Του Ν. Τσαγκαράκη
Δύο πολύ διαφορετικές προσεγγίσεις του τρόμου αυτή την εβδομάδα. Μια “κονσέρβα” του Χόλυγουντ απ’ αυτές που έχουν καταστήσει το είδος ανυπόληπτο, και μια σουηδική προσθήκη που έρχεται να του προσφέρει την απαιτούμενη ανανέωση.
ΑΣΕ ΤΟ ΚΑΚΟ ΝΑ ΜΠΕΙ
L¹Τ DEN RÄTTE KOMMA IN
Σκην.: Tόμας Άλφρεντσον
Πρωτ.: Κάρε Χέντεμπραντ, Λίνα Λεάντερσον, Περ Ραγκνάρ, Χένρικ Νταλ, Κάριν Μπέρκουιστ
Ο Όσκαρ είναι ένας δωδεκάχρονος που τρομοκρατείται στο σχολείο από συμμαθητές του, μέχρι την άφιξη της συνομήλικης Έλι στο διπλανό διαμέρισμα, η οποία τον ενθαρρύνει να αντιμετωπίσει τους νταήδες. Ο Όσκαρ την ερωτεύεται κι εκείνη νιώθει το ίδιο, αλλά της είναι πολύ δύσκολο να αφεθεί καθώς θα πρέπει να του αποκαλύψει ότι είναι βρικόλακας.
Το είδος του τρόμου δυστυχώς μάς έχει συνηθίσει σε υπερβολικά τυποποιημένες προσθήκες αμερικανικής παραγωγής, όπως ο επόμενος τίτλος της σημερινής στήλης, κι έτσι αποτελεί πολύ ευχάριστη έκπληξη ότι μία ευρωπαϊκή ταινία καταφέρνει να το φρεσκάρει με έξυπνο, αριστοτεχνικό τρόπο.
Βασισμένο στο μυθιστόρημα του Σουηδού συγγραφέα τρόμου John Ajvide Lindqvist, το φιλμ παρουσιάζει μια ιστορία τρόμου και έρωτα, με πρωταγωνιστές δύο ανήλικα παιδιά, τα οποία έχουμε μάθει να κρατάμε μακριά από τέτοιου είδους αφηγήσεις, παρότι τα παραμύθια είναι γεμάτα από έμμεσες, συγκαλυμμένες αναφορές. Παρολαυτά, η ιστορία καταφέρνει να δημιουργήσει μια μελαγχολική ατμόσφαιρα τρόμου, που σέβεται απολύτως την αθωότητα των παιδιών και μάλιστα την τοποθετεί στο επίκεντρο, καθώς και οι δύο χαρακτήρες έχουν τα δικά τους ελλείμματα που πρέπει να αποκαταστήσουν- στο βαθμό που αυτό είναι δυνατό.
Κατ’ αρχάς, η ιστορία είναι από μόνη της πολύ ενδιαφέρουσα, καθώς η κεντρική σεναριακή ιδέα βάζει ένα παιδί σε μια βασανιστική και καθόλου απλή κατάσταση, αφού το σενάριο φροντίζει να μη σβήνει τη συνείδηση μολυσμένων επιζώντων, με αποτέλεσμα τα θύματα που μετατρέπονται σε θήτες, να φέρουν το βάρος της επιλογής τους να παραμείνουν ζωντανοί (η ανάγκη για πρόσκληση από αγαπημένα τους πρόσωπα). Καταλαβαίνουμε ότι το παιδί είναι βιολογικά μεγαλύτερο από δώδεκα χρονών αλλά οργανικά έχει παραμείνει σ’ αυτή την ηλικία, καθώς το σώμα του δεν έχει αναπτυχθεί. Η έλλειψη πληροφοριών σχετικά με το παρελθόν της Έλι αφήνει ανοιχτά (και συνεπώς αμφιλεγόμενα) τα ενδεχόμενα για τον χαρακτήρα και τα κίνητρά της.
