφάλειας και της περιουσίας των πολιτών» τότε αισθάνεσαι ότι δεν μπορεί, σε έχει επηρεάσει ο περιβάλλων χώρος και αυτά που διαβάζεις, αποτελούν προσωπικές σου παραισθήσεις!!
Στην Οικολογική Ψυχολογία, το περιβάλλον χωρίζεται σε: 1) κοινωνικό περιβάλλον, (οργανωμένη κοινωνία, οικογένεια, πολιτιστικές εκδηλώσεις του ανθρώπου) και στα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος (χώρος, που ζει ο άνθρωπος).
Το οικοσύστημα, δηλαδή το περιβάλλον (φυσικό και κοινωνικό) και το άτομο, είναι ενιαίο σύστημα υπάρχει συνεχής αλληλεπίδραση, ανάμεσα τους. Το περιβάλλον- φύση, εμπεριέχει το άτομο και το άτομο εμπεριέχει το οικοσύστημα. Ο άνθρωπος απλά είναι μέρος ενός ευρύτερου συστήματος και έχοντας συνείδηση-δηλαδή νοητικές λειτουργίες- έχει την δυνατότητα να διαφυλάξει το περιβάλλον, δηλαδή τον οίκο του.
Όταν το οικοσύστημα ανισορροπεί, πάντα κατόπιν επέμβασης του ανθρώπου, -μόνο του δεν το συνηθίζει-τις συνέπειες τις χρεώνεται ο άνθρωπος και το περιβάλλον του. Όταν νοσεί το περιβάλλον νοσεί και ο άνθρωπος βιοκοινωνικοψυχικά.
Συγκεκριμένα, ένα άρρωστο οικιστικό περιβάλλον (μολυσμένες πόλεις, άναρχα δομημένες, πυκνοκατοικημένες, θορυβώδεις, χωρίς χώρους φυσικής κοινωνικότητας,) δημιουργούν εκτός από τις σωματικές επονομαζόμενες «ασθένειες του πολιτισμού», πλήθος ψυχικών νόσων. Οι επιπτώσεις αυτές του άρρωστου περιβάλλοντος στον άνθρωπο, είναι γνωστές σε όλους τους χώρους των επιστημών.
Στην Ιατρική και την Βιολογία, οι συνέπειες της ανισορροπίας του οικοσυστήματος στην βιοψυχοκοινωνική οντότητα του ανθρώπου, είναι γνωστές: κατάθλιψη, άγχος, κρίσεις πανικού, ψυχογενείς αλλεργίες κ.α
Αποτελέσματα που έχουν καταγραφεί σε πλήθος Κοινωνιολογικών και Ανθρωπολογικών μελετών: δημιουργία φαινομένων βίας (σωματικής και ψυχολογικής) και την γεωμετρική άνοδο της χρήσης ναρκωτικών ουσιών, ειδικότερα σε πιο ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού κυρίως τους εφήβους.
Ποιος, άραγε, θα εκτιμήσει, και θα κατανοήσει την σχέση αίτιου –αιτιατού που έχουν αυτά τα φαινόμενα (η καταστροφή του ψυχικού τοπίου, η διάλυση του κοινωνικού ιστού, οι δυστυχισμένες κατακερματισμένες οικογένειες, οι ψυχοσωματικές ασθένειες) με την αλλοτρίωση και την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος;
΄Ήδη τα ευρήματα υπάρχουν και είναι συντριπτικά.
Μέχρι πρόσφατα, κάθε άνθρωπος, κάθε οικογένεια με τα παιδιά της, έφευγε από το κολαστήριο των πόλεων και των κωμοπόλεων -που αναγκαζόταν να κατοικεί, για τον αγώνα της επιβίωσης-και επέστρεφε έστω για κάποιες μέρες στην φύση, ψάχνοντας τα τελευταία καταφύγια της ψυχής, να επουλώσει τις πληγές του, στους τελευταίους παραδείσους. Αεράκι θάλασσα, άμμος, γαλήνη…..
Η σωτηρία της ψυχής είναι μεγάλο πράγμα…
Ο Τσούτσουρος, στο Νότο, ήταν ένα απ’ αυτούς τους παραδείσους, Τώρα δεν είναι..
Έσβησε απ τον χάρτη της μνήμης μας.
Είναι τόπος αλλού.
Και τα παιδιά μας αν φτάσουν ως εκεί, θα αντικρίσουν τσιμέντο, τσιμέντο, άσφαλτο.
Δηλαδή αυτό που άφησαν πίσω,
Την Κόλαση
Και ο χάρτης της μνήμης τους δεν θα έχει γαλάζιο χρώμα, αλλά γκρι…..
Και οι διακοπές μας, οι ώρες –κάποτε- τις ξενοιασιάς και της χαράς θα ταιριάζουν μάλλον στα λόγια του Ποιητή:
Καλοκαίρι,
Του σκυμμένου Θεριστή του Τυφλοχέρη.
Καλοκαίρι
Με βαριά μοτοσικλέτα μες τα σκέλη,
Τους φακούς του ανάβει μέρα μεσημέρι,
Καλοκαίρι,
Όλο πίσσα και κατράμι.
Καλοκαίρι.
Καλοκαίρι,
Με το ρόγχο του air-codition μεσημέρι
Φαλακροί, μες τις σακούλες μας σαν γέροι.
Εκεινού με το άσπρο κράνος που μας ξέρει.
Καλοκαίρι.
Μια οσμή νεκροθαλάμου.
Καλοκαίρι.
* Η Έφη Κρασανάκη είναι Νομικός, Ψυχολόγος, Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια, δημότης του Δήμου Αρκαλοχωρίου

