Του Γιώργου Καλούτση
Την Παρασκευή 17 Ιουλίου, παραβρέθηκα σε μια συναυλία-αφιέρωμα στο Γίαννη Ρίτσο για τα 100 χρόνια από την γέννησή του. Η συναυλία οργανώθηκε από το 2ο Ανατολικό Διαμέρισμα Δήμου Ηρακλείου, και πρέπει να του πω ένα εύγε για την πρωτοβουλία και την ιδέα να καλέσει τέσσερις νέους μουσικούς (τρεις είναι από το Ηράκλειο) που δημιούργησαν ένα ευέλικτο και διαρκώς εναλλασσόμενο σχήμα εκτελεστών. Πλην όμως σαν οργάνωση υστέρησε στην ισορροπία λόγου και μουσικής. Η εισαγωγή της κας Αταλάντης Μιχελογιαννάκη-Καράβελα, πολύ κατατοπιστική όπως χρειαζόταν, ήταν δυστυχώς μακροσκελής, αφού μάλιστα προηγήθηκαν δύο (2!...) προσφωνήσεις!. Έτσι τελικά βρεθήκαμε σε δύο εκδηλώσεις, μια διάλεξη και μία συναυλία. Αποτέλεσμα πολύς κόσμος έφυγε στο δεύτερο μέρος της συναυλίας καθ’ ότι το ρολόι ήδη έδεχνε 23.00. Αλλά ας πάμε τώρα στο βασικό μέρος της εκδήλωσης, την μουσική.
Ο Βαγγέλης Αγγελάκης δεν είναι άγνωστος στο Ηράκλειο καθ’ ότι έχει εμφανιστεί στο κοινό μας και παλαιότερα. Τώρα όμως μας παρουσίασε μία νεοαποκτηθείσα (;) ένταση της φωνής του, που πολύ με εντυπωπίασε! Χωρίς τεχνική ενίσχυση κατόρθωσε να γεμίσει τον χώρο με μία μεστή, ζεστή, άνετη και ομοιογενή σε όλη της την έκταση, φωνή. Ο Άρης Σφακιανάκης, αν και δεν θυμάται αν έχει κάνει άλλη εμφάνιση στο Ηράκλειο, μου είναι βέβαια γνωστός και πάντα είχε την αμέριστη εκτίμηση μου για τα μουσικά του προσόντα. Τώρα παρουσιάστηκε σαν εξαίρετος συνοδός στο πιάνο, ευαίσθητος, προσεκτικός, με έκτακτο ήχο, αλλά και σαν τραγουδιστής με μια ωραία, διαυγή φωνή λυρικού τενόρου που πολλά προσέθεσε στο σύνολο. Ο 3ος της παρέας ήταν ο άγνωστος ως τώρα Χρήστος Κεχρής που παρουσιάστηκε βασικά σαν κιθαριστής (καθ’ όλα αψεγάδιαστος!) αλά όταν άνοιξε το στόμα του ακούσαμε με έκπληξη έναν έκτακτο δραματικό τενόρο, ώριμο και έτοιμο για σολιστική δουλειά. Τέλος, πολλά προσέδωσε στην παράσταση και η απαγγελία του νεότερου της ομάδας, γνωστός για τις θεατρικές, και όχι μόνο, παρουσίες του στην πόλη, Λευτέρης Αγγελάκης, αδελφός του πρώτου.
Αυτοί ήταν οι συντελεστές. Έξοχοι ο καθένας στη συμμετοχή του στο συγχρονισμό και το δέσιμο της μουσικής. Το τι έκαναν τώρα, είναι άλλο θέμα, που θέλει κι έρευνα...
Ρίτσος και Θεοδωράκης δημιούργησαν ένα ζευγάρι παράλληλο με εκείνο του Γκάτσου-Χατζιδάκι.
Και οι τέσσερις έζησαν την ίδια εποχή, βιώνοντας τα ίδια πολιτικά και ιστορικά συμβάντα, αλλά με μία όλως διόλου διαφορετική αντιμετώπιση. Εκείνη την εποχή εγώ ήμουν μακριά από την Ελλάδα και όταν επέστρεψαν, το ‘70, βρέθηκα προ τετελεσμένων καταστάσεων, δηλαδή βρήκα έτοιμους, έναν επαναστάτη Θεοδωράκη και έναν λυρικό Χατζιδάκι. Μη όντας ο ίδιος επαναστάτης, προσχώρησα στο ρεύμα του δεύτερου. Πλην όμως, ποτέ δεν έπαψα να θαυμάζω το επίτευγμα του Θεοδωράκη στο να ξεσηκώνει τον λαό. Στην (σπάνια εσωστρεφή) μουσική του, βρήκα τον παλμό ενός βάρδου που μιλά στην πλατιά μάζα, που την ξεσηκώνει με τα θούριά του και της δίνει την δύναμη να ελπίζει και ταυτόχρονα να υπομένει την μοίρα της γενιάς της. Στον Ρίτο ο Θεοδωράκης βρήκε τον “λόγο” για να στηρίξει την μουσική του. Η συναυλία προχθές είχε σκοπό την προβολή αυτού του λόγου. Το ερώτημα είναι- τον ακούσαμε; Σαφώς όχι! Δεν ακούσαμε τα ταμπούρλα και τις σάλπιγγες του ξεσηκωμού της ρωμιοσύνης! Αλλά σαν από θαύμα απολαύσαμε την ευαισθησία και την λεπτότητα που είναι κρυμμένη μέσα στη μουσική του Θεοδωράκη. Τα παιδιά αυτά ανακάλυψαν και αποκάλυψαν μία άλλη διάσταση της μουσικής του. Αυτήν μας παρουσίασαν. Και αυτό ήταν το εκπληκτικό. Και γι’αυτό θεωρώ ότι ήταν “μια ξεχωριστή συναυλία”.
