Της Πέλλας Λασηθιωτάκη
Σε πλήρη αποτυχία οδηγείται το μέτρο της αποθεματοποίησης του ελαιόλαδου, λόγω των γραφειοκρατικών διαδικασιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και του χαμηλού ενδιαφέροντος της ελληνικής κυβέρνησης, όπως εκτιμά ο επιστημονικός σύμβουλος του Συνδέσμου Ελαιοκομικών Δήμων Κρήτης (ΣΕΔΗΚ) κ. Νίκος Μιχελάκης.
Στο μέτρο της αποθεματοποίησης επιχείρησαν να υπαχθούν τρεις επιχειρήσεις από την Κρήτη, αλλά οι αιτήσεις τους απορρίφθηκαν. Πρόκειται για την Ένωση Πεζών και τις χανιώτικες εταιρείες Ε. Ρενιέρης ΕΕΕ και Ανώσκελη ΑΒΒΕ.
Ο ΣΕΔΗΚ συγκέντρωσε στοιχεία σχετικά με την αποθεματοποίηση του ελαιόλαδου, από την κράτη μέλη τα οποία θεωρητικά συμμετέχουν. Οι συμμετοχές ήταν πολύ περιορισμένες και οι απορρίψεις προσφερόμενων τιμών «ανεξήγητες έως αντικανονικές» σύμφωνα με τον κ. Μιχελάκη.
Συγκεκριμένα, η συμμετοχή στην 1η Φάση του Διαγωνισμού ήταν ιδιαιτέρως χαμηλή από την Ελλάδα και όλα τα κράτη μέλη. Όπως επισημαίνει ο κ. Μιχελάκης, «η μέγιστη τιμή ενίσχυσης που αποδέχτηκε σε αυτή τη φάση η ΕΕ, ήταν 1,3 ευρώ ανά τόνο και ημέρα, που ισοδυναμεί με περίπου 0,04 ευρώ ανά κιλό και μήνα. Κι αυτό ενώ μπορούσε να προχωρήσει και να καλύψει και τις προσφορές με μεγαλύτερες τιμές μεταξύ των οποίων πρέπει να περιλαμβανόταν και οι προσφορές από την Κρήτη, οι οποίες όπως πληροφορηθήκαμε, όλες απορρίφθηκαν. Βέβαια από τις προσφορές που υποβλήθηκαν, οι πλείστες πρότειναν τιμές μεταξύ 1,1 έως 1, 8 ευρώ ανά τόνο και ημέρα, αλλά υπήρχαν και προσφορές μέχρι και 3,4 ευρώ ανά τόνο και ημέρα. Η συνολική ποσότητα που προσφέρθηκε για αποθεματοποίηση σε επίπεδο ΕΕ, ήταν 18.400 τόνοι, αλλά εκείνη η οποία τελικά κατακυρώθηκε ήταν μόνο 4.500 τόνοι. Κι αυτό ενώ η συνολικά εγκεκριμένη για αποθεματοποίηση ποσότητα σε επίπεδο ΕΕ ήταν 110.000 τόνοι!».
Ελλάδα
Οι τρεις ελληνικές επιχειρήσεις που ζήτησαν να υπαχθούν στο μέτρο δραστηριοποιούνται στην Κρήτη. Η συνολική αιτηθείσα ποσότητα ήταν 1.123 τόνοι.
Το 93% του ελαιόλαδου ήταν εξαιρετικό παρθένο, (μέχρι 0,8 βαθμών) και το υπόλοιπο παρθένο, (κάτων των 2 βαθμών).
Ισπανία
Επικαλούμενος πληροφορίες του υπουργείου Αγροτικής Γεωργίας της Ισπανίας, ο κ. Μιχελάκης λέει ότι οι ισπανικές επιχειρήσεις κατέθεσαν 97 προσφορές με συνολική αιτουμένη ποσότητα 16.564 τόνους ελαιόλαδο. Το 99,4% ήταν παρθένο (κάτω των 2 βαθμών) και το υπόλοιπο εξαιρετικό παρθένο (κάτω των 0,8 βαθμών).
Το 50% των προσφορών της Ανδαλουσίας προερχόταν από την περιοχή Χαέν και συγκεκριμένα από τους Συν/σμους Jaencoop, SCA Olivar και Cooperativa San Benito|" ανάφερε ο κ. Μιχελάκης.
«Ανοικτά» θέματα
Τα θέματα αναφορικά το θεσμό της ιδιωτικής αποθεματοποίησης του ελαιόλαδου που θέτουν τώρα ο ΣΕΔΗΚ και ο Σύνδεσμος για την προστασίας και την ανάδειξη του κρητικού ελαιόλαδου (ΣΠΑΚΕ) είναι:
1. Οι αυξήσεις των τιμών αναφοράς για την εφαρμογή του Μέτρου από 1,77 σε 2,5 ευρώ ανά κιλό που ζήτησαν με υπομνήματα τους ΣΕΔΗΚ – ΣΠΑΚΕ, ουδέποτε ζητήθηκαν επίσημα από την Κυβέρνηση όπως, αντίθετα έγινε από την Υπουργό Γεωργίας της Ισπανίας που το ζήτησε με επιστολή αλλά βέβαια λόγω της έλλειψης υποστήριξης και από άλλα Κράτη δεν έγινε αποδεκτό.
