Αντιμέτωποι με μια από τις μεγαλύτερες αποφάσεις της ζωής τους βρίσκονται οι μαθητές του Λυκείου και κυρίως εκείνοι της Γ’ τάξης. Στη ηλικία των 17 ετών καλούνται να επιλέξουν το επάγγελμα που θ’ ακολουθήσουν. Η απόφαση αυτή είναι καθοριστική για το μέλλον τους.
Τα Κέντρα Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού (ΚΕΣΥΠ) στην έδρα κάθε νομού και τα Γραφεία Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΓΡΑΣΕΠ) που λειτουργούν στα σχολεία, έχουν αναλάβει να βοηθήσουν τους νέους να εντοπίσουν τις πραγματικές τους κλίσεις και δυνατότητες, αλλά και τα ενδιαφέροντά τους. Έτσι θα πάρουν τη σωστή απόφαση και θα επιλέξουν το δρόμο που θα τους οδηγήσει στην επαγγελματική επιτυχία και την προσωπική ολοκλήρωση.
Εξαιρετικά σημαντική είναι η λειτουργία των ΓΡΑΣΕΠ στα σχολεία της υπαίθρου, καθώς οι μαθητές στα χωριά δεν έχουν τις ίδιες ευκαιρίες με τα παιδιά της πόλης στο να έρθουν σε επαφή με τα επαγγέλματα που ενδεχομένως να τους ενδιαφέρουν και τα ερεθίσματα που λαμβάνουν είναι πιο συγκεκριμένα.
Στο Γενικό Λύκειο Κρουσώνα λειτουργεί Γραφείο Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού εδώ και αρκετά χρόνια και οι μαθητές, αλλά και η τοπική κοινωνία γενικότερα, έχουν βρει στο πρόσωπο του συμβούλου ΣΕΠ έναν δικό τους άνθρωπο. Τα προηγούμενα χρόνια με τη Μαρία Παναγιωτάκη και από φέτος με την Ελένη Ηλιού ως σύμβουλο ΣΕΠ, οι μαθητές του Λυκείου Κρουσώνα έχουν ουσιαστική στήριξη σε όλη τη διαδρομή προς την τελική τους απόφαση.
Αναγκαία η λειτουργία των ΓΡΑΣΕΠ σε κάθε Λύκειο
Ο διευθυντής του Γενικού Λυκείου Κρουσώνα Ηρακλής Λιπάκης λέει ότι είναι αναγκαία η λειτουργία των ΓΡΑΣΕΠ σε κάθε λύκειο, ανεξάρτητα από το αν είναι σε χωριό ή σε μεγάλο αστικό κέντρο, γιατί παντού οι μαθητές έχουν ανάγκη από στήριξη.
Ειδικά για τη λειτουργία του ΓΡΑΣΕΠ στο Λύκειο Κρουσώνα, ο κ.Λιπάκης αναφέρει ότι επειδή ο αριθμός των μαθητών είναι μικρός αναπτύσσονται εξαιρετικές σχέσεις με το σύμβουλο ΣΕΠ. «Θυμάμαι περιπτώσεις στο παρελθόν με παιδιά που είχαν σοβαρότατα οικογενειακά προβλήματα και δόθηκαν λύσεις» επισημαίνει και προσθέτει «Ο ρόλος του γραφείου δεν είναι περιορισμένος. Εννοείται πως για τον επαγγελματικό προσανατολισμό τα παιδιά καθημερινά είναι εκεί, συζητάνε με τη συνάδελφο, τους ανοίγει δρόμους, τους βρίσκει υλικό από το ίντερνετ και τα βοηθά ποικιλοτρόπως και σε άλλα προβλήματα, γιατί ο επαγγελματικός προσανατολισμός δε μπορεί ν’ αποδεσμευτεί από ποικίλα προβλήματα των παιδιών».
