Το Βατικανό κι ο καθολικισμός κινδυνεύουν θεαματικά… Ε και;

ILLUMINATI- ΟΙ ΠΕΦΩΤΙΣΜΕΝΟΙ

ANGELS AND DEMONS

Σκην.: Ρον Χάουαρντ

Πρωτ.: Τομ Χανκς, Αγιελέτ Ζουρέρ, Γιούαν Μαγκρέγκορ, Άρμιν Μίλερ Σταλ, Στέλαν Σκάρσγκαρντ, Πιερφραντσέσκο Φαβίνο

Ο Πάπας έχει πεθάνει, και οι τέσσερις επικρατέστεροι διάδοχοί του απάγονται από μια οργάνωση που πιθανότατα ταυτίζεται με τους Illuminati, μια μυστική αδελφότητα που είχε ιδρυθεί τον 18ο αιώνα αλλά θεωρείτο από χρόνια εξαφανισμένη. Το Βατικανό καλεί τον Ρόμπερτ Λάνγκντον να βοηθήσει την έρευνα με τις εξειδικευμένες γνώσεις του, και σύντομα ανακαλύπτεται ότι η οργάνωση σκοπεύει να δολοφονήσει και τους τέσσερις καρδιναλίους. Ο Λάνγκντον πρέπει να αποκρυπτογραφήσει τα σημάδια που έχουν σκορπίσει οι Illuminati στην πόλη της Ρώμης και να προλάβει να σώσει τους καρδιναλίους πριν τα μεσάνυχτα…

Μετά από την αναμενόμενη παγκόσμια επιτυχία του «Κώδικα Da Vinci» το 2006 και παρά τη μέτρια κινηματογραφική διασκέδαση που προσέφερε, οι συντελεστές ήταν βέβαιο ότι θα προχωρούσαν σε μια συνέχεια διασκευάζοντας το πρώτο, εξίσου δημοφιλές, βιβλίο του Νταν Μπράουν με ήρωα τον καθηγητή Ρόμπερτ Λάνγκντον, το οποίο παρότι εκδόθηκε νωρίτερα από τον «Da Vinci», ανακαλύφθηκε και αγαπήθηκε εξαιτίας του, ίσως και περισσότερο απ’ αυτόν. Η δημιουργική ομάδα παραμένει ίδια (Χάουαρντ στη σκηνοθεσία, Γκόλντσμαν στο σενάριο, Γκρέιζερ στην παραγωγή, Τσίμερ στη μουσική, Χανκς πρωταγωνιστής κ.α.) όμως το αποτέλεσμα αυτή τη φορά είναι λίγο καλύτερο, πάντα μέσα στο πλαίσιο των συντηρητικών, διεκπεραιωτικών επιλογών του σκηνοθέτη.

Η πλοκή ξεκινάει κατευθείαν, δε χάνεται χρόνος για να συστηθούν οι χαρακτήρες πέρα απ’ όσα χρειάζεται να ξέρουμε γι’ αυτούς σε σχέση με την υπόθεση, η ροή των πληροφοριών είναι μαζική και ασταμάτητη, και η Ρώμη γρήγορα μετατρέπεται σε μια αρένα ανελέητου κυνηγητού, ένα τεράστιο στούντιο από μόνη της, όμορφη και λειτουργική για τις ανάγκες της ιστορίας.

Ο Χανκς υποδύεται και πάλι ιδανικά τον Λάνγκντον, με όλη την εγκυρότητα ενός σύγχρονου ακαδημαϊκού που ξέρει να μετριάσει τον ορθολογισμό, τη συμπάθεια και το χιούμορ στις καταστάσεις, που γνωρίζει την απόσταση ανάμεσα στα βιβλία και τη ζωή. Κι αν ο Χανκς είναι ο πιο ανεπτυγμένος χαρακτήρας, είναι επειδή έχει τον περισσότερο χρόνο στην οθόνη, καθώς οι υπόλοιποι ρόλοι παραμένουν ‘υπόδουλοι’ του πληροφοριακού μέρους του σεναρίου που υποσκελίζει οτιδήποτε άλλο προκειμένου να κάνει πιο ενδιαφέρουσα την πλοκή.

Κι ως ένα σημείο το πετυχαίνει, με τη διαρκή αναζήτηση στοιχείων (μια αστική εκδοχή του Ιντιάνα Τζόουνς;), την επίλυση γρίφων κι αινιγμάτων που οδηγούν στον σεναριακό στόχο, ο οποίος ευτυχώς γίνεται ξεκάθαρος για τον θεατή ανάμεσα στα αναρίθμητα στοιχεία που παρατίθενται, με την άφιξη του Λάνγκντον στο αρχηγείο της Ελβετικής Φρουράς.

