Του Κώστα Χ. Νεονάκη

Φροντίστε φεύγοντας απ’ αυτό τον κόσμο, να είστε όχι μόνο καλοί αλλά ν’ αφήσετε ένα καλύτερο κόσμο

(Μπρεχτ)

Ο φθόνος σηκώνεται σαν καπνός,

όταν κάποιος ξεπερνά τους όμοιούς του

(Λαϊκή σοφία)


Το αιώνιο μειονέκτημα του Γένους μας είναι η διχόνοια. Αυτή μας κατατρέχει από την αρχή της ύπαρξής μας μέχρι σήμερα. Είναι θαύμα η παρουσία μας ακόμη στα δρώμενα του κόσμου.

Εμείς οι Έλληνες, κατά κονόνα, εύκολα φθονούμε και συκοφαντούμε. Εύκολα πιστέυομε πως θα γίνομε πλούσιοι και μας κυριεύει η φιλαργυρία και πλεονεξία. Εύκολα πιστεύομε πως είμαστε καλύτεροι από τους άλλους και μας κυριεύει ο εγωισμός, η φιλαρχία και υποκρισία. Δύσκολα συνειδητοποιούμε τη μικρότητά μας γι’ αυτό και δεν αναγνωρίζουμε την προκοπή και αξία των συνανθρώπων μας. Ρητορεύουμε για την αλήθεια και δικαιοσύνη και τα έργα μας είναι αναληθή και άδικα. Ρητορεύουμε για την ειρήνη και ομόνοια και τα έργα μας είναι σπόρος διχόνοιας συγκρούσεων και φανατισμού.

Αυτά τα πάθη και ελαττώματα φτάνουν μέχρι της αυτοκαταστροφής. Τα διαβάζουμε σε κάθε περίοδο της μακραίωνης ιστορίας μας. Τα ζούμε σήμερα ως ουραγοί της Ευρώπης.

Το παράδοξο της ιστορικής πορείας μας είναι ότι κάνουμε υπερβάσεις, πολλές φορές, με κατορθώματα που συγκλονίζουν και αλλάζουν τη ζωή του κόσμου. Αμέσως δε μετά αμαυρώνουμε τη δόξα με συμπεριφορές και εικόνες ντροπής.

Το έπος του 1940, η μάχη της Κρήτης και η εθνική αντίσταση κατά των κατακτητών, κατέπληξε τους φοβισμένους λαούς. Οι σύμμαχοι μας υποσχέθηκαν την Κύπρο και τη Β’ Ήπειρο. Το τέλος του πολέμου μας βρήκε σε διχασμό. Ο εμφύλιος του 1946-49, ολοκλήρωσε την καταστροφή. Οι υποσχέσεις των συμμάχων ξεχάστηκαν. Ταπεινωμένοι, εξαντλημένοι και περιφρονημένοι, ζητούσαμε ψωμί και όχι τις υπεσχημένες αλύτρωτες πατρίδες ομοεθνών.

Προ ολίγου γιορτάσαμε την Κυριακή της Ορθοδοξίας. Την αναστήλωση και προσκύνηση των εικόνων. Το τέλος του αιρετικού κινήματος της εικονομαχίας. Το τέλος ενός άλλου εμφύλιου που κράτησε πάνω από ένα αιώνα. Ποτέ άλλοτε το Έθνος μας δεν γνώρισε τέτοιο θρησκευτικό φανατισμό, με τόσα αποτρόπαια εγκλήματα. Ευνουχισμοί, τυφλώσεις, γλωσσοτομές, εκτελέσεις και αποκεφαλισμοί ήταν η φρίκη της παρακμής.

Οι συγκρούσεις και πολιορκίες της Κων/λης από εικονομάχους και εικονόφιλους ήταν συνηθισμένα γεγονότα.

Η αυτοκρατορία εξασθένησε και οι εχθροί της, Άραβες και Βούλγαροι, την πολέμησαν και ταπείνωσαν με ήττες, αιχμαλωσίες και δούλους. Με αποσπάσεις εδαφών και συμφωνίες επώδυνες.

Τότε υποδουλώθηκε και έγινε ορμητήριο των Αράβων η Κρήτη. Τότε καταστράφηκε και η τελευταία ιστορική της πόλη, η Γόρτυνα.

Οι Άραβες της Κρήτης έγιναν κυρίαρχοι του Αιγαίου και ο φόβος και τρόμος των ανθρώπων της ναυτιλίας. Η Θεσσαλονίκη έζησε τη μεγάλη καταστροφή απ’ αυτούς (904).

Η απελευθέρωση της Κρήτης από το Νικηφόρο Φωκά (961) και η κατάργηση του ορμητηρίου τους θεωρήθηκε μέγα γεγονός.

Ο εμφύλιος της εικονομαχίας και οι συνεχιζόμενες διχόνοιες προετοίμασαν την αρχή του τέλους της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Την άλωση της Κων/πολης το 1453 την είχαμε εμείς ετοιμάσει με την αλόγιστη και εγκληματική συμπεριφορά μας. Αυτό το πληρώσαμε πολύ ακριβά στα τετρακόσια χρόνια Τούρκικης σκλαβιάς.