Από τη μία έχουμε τη σχέση με τον μεγαλύτερο άντρα που τη συνοδεύει και φροντίζει για τη ‘διατροφή’ της, για τον οποίο η ταινία δεν παρέχει κανένα στοιχείο, εκτός από την αυτοθυσία του που υπαινίσσεται ότι μπορεί να ξεκίνησε από μια παρόμοια θέση με τον Όσκαρ, με τον οποίο η Έλι φεύγει στο τέλος του φιλμ. Μια αγάπη ανιδιοτελής αλλά και ανεκπλήρωτη.
Τα δύο παιδιά έρχονται κοντά γιατί δεν προβάλλουν απαιτήσεις μεταξύ τους (η σκηνή όταν η Έλι πλησιάζει τον Όσκαρ στον ύπνο του για τον ρωτήσει τι θέλει απ’ αυτή), ενώ αντιθέτως αποτελούν ο ένας για τον άλλο το τρυφερό καταφύγιο που δε βρίσκουν στις προσωπικές τους ζωές.
Ο Άλφρεντσον είναι πολύ προσεκτικός και αποτελεσματικός τελικά στον τρόπο με τον οποίο ισορροπεί ανάμεσα στη συναισθηματική ιστορία των παιδιών και στις δολοφονίες των θυμάτων της Έλι. Εξαιρουμένης της αμεσότητας που χαρακτηρίζει τους φόνους του προστάτη της, οι δολοφονίες της Έλι παρουσιάζονται πάντοτε έμμεσα και μάλιστα με μεγάλη επιδεξιότητα, καθώς αποδίδουν το συναίσθημα του φόβου από απόσταση και με έξυπνη χρήση του χώρου εκτός κάδρου. Ο φόνος εκτυλίσσεται εκτός οπτικού πεδίου και δίνονται απλώς μεμονωμένες αλλά πολύ έντονες αποδείξεις του. Χαρακτηριστικά ο φόνος στο διαμέρισμά της και το μακελειό στην πισίνα. Δε διαταράσσεται η εικαστικότητά τους, αντιθέτως ενισχύεται (το πλάνο της ανάφλεξης στο νοσοκομείο), ευτυχώς χωρίς την εύκολη λύση των ψηφιακά εφέ, τουλάχιστον όχι σε σημαντικές σκηνές κι όχι με εμφανή παρεμβολή (οι γάτες μέσα στο διαμέρισμα είναι το μοναδικό ατυχές παράδειγμα).
Κι αν το μέτρο με το οποίο αποδίδει τον τρόμο ο σκηνοθέτης είναι το ένα μεγάλο προτέρημα της ταινίας, το άλλο είναι η εξαιρετική φωτογραφία της που φροντίζει για τη δημιουργία της ταυτόχρονα απόκοσμης και μελαγχολικής ατμόσφαιρας που περικλείει και αντισταθμίζει την απεικονιζόμενη φρίκη, ενισχύοντας παράλληλα τον ρεαλισμό της ιστορίας μέσα από τον τραυματισμένο ψυχισμό των παιδιών τον οποίο κυρίως εκφράζει, κι αντανακλά το κλίμα της ιστορίας (μέσα στο γενικότερο γκρίζο τακτικά ανοίγουν διακριτικές “χαραμάδες” έντονα κόκκινων αντικειμένων).
Πολύ καλές επίσης οι ερμηνείες των παιδιών, ο Χέντεμπραντ με τη σταδιακή αυτοκυριαρχία του και η Λεάντερσον ισορροπώντας με κυνισμό και τρυφερότητα ανάμεσα στην κτηνώδη και την ανθρώπινη φύση της.
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ 13
FRIDAY THE 13TH
Σκην.: Μάρκους Νίσπελ
Πρωτ.: Ντέρεκ Μίαρς, Τζάρεντ Πανταλέκι, Ντανιέλ Πάναμπεϊκερ, Αμάντα Ριγκέτι, Τράβις Βαν Γουίνκλ, Άαρον Γιου
Στη δωδέκατη προσθήκη της δημοφιλούς σειράς τρόμου που ξεκίνησε το 1980, συμβαίνει ό,τι και σε όλες τις προηγούμενες- όχι μόνο της σειράς αλλά και του είδους ολόκληρου: μια ομάδα αμερικανών αγοριών και κοριτσιών με ομορφιά μοντέλων (οι περισσότεροι, τουλάχιστον), πάνε εκδρομή στο δάσος για να κάνουν σεξ και να καπνίσουν μαριχουάνα. Δε θα προλάβουν όμως αφού θα τους καθαρίσει έναν-έναν ο μανιακός δολοφόνος της περιοχής.
