Της Ελένης Λιανδράκη*

Η δυσλεξία, η οποία εσφαλμένα θεωρείται από πολλούς ως δυσκολία στο λεξιλόγιο, στην ουσία είναι μία από τις μαθησιακές δυσκολίες που εντοπίζεται στην ανάγνωση και στον γραπτό λόγο. Ο δυσλεξικός κάνει πολλά λάθη κατά την ανάγνωση του, η οποία είναι εξαιρετικά αργή. Επιπλέον, συναντάει μεγάλο πρόβλημα κατά την μεταφορά της σκέψης του στο γραπτό. Ίσως γιατί στέκεται περισσότερο με εικόνες παρά με λέξεις. Επομένως, λειτουργεί ταχύτερα από τον κοινό εγκέφαλο και σ’αυτό οφείλεται το γεγονός ότι πολλοί δυσλεξικοί υπήρξαν εφευρέτες και καλλιτέχνες όπως ο Έντισον, ο Αϊστάιν, ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι και ο Πικάσσο.

Δυστυχώς ακόμα και σήμερα, αρκετοί γονείς κι εκπαιδευτικοί αντιμετωπίζουν λανθασμένα τους δυσλεξικούς μαθητές διότι θεωρούν ότι η άρνηση τους για να γράψουν ή να διαβάσουν οφείλεται στην τεμπελιά τους. Έτσι, η σχολική αποτυχία, η έλλειψη διάγνωσης και η αρνητική αντιμετώπιση γονέων κι εκπαιδευτικών προκαλούν ψυχολογικά προβλήματα στα παιδιά καθώς μειώνουν τον αυτοσεβασμό και την αυτοπεποίθηση τους. Ωστόσο, όσο πιο γρήγορη είναι η διάγνωση της δυσλεξίας τόσο πιο αποτελεσματική. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι πολλές φορές η δυσλεξία συνδέεται με την διάσπαση προσοχής και την υπερκινητικότητα, καθώς τα παιδιά παρουσιάζονται να είναι ανυπόμονα, αεικίνητα κι ανοργάνωτα. Είναι επιτακτική ανάγκη λοιπόν, γονείς κι εκπαιδευτικοί να παρατηρούν προσεκτικά την συμπεριφορά των παιδιών και μαθητών τους ώστε να προβούν στην έγκαιρη αντιμετώπιση της δυσλεξίας.

ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ (Προσχολική ηλικία) :

1. Δυσκολίες συγχρονισμού και συντονισμού πράξεων, όπως όταν παίζουν σχοινάκι ή κάνουν κεφαλιές στο ποδόσφαιρο.

2 Δυσκολίες διατήρησης ρυθμού – ρυθμικών κινήσεων κατά τον χορό και τον βηματισμό.

3. Προβλήματα αλληλοδιαδοχής κινήσεων – ενεργειών, όπως ντύσιμο και δέσιμο κορδονιών.

ΚΥΡΙΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ (Σχολική ηλικία) :

1. ΑΝΑΓΝΩΣΗ

• Αργή ανάγνωση με πολλά λάθη. Συνήθως οι δυσλεξικοί πηδούν σειρές, αφαιρούν, προσθέτουν ή αντικαθιστούν συλλαβές και λέξεις. Πολλές φορές, άλλες λέξεις βλέπουν κι άλλες διαβάζουν.

2. ΓΡΑΠΤΟΣ ΛΟΓΟΣ

• Δυσκολία αποτύπωσης της σκέψης τους στο γραπτό και ιδιαίτερα στη σειρά των σκέψεων και πράξεων.

•Αρκετά ορθογραφικά και γραμματικά λάθη, παράλειψη σημείων στίξεων, τόνων και συλλαβών ή λέξεων. Συχνά, αντικαθιστούν συλλαβές ή λέξεις με άλλες που μοιάζουν εικονικά.

•Ακατάστατο γραπτό. Συνήθως, οι λέξεις είναι κολλημένες μεταξύ τους και δεν τηρείται μία ευθεία γραμμή κατά την γραφή.

3. Δυσκολία αποστήθισης γραμματικών κανόνων, προπαίδειας, εκφράσεων ή και απλών λέξεων. Οι δυσλεξικοί συναντούν μεγαλύτερο πρόβλημα στα θεωρητικά μαθήματα, συμπεριλαμβανομένου τις ξένες γλώσσες. Ωστόσο, ο προφορικός λόγος τους ευνοεί και γι αυτό εξετάζονται προφορικά όταν υπάρχει αναγνωρισμένη διάγνωση δυσλεξίας.