Ο κ.Λιπάκης έχοντας πολυετή εμπειρία από σχολεία της πόλης του Ηρακλείου, προχωρά σε σύγκριση, λέγοντας ότι τα παιδιά της υπαίθρου είναι πιο συνειδητοποιημένα σχετικά με το τι θα κάνουν στο μέλλον. Σχετικά μ’ αυτό τονίζει «Καθώς είναι στο χωριό οι συγκεκριμένοι μαθητές έχουν περισσότερο βέβαιους προσανατολισμούς, πιο καθαρούς. Τα παιδιά αυτά επενδύουν στις σπουδές τους. Αντιλαμβάνονται ότι ίσως ο μοναδικός τρόπος να επιβιώσουν είναι να κάνουν κάποιες σπουδές. Έχουμε αρκετούς καλούς μαθητές. Έχουμε και μέτριους, όμως έχουμε και παιδιά που ξεκινάνε αποφασιστικά, μελετάνε με στόχο να περάσουν σε μια σχολή και να λύσουν προβλήματα επαγγελματικής φύσης».
Στο ΓΡΑΣΕΠ του Λυκείου Κρουσώνα
Τα ΓΡΑΣΕΠ ιδρύθηκαν με σκοπό να ενημερώσουν και να στηρίξουν τους μαθητές, ώστε να μπορούν να πάρουν αποφάσεις τόσο για τις εκπαιδευτικές, όσο και για τις επαγγελματικές τους επιλογές. Αυτό αναφέρει η σύμβουλος ΣΕΠ του ΓΡΑΣΕΠ Λυκείου Κρουσώνα Ελένη Ηλιού, η ποία συνεχίζει λέγοντας «Ο σχολικός επαγγελματικός προσανατολισμός είναι ένα «μάθημα». Στην ουσία πρόκειται για μια διαδικασία στήριξης των επιλογών και των αποφάσεων του μαθητή και άσκησης της κριτικής του ικανότητας. Πέρα από το πλαίσιο του μαθήματος σαν ύλη, υπάρχει και η δυνατότητα να δοθεί πληροφόρηση και αντίστοιχη στήριξη και συμβουλευτική σε όλους τους μαθητές του σχολείου και φυσικά τους τελειόφοιτους, που βρίσκονται ενώπιον μιας μεταβατικής περιόδου. Τους στηρίζουμε και στο μηχανογραφικό που πρέπει να συμπληρώσουν, στην παροχή πληροφόρησης για τις σχολές που υπάρχουν, για τα μαθήματα που απαιτεί η κάθε σχολή, μπορούμε να τους βοηθήσουμε στο να ξεδιαλύνουν τι χρειάζονται περισσότερο ή λιγότερο, ό,τι δηλαδή μπορεί κάποιος μαθητής να χρειαστεί σ’ αυτή τη μεταβατική φάση που είναι το τέλος της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης».
Σύμφωνα με την κυρία Ηλιού, ο σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού στηρίζει επιλογές. Επειδή οι επιλογές δεν είναι ανεξάρτητες από το τι συμβαίνει στο οικογενειακό περιβάλλον και στον εσωτερικό κόσμο του παιδιού, ο σύμβουλος ΣΕΠ συζητά με το μαθητή όλα τα προβλήματα που τον πλαισιώνουν, ώστε να τον βοηθήσει να αντιληφθεί με ποιο τρόπο θα τα λύσει. «Δεν είναι η δουλειά μας να λύνουμε προβλήματα ψυχολογικού ύφους και περιεχομένου, αλλά βοηθάμε το μαθητή να τα αντιμετωπίσει, να του δείξουμε πιθανόν με ποιον τρόπο θα είχε καλύτερη επικοινωνία, δηλαδή την άσκηση κάποιων τέτοιων δεξιοτήτων και ικανοτήτων» εξηγεί.