Τα τελευταία χρόνια, το Χόλυγουντ έχει επιδοθεί σε ‘γενική ανακαίνιση’ του είδους του slasher (του σοκαριστικού, αιμοσταγούς τρόμου), επιχειρώντας να ξεκινήσει από την αρχή τις σειρές που το εδραίωσαν στις δεκαετίες του ’70 και του ’80. Έτσι, σειρές που έχουν προ πολλού εξαντλήσει τη δυναμική τους σε πολλαπλές συνέχειες, συνεχίζουν προχωρώντας στη λεγόμενη -και μόνο κατ’ όνομα- επανεκκίνηση (reboot, στην κινηματογραφική αργκό), απλώς αφαιρώντας τα νούμερα και τους υποτίτλους, κι επαναφέροντας τον πρωτότυπο τίτλο με τον οποίο ξεκίνησαν. Την τακτική έχει ήδη ακολουθήσει το «Halloween» (1978, 9 ταινίες, επανεκκίνηση το 2007), ο «Σχιζοφρενής δολοφόνος με το πριόνι» επίσης σκηνοθετημένος από τον Νίσπελ (1974, 6 ταινίες, επανεκκίνηση το 2003), ενώ ετοιμάζεται ο νέος «Εφιάλτης στον δρόμο με τις λεύκες» (1984, 8 ταινίες, αναμένεται επανεκκίνηση το 2010).
Το καινούριο «Παρασκευή και 13» είναι τόσο τυποποιημένο και παλιομοδίτικο που αν αποτελεί ένδειξη για την πορεία του κινηματογραφικού τρόμου, τότε θα συμπέραινε κανείς ότι πρόκειται για το λιγότερο εξελιγμένο ανάμεσα στα κινηματογραφικά είδη. Δεδομένου ότι πρόκειται για μια από τις δημοφιλέστερες σειρές του είδους και μ’ έναν επίσης εμβληματικό δολοφόνο (η μάσκα του Τζέισον Βόρχιζ είναι ό,τι οι λεπίδες για τον Φρέντι Κρούγκερ), θα περίμενε κανείς το σενάριο να είναι λίγο πιο επεξεργασμένο, να έχει φροντίσει λίγο περισσότερο τους χαρακτήρες του, τουλάχιστον στον βαθμό που μπαίνει στον κόπο να το κάνει ένα σενάριο όπως εκείνο του «Fast and furious» το οποίο αναλογικά δεν παρουσιάζει μεγαλύτερες επιδιώξεις στο δικό του είδος. Η αρχική σεκάνς φαίνεται προσωρινά να δίνει ελπίδες, αφού η περίληψη της κλασικής σεναριακής πλοκής πριν από τον τίτλο αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ανατροπών, οι οποίες όμως όχι απλώς δεν έρχονται, αλλά στη θέση τους υπομένουμε μια δεύτερη, αντιγραφική, εκδοχή της αρχικής σεκάνς σε μεγαλυτερη διάρκεια και με άλλους χαρακτήρες.
Το φιλμ δεν έχει καμία απολύτως πρόθεση εκτός από το να εκθέσει μια δεκαριά δολοφονίες στη σειρά, βασισμένο στις σιωπές και στα αναμενόμενα τρομάγματα, δίνοντας την ευκαιρία στο κοινό να τρώγει ποπ-κορν, να μιλάει στο κινητό, να φιλιέται, να γελάει κι αν στο ενδιάμεσο αποφασίσει να επικεντρωθεί στην ταινία, να μην έχει χάσει τίποτα από την εξέλιξη της ιστορίας αφού θα βλέπει απλώς ακόμη ένα μέλος του καστ να κατακρεουργείται.