4. Σύγχυση προσανατολισμού – κατεύθυνσης (π.χ.δεξιά – αριστερά κατά τις οδηγίες) και προβλήματα αλληλοδιαδοχής (στα τραγούδια).

5. Συναισθηματική ανωριμότητα καθώς προτιμούν να παίζουν με παιδιά μικρότερης ηλικίας.

6. Συχνές αλλεργίες, άσθμα, πονοκεφάλους, κοιλόπονους εξαιτίας του άγχους που τους δημιουργεί η αποτυχία στο σχολείο.

Από την στιγμή που οι γονείς ή οι εκπαιδευτικοί εντοπίσουν κάποια από αυτά τα συμπτώματα, θα πρέπει να απευθυνθούν σε εξειδικευμένους στις μαθησιακές δυσκολίες, Ειδικούς Παιδαγωγούς και Ψυχολόγους. Στο Ηράκλειο, η διάγνωση δυσλεξίας γίνεται από το ΚΔΑΥ και τα Dyslexia Centers. Επομένως, έχοντας μία επίσημη διάγνωση, τα παιδιά μπορούν να εξεταστούν προφορικά στις εξετάσεις του Γυμνασίου, Λυκείου αλλά και στις εξετάσεις της ξένης γλώσσας. Επιπλέον, τα Dyslexia Centers προσφέρουν σημαντική βοήθεια στους δυσλεξικούς ώστε να υπάρξει αποδοχή της κατάστασης, κατανόηση και θετική αντιμετώπιση.

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΑΠΟ ΓΟΝΕΙΣ

ΚΙ’ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ :

1. Κατανόηση της κατάστασης και τόνωση του ηθικού, αποφεύγοντας αρνητικές και υποτιμητικές παρατηρήσεις.

2. Διόρθωση των γραπτών με μολύβι, έπαινος για τις σωστές απαντήσεις χωρίς να επιμένουμε στα λάθη και επιβάβευση της προσπάθειας τους.

Αποφεύγουμε την σύγκριση με τα άλλα παιδιά καθώς μία τέτοια πράξη λαμβάνεται ως υποτίμηση.

3. Συχνές επαναλήψεις, ιδιαίτερα κατά το πρωί πριν φύγουν για το σχολείο και το Σαββατοκύριακο.

4. Πολυαισθητηριακή προσέγγιση διδασκαλίας, χρησιμοποιώντας διαγράμματα, κάρτες με εικόνες, αληθινά αντικείμενα, CDs και υπολογιστές. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να εφαρμοστεί και στον τρόπο που διαβάζουν στο σπίτι.

5. Χρήση πολύχρωμων στυλών για να τονίσουμε συγκεκριμένους ήχους. Δημιουργία λίστας με ομάδες λέξεων και ήχων. Χρήση συγκεκριμένων παραδειγμάτων από την καθημερινή ζωή και σύνδεση της παλιάς με την καινούργια γνώση.

6. Συνιστάται ακόμα οι δυσλεξικοί να κάθονται στο πρώτο θρανίο, δίπλα σε ήσυχα κι υπομονετικά παιδιά που μπορούν να τα βοηθήσουν κάποιες φορές.

7. Να αφήνουμε περισσότερο χρόνο στα παιδιά αυτά καθώς αντιμετωπίζουν δυσκολίες με την μνήμη και να διατυπώνουμε τις ερωτήσεις με διαφορετικό τρόπο, δηλαδή πιο απλό όταν χρειάζεται.

Αξίζει να τονίσουμε ότι πάνω από όλα χρειάζεται υπομονή και κατανόηση διότι η δυσλεξία δεν εξαλείφεται πλήρως αλλά αντιμετωπίζεται ως ένα ικανοποιητικό σημείο όταν υπάρξει έγκαιρη διάγνωση. Τέλος, οι εκπαιδευτικοί δεν θα πρέπει να διστάζουν να ενημερώνουν τους γονείς για τα συμπτώματα που έχουν παρατηρήσει, καθ’ ότι όσο πιο γρήγορη είναι η διάγνωση, τόσο πιο αποτελεσματική είναι η αντιμετώπιση της δυσλεξίας.

* Η Ελένη Λιανδράκη έχει σπουδάσει Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και έχει εκδηλώσει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις μαθησιακές δυσκολίες, έχοντας παρακολουθήσει σχετικά σεμινάρια στην Αθήνα και στην Κρήτη.