Ποια είναι η διαφορά των ΓΡΑΣΕΠ της πόλης και της υπαίθρου; Η κυρία Ηλιού απαντά «Νομίζω ότι υπάρχει μια διαφορετικότητα. Περισσότερο όμως οφείλεται στο γεγονός ότι ο σχολικός πληθυσμός στα σχολεία τα κεντρικά είναι μεγαλύτερος, άρα τα δείγματα είναι περισσότερα. Στην επαρχία έχουμε πιο συγκεκριμένες, πιο τυποποιημένες συμπεριφορές και αποφάσεις, δεδομένου ότι είναι πιο κλειστή η κοινωνία, και ο κόσμος δεν είναι τόσο διαφορετικός. Το πόσο συγκεκριμένα πράγματα θέλουν τα παιδιά το έχω αντιμετωπίσει παντού και πόσο καθοδηγούνται από κάποια πρότυπα και στερεότυπα. Αυτό είναι ιδιαίτερα έντονο σε όλα τα σχολεία και σε όλους τους μαθητές».
Σε μια μεγάλη απόφαση, όπως είναι η επιλογή του επαγγέλματος, πάντα υπάρχει το περιθώριο του λάθους. «Λέμε ότι πάντα έχουμε στη ζωή μας τη δυνατότητα ν’ αλλάξουμε δρόμο και κατεύθυνση. Δεν υπάρχει κάτι πάγιο και δεδομένο σε ό,τι αφορά τις επιλογές ενός ανθρώπου γι’ αυτό και υπάρχει πλέον η στήριξη της δια βίου μόρφωσης και εκπαίδευσης» λέει η κυρία Ηλιού και συνεχίζει «Αυτό σημαίνει ότι αν ένα άτομο για οποιουσδήποτε λόγους δεν έκανε τις επιλογές τις τακτικές που κάνουν συνήθως οι άνθρωποι στα 15, τα 16 ή τα 17 μπορεί να τις κάνει αργότερα, εφόσον έχει τη διάθεση δίνεται πλέον η δυνατότητα, ανοίγουν οι προοπτικές σπουδών. Είναι λιγότερο κλειστά τα εκπαιδευτικά σύνορα. Θα μπορούσε λοιπόν μ’ αυτή τη λογική ένας μαθητής ν’ αλλάξει τις αποφάσεις του. Έτσι τον βοηθάμε και σ’ αυτό. Υπάρχουν μαθητές που αλλάζουν κατεύθυνση την τελευταία στιγμή. Ακόμα και φοιτητές που ενώ είναι στο πανεπιστήμιο και κυνήγησαν για μια ζωή το όνειρο μιας συγκεκριμένης σχολής, να απογοητεύονται απ’ αυτήν. Ή πάλι φοιτητές που βρέθηκαν λόγω μηχανογραφικού σε μια σχολή που δεν την αγαπούν με τίποτα. Αυτή είναι η προσπάθεια του ΓΡΑΣΕΠ, να στηρίξει την εξωτερική πραγματικότητα με την εσωτερική πραγματικότητα του μαθητή».
Οι μαθητές που απευθύνονται στο ΓΡΑΣΕΠ του Λυκείου Κρουσώνα και κάθε Λυκείου τις περισσότερες φορές θέλουν να πληροφορηθούν για τα τμήματα των σχολών και ακόμα περισσότερο για τα μόρια που χρειάζονται για την πρόσβασή τους. Επίσης, σύμφωνα με την κυρία Ηλιού, υπάρχουν και παιδιά που είναι στην αναζήτηση για το τι τους ταιριάζει. Γι’ αυτή την περίπτωση το υπουργείο Παιδείας μέσω του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου έχει διαθέσει στα σχολεία τα ψυχομετρικά τεστ που βοηθούν έναν μαθητή να καταλάβει τι του ταιριάζει ή να κατασταλάξει περισσότερο σ’ αυτό που ήδη υπάρχει μέσα του.
Ο Σχολικός Επαγγελματικός Προσανατολισμός
Τα Κέντρα Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού (ΚΕΣΥΠ) και τα Γραφεία Σχολικού Επαγγελματικού Προσανταολισμού (ΓΡΑΣΕΠ) ιδρύθηκαν στο πλαίσιο της προσπάθειας για βελτίωση των παρεχομένων υπηρεσιών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικού Προσανατολισμού προς τους νέους της χώρας.
