Η αριστεία της επιστημονικής έρευνας που διεξάγεται στο Πανεπιστήμιο Κρήτης αποδεικνύεται για άλλη μια φορά με την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να χρηματοδοτήσει την ίδρυση του Κέντρου Θεωρητικής Φυσικής Κρήτης (Crete Center for Theoretical Physics)!

Η χρηματοδότηση, ύψους 1.200.000 ευρώ για τρία χρόνια, γίνεται μέσω του προγράμματος Capacities, έπειτα από ανταγωνιστική διαδικασία, στην οποία η αίτηση της Ομάδας Φυσικής Υψηλών Ενεργειών του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης βαθμολογήθηκε με άριστα.

Με την ίδρυση του Κέντρου θα δοθεί περαιτέρω ώθηση στις υπάρχουσες δυνατότητες της Ομάδας και θα τη βοηθήσει να ενταχθεί στην κοινότητα των μεγάλων αντίστοιχων Ευρωπαϊκών ομάδων. Από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο στο Κέντρο Θεωρητικής Φυσικής Κρήτης επτά ακόμη

ερευνητές από όλο τον κόσμο θα ενταχθούν στο δυναμικό της Ομάδας που θα ανοίξει έτσι τους ορίζοντες της και σε νέες ενδιαφέρουσες και επίκαιρες κατευθύνσεις του πεδίου.

«Η ίδρυση του κέντρου θα εξυπηρετεί την περαιτέρω ανάπτυξη της έρευνας στη θεωρητική φυσική, κάτι για το οποίο είμαστε γνωστοί στην Κρήτη, θα αναπτύσσει παραπέρα τις συνεργασίες με άλλα ερευνητικά κέντρα της Ευρώπης και όχι μόνο, θα χρηματοδοτήσει μόνιμες επισκέψεις και ανταλλαγές επιστημόνων ανάμεσα σε εμάς και άλλα επιστημονικά κέντρα, προσκλήσεις για διαλέξεις διασήμων συναδέλφων στην εκπαίδευση, θα ενισχυθούν οι θέσεις μεταπτυχιακών φοιτητών, γενικά, ο,τι συνιστά ερευνητική δραστηριότητα», εξηγεί στην «Π» ο καθηγητής του τμήματος, Θεόδωρος Τομαράς.

Αναφέρει, ακόμα, ότι η δράση της ομάδας χρηματοδοτείται κυρίως από ευρωπαϊκά προγράμματα, όμως, από φέτος τα κονδύλια αυτά αυξήθηκαν σημαντικά. Οι υποδομές που απαιτούνται για την ίδρυση του κέντρου, που θα στεγαστεί στο χώρο του τμήματος στην Πανεπιστημιούπολη Βουτών, είναι ισχυρό υπολογιστικό δίκτυο, συνδέσεις με βάσεις δεδομένων, επιστημονικών κέντρων πληροφοριών του εξωτερικού κ.α.

Ακόμα, χρειάζονται αρκετοί ερευνητές, τους επόμενους μήνες θα έρθουν επτά από διάφορες χώρες του κόσμου ενώ ακόμα τέσσερις προβλέπεται να στελεχώσουν το κέντρο το Σεπτέμβρη του 2010. Ήδη, στο κέντρο υπάρχουν επτά μέλη ΔΕΠ και πέντε επιπλέον συνεργαζόμενους ερευνητές. Το κέντρο εστιάζει στη θεωρητική φυσική στοιχειωδών σωματιδίων, ποια είναι τα έσχατα συστατικά της ύλης, από τα οποία είμαστε όλοι φτιαγμένοι, πώς αλληλεπιδρούν, πώς κινούνται κ.α. και την κοσμολογία, «τα δύο σύνορα της γνώσης, το πολύ μικρό και πολύ μεγάλο αποτελούν τα κύρια ενδιαφέροντα του κέντρου», λέει ο Δρ. Τομαράς.