2. Η ασφυκτική προθεσμία που άφηνε η ΕΕ για την υποβολή των προσφορών μόλις περίπου 10 ημέρες, στην Ελλάδα για λόγους άγνωστους και φυσικά ακατανόητους, τελικά την εκμηδένισε σε μια μόνο μέρα, αφήνοντας άναυδους τους ενδιαφερομένους αλλά και τους πολιτικούς παράγοντες του τόπου.
3. Η διάρκεια των 6 μηνών που θέτει η προκήρυξη του μέτρου αποτελεί ένα σημαντικό ανασταλτικό παράγοντα για την συμμετοχή αφού η λήξη της πέφτει στα μέσα Δεκεμβρίου όποτε έχουμε αιχμή της συγκομιδής και πολλαπλασιασμό της προσφοράς λογά της νέας σοδειάς.
4.Τεράστια ερωτηματικά όμως, γεννώνται κατά το ΣΕΔΗΚ για το εάν και κατά πόσο η ΕΕ τελικά εφαρμόζει εκείνα τα οποία θεσμοθετεί με τους κανονισμούς της, ενώ η ιδία κατά καιρούς εμφανίζεται υπέρ της αυστηρής τήρησης των κανονισμών και μάλιστα επιβάλλει και αυστηρά πρόστιμα σε περιπτώσεις παρεκκλίσεων και παρατυπιών.
Έτσι, δεν είναι κατανοητοί οι λόγοι για τους οποίους η Διαχειριστική Επιτροπή, σταμάτησε στην τιμή ενίσχυσης 1,3 ευρώ/τόνο και ημέρα, απορρίπτοντας τις προσφορές με μεγαλύτερες τιμές, αφού σύμφωνα με τον κανονισμό, η μέγιστη τιμή στην οποία μπορούσε να κατακυρώσει λογικά ήταν εκείνη μέχρι την οποία θα μπορούσε να καλύψει την ποσότητα που είχε εκ των προτέρων ορίσει για την συγκεκριμένη Φάση.
5. Εάν στόχος της εξέλιξης αυτής είναι να σηματοδοτήσει ότι και στην Β Φάση οι τιμές θα πρέπει να είναι της ιδίας τάξεως, είναι φανερό ότι η ποσότητα των 110.000 τόνων δεν πρόκειται να καλυφθεί ούτε σε μικρό ποσοστό της και η επιβεβαίωση της αναποτελεσματικότητας του Μέτρου θα είναι πολύ πιθανή.
6.Τελικά, ο ρόλος της αποθεματοποίησης θα περιοριστεί μόνο στην επίδραση της στην ψυχολογία της αγοράς, η οποία ενώ με την απλή ανακοίνωση του μέτρου είχε συντελέσει σε μια αύξηση της τάξεως των 0,3 ευρώ στον μέσο όρο των τιμών, δεν είναι βέβαιο αν με τις πραγματικές εξελίξεις θα συνεχίσει να ασκεί τον ρόλος της.
7. Είναι φανερό ότι η κατακύρωση ποσοστού μόνο 24% των ποσοτήτων που ζητήθηκαν και η τελική κάλυψη ποσοστού μόνο 4% της συνολικά εγκεκριμένης ποσότητας των 110.000 τόνων, δεν φαίνεται ικανή να μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την αγορά στην πλευρά της ζήτησης. Γιατί το ζητούμενο είναι να υπάρξει μια αξιόλογη αύξηση στις τιμές τουλάχιστο στο επίπεδο των 3 ευρώ ανά κιλό, ώστε να καλύπτουν το κόστος παραγωγής αλλά και να κρατούν σε ενεργό κατάσταση την ελαιοκαλλιέργεια.
8. Η τιμή οροφής που τέθηκε σε αυτή την Φάση, 1,3 ευρώ ανά τόνο και ημέρα, δύσκολα φαίνεται ότι θα προσελκύσει πολλούς υποψήφιους στον διαγωνισμό της 2ης Φάσης."
Ανάγκη αναθεώρησης του μέτρου
Σύμφωνα με τον ΣΕΔΗΚ "η γραφειοκρατική και βραδυκίνητη μορφή του μέτρου από την μια πλευρά και η φανερά αρνητική διάθεση της ΕΕ να φροντίσει για την αποτελεσματικότητα του, δείχνουν ήδη από τώρα την απόλυτη ανάγκη για ριζική αναθεώρηση του. Γιατί είναι σαφές ότι όπως έχουν διαμορφωθεί τα πράγματα στον τομέα της προσφοράς και ζήτησης του ελαιόλαδου κάποια μορφή προστασίας των τιμών παραγωγού είναι απαραίτητη. Και είναι σαφές ότι το μέτρο, εφόσον θα συνεχίσει να υπάρχει, θα πρέπει να βελτιωθεί με απλοποίηση της διαδικασίας εφαρμογής του αλλά και εξορθολογισμο των ποσοτήτων, της διάρκειας και των επιλέξιμων αποθεματοποιήσεων κ.α. "