Σκοπός των ΚΕ.ΣΥ.Π. είναι η Συμβουλευτική και η ανάπτυξη του θεσμού του Επαγγελματικού Προσανατολισμού σε νομαρχιακό επίπεδο η παροχή βοήθειας τόσο προς τα μεμονωμένα άτομα, (μαθητές, φοιτητές), ώστε να συνειδητοποιήσουν τις δυνατότητες τους και να ενταχθούν ομαλά στον ευρύτερο κοινωνικό και εργασιακό χώρο, όσο και προς μεγάλες ομάδες (σχολεία, φοιτητές, σπουδαστές, γονείς των μαθητών, καθηγητές κ.λ.π.).
Τα ΚΕΣΥΠ και ΓΡΑΣΕΠ εξυπηρετούν τις ανάγκες των μαθητών, φοιτητών, γονέων, εργαζομένων και γενικότερα τις ανάγκες της τοπικής και ευρύτερης κοινωνίας.
Τα εξειδικευμένα στελέχη των ΚΕΣΥΠ και Γραφείων ΣΕΠ έχουν τη δυνατότητα χρήσης και πρόσβασης στο ηλεκτρονικό δίκτυο "Νεστωρ" για θέματα που αφορούν:
• Εκπαιδευτικές Πληροφορίες
• Επαγγελματικές Πληροφορίες
• Θέματα που αφορούν γενικότερα τη Συμβουλευτική και τον Επαγγελματικό Προσανατολισμό.
• Σεμινάρια, Συνέδρια, Ημερίδες και διάφορες άλλες εκδηλώσεις
• Πληροφορίες που βρίσκονται στις Ιστοσελίδες και πολλά άλλα θέματα που αφορούν το γενικότερα πλαίσιο της ύπαρξης και λειτουργίας των ΚΕΣΥΠ και Γραφείων ΣΕΠ.
Τα ΚΕΣΥΠ απευθύνονται στους γονείς που αγωνιούν για τις σπουδές και το επαγγελματικό μέλλον των παιδιών τους και μπορούν να ζητήσουν βοήθεια στο ΚΕΣΥΠ της περιοχής τους.
Στα ΚΕΣΥΠ και Γραφεία ΣΕΠ οι υπεύθυνοι βοηθούν να αποκτήσουν οι νέοι μας τη δυνατότητα να συνειδητοποιήσουν τις πραγματικές τους κλίσεις, τις δυνατότητες τους και τα ενδότερα (βαθύτερα) ενδιαφέροντα τους, ώστε να πάρουν τη σωστή απόφαση και να επιλέξουν τη πορεία που θα τους οδηγήσει στην επιτυχία και την ολοκλήρωση. Να επιτύχουν τη διεύρυνση της προσωπικότητάς τους, των ενδιαφερόντων, των ικανοτήτων, των αξιών ώστε να βοηθηθούν οι ενδιαφερόμενοι και να αντιμετωπίσουν σωστά και υπεύθυνα την πληθώρα των προβληματισμών τους και να καταλήξουν στις σωστές επιλογές. Να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους και να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση. Να θέτουν στόχους και παίρνουν τις σωστές αποφάσεις.
Οι εμπλεκόμενοι σε θέματα Συμβουλευτικής και Επαγγελματικού Προσανατολισμού βοηθούν τον μαθητή/τρια και κάθε νέο να αποκτήσει ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑ και να διαπιστώσει:
• Τα χαρακτηριστικά τις προσωπικότητας του
• Τον τρόπο σκέψης, αντίδρασης και συμπεριφοράς,
• Τις ικανότητες, τις κλίσεις και τα ενδιαφέροντά του
• Τις προσωπικές, εκπαιδευτικές και επαγγελματικές του αξίες.
• Να αποκτήσει τη σωστή πληροφόρηση.