Μια ομάδα 30 ετών διεθνώς γνωστή

Η Ομάδα Φυσικής Υψηλών Ενεργειών του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης δημιουργήθηκε πριν 30 χρόνια με την πρόσληψη των καθηγητών, Π. Δήτσα (PhD, University of Manchester) και Γ. Γραμματικάκη (PhD, Imperial College, London). Επεκτάθηκε αργότερα με τον ερχομό των καθηγητών, Ε. Φλωράτου (PhD, Παν/μιο Αθηνών), Ν. Παπανικολάου (PhD, New York University), Θ. Τομαρά (PhD, Harvard University) και Γρ. Αθανασίου (PhD, Stanford University). Τα τελευταία δέκα χρόνια η Ομάδα επεκτάθηκε περαιτέρω με την πρόσληψη των καθηγητών, Η. Κυρίτση (PhD, California Institute of Technology), Ν. Τσάμη, (PhD, Harvard University) και Α. Πέτκου, (PhD, Cambridge University). Τα αρχικά θέματα μελέτης εστιάστηκαν στη φυσική των ισχυρών και ηλεκτρασθενών

αλληλεπιδράσεων. Ο ερευνητικός ορίζοντας σιγά-σιγά διευρύνθηκε και συμπεριέλαβε τη μελέτη των Υπερενοποιημένων Θεωριών Στοιχειωδών Σωματιδίων, τη μελέτη του ρόλου των σολιτονίων στη φυσική των σωματιδίων και της συμπυκνωμένης ύλης, την μελέτη της υπερσυμμετρίας, καθώς και στην εφαρμογή σύγχρονων υπολογιστικών μεθόδων στη φυσική της συμπυκνωμένης ύλης. Σήμερα καινούργιες ερευνητικές κατευθύνσεις έχουν αναπτυχθεί, ιδιαίτερα στην Κοσμολογία του νεαρού σύμπαντος, στην θεωρία των υπερχορδών και την κβαντική βαρύτητα, στην μελέτη των προβλημάτων του Καθιερωμένου Προτύπου στα πλαίσια επεκτάσεων πέραν από αυτό, στην μελέτη στο LHC/CERN και αλλού, της φυσικής της ισχυρά αλληλεπιδρώσας ύλης (όπως το πλάσμα των κουάρξ) και την φυσική και ανίχνευση των νετρίνων.

Η ερευνητική ομάδα είναι γνωστή διεθνώς, είχε και έχει ερευνητικές συνεργασίες με τα πιο γνωστά ερευνητικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα (Albert Einstein I., Berkeley, CERN, ENS Paris, Harvard, Niels Bohr I., Roma, Stanford, Utrecht, κλπ), και ήταν μέλος του πενταγώνου «Παρίσι, Ουτρέχτη, Ρώμη, Κοπενχάγη, Ηράκλειο» μαζί με μερικά από τα πιό γνωστά ερευνητικά κέντρα της Ευρώπης.

Οι ερευνητικές της προσπάθειες χρηματοδοτούνται συστηματικά και χωρίς διακοπή τα τελευταία είκοσι χρόνια κύρια από την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και από εθνικούς πόρους, πάντα μέσω ανταγωνιστικών προγραμμάτων.

Η φήμη και το κύρος της ερευνητικής ομάδας αντανακλούν στο γεγονός ότι νεαροί ερευνητές που μαθήτευσαν και εργάστηκαν στα πλαίσια της ομάδος, είναι σήμερα καθηγητές στην Ελλάδα (Πανεπιστήμιο Αθηνών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Ε.Κ.Π.Ε. «Δημόκριτος», Πανεπιστήμια Θεσσαλονίκης, Ιωαννίνων και Αιγαίου) αλλά και στο εξωτερικό (Munich University, Spitzer Institute at Caltech, Bucharest Institute of Physics, University of Maryland, University of Liverpool, University of Vienna, Vrije Universitat Brussel, Koc University, Κων/πολη). Η Ομάδα Φυσικής Υψηλών Ενεργειών και Κοσμολογίας της Κρήτης είναι μια από τις ελάχιστες ελληνικές ομάδες που μπορεί να προσελκύει υψηλό αριθμό ταλαντούχων νέων ερευνητών του πεδίου, που επιθυμούν να μαθητεύσουν και να συνεργαστούν με μέλη της Ομάδας στα ερευνητικά θέματα που μελετώνται στο Ηράκλειο. Ενδεικτικά, φέτος 354 νέοι ερευνητές (στη συντριπτική πλειοψηφία τους αλλοδαποί) από όλα τα πανεπιστήμια του κόσμου έκαναν αίτηση να προσληφθούν για μεταδιδακτορική έρευνα στις Υψηλές Ενεργειες και Κοσμολογία στο Ηράκλειο.