Το γεγονός ότι οι χαρακτήρες λειτουργούν αποκλειστικά ως ‘γρανάζια’ της πλοκής γίνεται ακόμη προφανέστερο και πιο δυσάρεστο, όταν αντιπαρατεθούν οι ελάχιστες διαλογικές σκηνές όπου τίθενται ζητήματα περί πίστης, θρησκείας και Βατικανού, τα οποία εξαντλούνται σε ελάχιστες ατάκες εντυπωσιασμού. Το Βατικανό παρουσιάζεται ως μια μεγάλη κοιτίδα εξουσίας και πλούτου (τα αρχεία του, εντυπωσιακά σχεδιασμένα από τον Άλαν Κάμερον), αλλά δε γίνεται κανένας υπαινιγμός για το πώς αυτός αποκτήθηκε, ενώ η σύντομη συνομιλία ανάμεσα στον Πάτρικ και τον Λάνγκντον γίνεται απλώς για να προσδιορίσει τον καθηγητή ως τη μετριοπαθή φωνή του σεναρίου, αποδίδοντάς του σκεπτικισμό αλλά και κατανόηση για την ανάγκη που έχουν οι άνθρωποι από την ελπίδα της πίστης. Βέβαια δε θα περιμέναμε μια ταινία διασκέδασης να μετατραπεί σε ιστορικό κριτή του καθολικισμού, αλλά εφόσον επιχειρείται ένα σχόλιο από το σενάριο, ας είναι τουλάχιστον πιο αιχμηρό και πιο ουσιαστικό έστω στα μέτρα του εφικτού για μια ταινία δράσης.

Ακόμη και το κύριο σεναριακό διακύβευμα είναι αμφισβητήσιμης σημασίας για μια ταινία μ’ έναν ορθολογιστή πρωταγωνιστή: για να αισθανθεί κανείς τον κίνδυνο θα πρέπει πρώτα να πιστεύει στον Θεό (η στήλη δεν πιστεύει), μετά να είναι καθολικός χριστιανός, κι έπειτα να είναι αρκετά αφελής ώστε να εμπιστεύεται το Βατικανό ως ‘επίσημη θεϊκή αντιπροσωπεία’ στον πλανήτη. Το σενάριο φτάνει στο χαμηλότερο σημείο του όταν βάζει τον Ρίχτερ να ξεστομίσει προς τον Λάνγκντον υπερασπιζόμενος τους εργοδότες του ότι “η Εκκλησία μου ταΐζει τους φτωχούς και προσφέρει συμπόνια σε όσους τη χρειάζονται. Η δική σου τι κάνει; Εσύ όμως δεν έχεις Εκκλησία” λες κι ο Λάνγκντον θα ‘πρεπε να προσβληθεί από το ηθικό έλλειμμα που του φανέρωσε ο αξιωματικός. Επιπλέον, η υπο-πλοκή για τη στιγμή της δημιουργίας υποβιβάζεται για χάρη μια συνωμοσίας που κι η ίδια είναι λιγότερο μεγαλεπήβολη απ’ ό,τι θα περίμενε κανεις ανάλογα με τον τρόπο με τον οποίο προετοιμάζει η ιστορία τον θεατή.

Παράλληλα, η σκηνοθεσία γίνεται αδικαιολόγητα απρόσεκτη σε τουλάχιστον δύο σημεία, όταν το όπλο του Ολιβέτι γίνεται η τρίτη λύση διαφυγής αντί να είναι η πρώτη σκέψη ενός πανέξυπνου καθηγητή του Χάρβαρντ, ενώ το στήσιμο της τελευταίας δολοφονίας στο σιντριβάνι είναι τουλάχιστον αφελές καθώς ο Λάνγκντον περιμένει να δει τον καρδινάλιο να πέφτει στο νερό για να κινηθεί, τη στιγμή που οι αστυνομικοί εξαφανίζονται μπροστά στα μάτια του.

Επιπλέον, οι απολαύσεις που προσφέρει το σενάριο είναι περισσότερο στη διαδικασία επίλυσης των γρίφων, παρά στο κυνηγητό, καθώς η αγωνία ελαχιστοποιείται από το γεγονός ότι οι ήρωες πάντα ξεκινάνε πάρα πολύ αργά από τις προηγούμενες τοποθεσίες χωρίς παράλληλη δράση, φτάνοντας δηλαδή στους προορισμούς κι αποκαλύπτοντας απλώς ακόμη έναν νεκρό κάθε φορά.

Οι παραπάνω σημειώσεις βέβαια θα επιδράσουν στον κάθε θεατή αναλόγως με τη διάθεση ή την εξοικείωσή του με τις κινηματογραφικές συμβάσεις, οπότε ή θα παρασυρθεί από τον καταιγισμό πληροφοριών και το κυνηγητό ή θα δυσανασχετήσει με τη στομφώδη αλλά επιπόλαιη και άδεια σκηνοθεσία.