Πολλοί θα είναι αυτοί που ίσως αμφισβήτησαν την ερμηνεία τους. Όμως αυτή η ερμηνεία, όσο και αν απείχε από το παραδοσιακό και γνωστό σε όλους ύφος του Θεοδωράκη, ήταν πειστικό. Στεκόταν!
Και αυτό επειδή ήταν καλό! Η ποιότης πάντα συγκινεί και πείθει. Αυτοί οι νέοι δούλεψαν με στόχο την ποιότητα, την μουσική, την ευαισθησία, την λεπτότητα της έκφρασης. Και για να το πω (να το βγάλω από μέσα μου επιτέλους) ξεφύγαμε από την τετριμμένη πλέον “ελληνικούρα” που τόσο έχει φτηνίσει την μουσική μας και που χρόνια τώρα ακούμε από παντού. Ουφ!!! Επιτέλους... Το είπα!
Οι διασκευές (εκτός δύο-τριών εξαιρέσεων) ήταν πολύ πετυχημένες, ακόμα και η τζαζ διασκευή του “Καρτέρεμα” που ίσως σόκαρε, αλλά γιατί όχι, αφού ο αυτοσχεδιασμός του Σφακιανάκη και το ύφος και η απόδοση του Αγγελάκη ήταν στη θέση τους. Και μου άρεσε ότι όλα ήταν μια συλλογική δουλειά.
Η ανασύνθεση των τριων τραγουδιών “Κυκλάμινο-Κουβέντα με ένα λουλούδι-Πράσινη μέρα” ήταν άξια θαυμασμού (νομίζω πόνημα του Β. Αγγελάκη). Τα φωνητικά τριο ωραία και ισορροπημένα. Γενικά, μια συναυλία όπου απήλαυσα μουσική, ήχο, και μπόρεσα να ονειρευτώ και λίγο...
Αυτά για την εκτέλεση. Αλλά...
Μια φορά ρώτησαν τον Οσκαρ Ουάλιντ πριν από την πρεμιέρα ενός έργου του “τι λέτε, το έργο σας θα έχει επιτυχία”; “Το έργο μου έχει επιτυχία” απάντησε “αλλά δεν ξέρω αν το ακροατήριο θα έχει”....
Αυτό ακριβώς συνέβη και την Παρασκευή στον Άγιο Μάρκο. Το ίδιο έγινε και το περασμένο Πάσχα στη συναυλία του Μυράτ με την Συμφωνιέττα Χανίων και τις χορωδίες Ηρακλείου και Χανίων. Είναι αυτό που ονομάζω “σύνδρομο της τηλεόρασης”. Δηλ. όποτε θέλουμε σηκωνόμαστε, φεύγουμε, μπαίνουμε στην αίθουσα, αλλάζουμε θέση, γυρίζουμε στην παλιά μας θέση γιατί δεν βλέπαμε καλά στην καινούργια.
Χαμός. Κανείς, μα κανείς σεβασμός στη μουσική, ή τουλάχιστον στους εκτελεστές. Και νομίζω ότι εκείνοι πάνω στη σκηνή απέδειξαν μεγάλη ψυχραιμία βλέποντας από κάτω αυτή την κίνηση μπουλεβάρτου (συγνώμη, υπερβάλλω σκοπίμως...). Οταν σου μιλάει κάποιος, έτσι σηκώνεσαι και φεύγεις στη μέση της φράσης του; Είναι αδιανόητο. Περιμένεις πρώτα να τελειώσει... Προφανώς οι ακροατές δεν έχουν αντιληφθεί αυτό ακριβώς το θέμα, ότι η μουσική είναι ομιλία, μεταβίβαση σκέψης και άλλων πολλών. Και μόνο από ευγένεια, αν μη τι άλλο, τους αφήνεις να τελειώσουν τη σκέψη τους.
Αλλά ποιος θα τους το διδάξει;

