Του Γιάννη Ζωράκη

Την “πρόγευση” για μια πραγματικά νέα εποχή στην λειτουργία του Ιστορικού Μουσείου, δίνει η νέα μόνιμη έκθεση για την Μάχη της Κρήτης, την Κατοχή και την Αντίσταση.

Στην έκθεση πραγματοποιείται μια έμμεση “σύγκρουση” μινιμαλισμού και πυκνότητας, ενώ μέσα από αυτή αναδεικνύεται με τρόπο ιδιαίτερο έντονο, ο δραματικός χαρακτήρας των γεγονότων που πραγματεύεται.

Αντικείμενα, άρτια επεξεργασμένο φωτογραφικό υλικό και ηλεκτρονικά μέσα… μπερδεύονται σʼ ένα παιχνίδι με την ιστορία, το οποίο προσεγγίζει με επάρκεια τα γεγονότα.

Προσωπικά είδη στρατιωτών, ερείπια, αλεξίπτωτα, ακόμη και βλήματα πολέμου, αποτελούν “μοντέλα εισόδου” στον καμβά μιας ιστορίας που έχει προσεγγιστεί από τους δημιουργούς της έκθεσης, με τρόπο μοναδικό.

Η έκθεση είναι ανοιχτή για το κοινό από Δευτέρα έως και Σάββατο, από τις 9.00 το πρωί έως τις 5.00 το απόγευμα. Η έκθεση λειτουργεί στον δεύτερο όροφο του Ιστορικού Μουσείου, ενώ σε διάστημα μικρότερο των δύο μηνών, αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί το μεγάλο επανεκθετικό πρόγραμμα του Ιστορικού Μουσείου, το οποίο θα σηματοδοτήσει την πλήρη επαναλειτουργία του.

Νέο στοιχείο στην λειτουργία του Ιστορικού Μουσείου και η δημιουργία μιας υπερσύγχρονης καφετέριας, όπου οι επισκέπτες έχουν την δυνατότητα να συνδιαλέγουν με την ιστορία της Κρήτης, σʼ έναν χώρο ηρεμίας, αλλά και μνήμης.



Τι περιλαμβάνει



Σε τέσσερις συνολικά ενότητες αναπτύσσεται η έκθεση, η οποία προσεγγίζει τα γεγονότα με χρονολογική σειρά. Η πρώτη ενότητα λειτουργεί ως εισαγωγή, με αναφορά στην έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και στην ιταλική επίθεση εναντίον της Ελλάδας τον Οκτώβριο του 1940. Η ενότητα αυτή κλείνει με την γερμανική εισβολή και την κατάληψη του ηπειρωτικού κορμού της χώρας.

Στην 2η ενότητα η έκθεση εστιάζει στην Κρήτη, που μετά την κατάληψη της ηπειρωτικής Ελλάδας αποτέλεσε τον επόμενο στόχο των δυνάμεων του Άξονα. Τμήμα της ενότητας αυτής αποτελεί το γραφείο, η βιβλιοθήκη και προσωπικά αντικείμενα του Εμμανουήλ Τσουδερού, πρωθυπουργού της ελληνικής κυβέρνησης κατά την Μάχη της Κρήτης.

Η 3η ενότητα καταγράφει την σκοτεινή περίοδο της Κατοχής ως και την απελευθέρωση. Η οργάνωση και δράση της Εθνικής Αντίστασης, τα αντίποινα των κατακτητών, η σκληρή εικόνα της καθημερινότητας αποτελούν τους βασικούς της άξονες. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε γεγονότα όπως η εκτέλεση των 62, που συνοδεύεται από προβολή φωτογραφιών και έκθεση προσωπικών αντικειμένων των εκτελεσθέντων («εσωτερικό μνημείο των 62 Μαρτύρων»), και η βύθιση του ατμόπλοιου Τάναϊς, που συνοδεύεται από ανέκδοτο μέχρι σήμερα αρχειακό υλικό. Ο επισκέπτης μπορεί, επιπλέον, να ακούσει τις αφηγήσεις προσώπων που συμμετείχαν στα δραματικά γεγονότα της περιόδου.

Τα ίχνη που η ανελέητη πολεμική σύγκρουση άφησε πίσω της στα χώματα της Κρήτης αποτυπώνει η τελευταία ενότητα. Τα δύο μεγάλα στρατιωτικά νεκροταφεία, αυτό των Συμμάχων στη Σούδα και το γερμανικό στο Μάλεμε, είναι τα κύρια σημεία αναφοράς, αφού αποτελούν χώρους ζωντανής μνήμης όπου κάθε χρόνο άνθρωποι από όλες τις εμπλεκόμενες χώρες τιμούν τους νεκρούς. Στο τμήμα αυτό της έκθεσης, τοποθετήθηκε η νέα εκδοχή της βιντεοεγκατάστασης “Wartime”, εμπλουτισμένη με τα “συρτάρια της μνήμης”, που ο επισκέπτης καλείται να ανοίξει. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το τελευταίο τμήμα της έκθεσης, όπου καταγράφεται η δεύτερη, ειρηνική αυτή τη φορά, χρήση του πολεμικού υλικού που, ως απομεινάρια των μαχών έμειναν στην κρητική γη: βόμβες που έγιναν γλάστρες ή καμπάνες σε εξωκλήσια, αλεξίπτωτα που έγιναν ρούχα, τουφέκια που έγιναν πάσσαλοι περίφραξης στα χωράφια.