Η υποδούλωση και ο κίνδυνος αφανισμού έσβησαν τα πάθη και μικρότητές μας. Η ομόνοια ήρθε και ζωντάνεψε το όνειρο πως “πάλι με χρόνους με καιρούς πάλι δικά μας θα ’ναι”. Κάποτε ξημέρωσε αυτή η άγια μέρα. Τότε έγινε ο μεγάλος ξεσηκωμός. Η μεγάλη επανάσταση.

Είμαστε απρόβλεπτοι και παράξενοι εμείς οι Έλληνες. Τη μια στιγμή κερδίζουμε το θαυμασμό και συμπάθεια του κόσμου με τα κατορθώματά μας και την άλλη την περιφρόνηση με τα σφάλματά μας. Τη μια στιγμή είμαστε στο ζενίθ της δόξας και την άλλη στο ναδίρ της καταφρόνιας.

Η Επανάσταση του 1821 είναι ένα από τα μεγαλύτερα γεγονότα της Ευρωπαϊκής και Παγκόσμιας Ιστορίας. Υπόδουλοι, ξυπόλητοι και απλοί άνθρωποι έσυραν το χορό του ιερού αγώνα. Το πολεμικό μας τραγούδι “δια του Χριστού την πίστη την αγία και της πατρίδος την ελευθερία” και το εγερτήριο σύνθημα “ελευθερία ή θάνατος” συγκλόνισαν τον κόσμο. Πάνω σ’ αυτά ζωντάνεψε η ελπίδα των αγωνιστών για την αποτίναξη του τυραννικού ζυγού. Πάνω σ’ αυτά ζωντάνεψε και η πίστη στο Θεό και την Παναγία για την άνωθεν βοήθεια. “Εσύ Κύριε, μονολογούσε ο Μακρυγιάννης. θα αναστήσεις τους πεθαμένους Έλληνες, τους απογόνους αυτηνών των περίφημων ανθρώπων που στόλισαν την ανθρωπότητα με αρετή”.

Οι αγωνιστές του ‘21 έβαλαν τη ζωή τους υποθήκη στον αγώνα και τη σφράγισαν με το αίμα τους αφού ζητούσαν την ελευθερία ή το θάνατο.

“Όταν αποφασίσαμε να κάνουμε την επανάσταση, λέει ο Κολοκοτρώνης, δεν εσυλλογιστήκαμε ούτε πόσοι είμεθα, ούτε πως δεν έχομε άρματα, ούτε ότι οι Τούρκοι εβαστούσα τα κάστρα και τις πόλεις, ούτε κανένας φρόνιμος μας είπε που πάτε να πολεμήσετε με σιτοκάραβα, αλλά ως μια βροχή έπεσε σε όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας και όλοι, κληρικοί και λαϊκοί, καπεταναίοι, έμποροι, πεπαιδευμένοι μικροί και μεγάλοι συμφωνήσαμε γι’ αυτό το σκοπό και κάναμε την επανάσταση” (Θ.Κ. άπαντα Τ.Α. σελ. 230). Δεν άργησαν όμως να ξυπνήσουν τα πάθη που αλλοιώνουν και αλλοτριώνουν τους χαρακτήρες των ανθρώπων και τους κάνουν αγνώριστους.

Ο φθόνος, η φιλαρχία, η φιλαργυρία και ο εγωισμός σταμάτησαν την ορμή της επανάστασης. Οι αγωνιστές έπαψαν να κοινωνούν, να συνομιλούν, να συνεργάζονται και συναποφασίζουν. Οι ήρωες της επανάστασης σε διωγμό. Ο Κολοκοτρώνης από τους δημιουργούς της επανάστασης φυλακίστηκε. Ο Καραϊσκάκης καταδικάστηκε από έκτακτο στρατοδικείο ως εχθρός της πατρίδας. Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, φίλος του Κολοκοτρώνη, συνελήφθη από το πρωτοπαλίκαρό του Ιωάννη Γκούρα και φυλακίστηκε στο Βενετικό Πύργο της Ακρόπολης Αθηνών. Εκεί αφού τον βασάνισαν τον στραγγάλισαν και τον πέταξαν κάτω από τα τείχη. Άγρια βασανίστηκαν και σκοτώθηκαν πολλοί άλλοι ήρωες αγωνιστές.

Τα πάθη έφτασαν σε τέτοια έξαρση ώστε το ένα ελληνικό διαμέρισμα πολεμούσε, σκότωνε, και λεηλατούσε το άλλο. Την τραγική εικόνα συμπλήρωνε η διαφθορά των κρατούντων. Ο Ιωάννης Γκούρας έπαιρνε από το φτωχό ταμείο μισθούς για δώδεκα χιλιάδες μαχητές και δεν είχε ούτε τρεις χιλιάδες.

Για όλα αυτά μίλησε, αργότερα, ο Κολοκοτρώνης στην Πνίκα. “Εις τον πρώτο χρόνο της Επαναστάσεως είχαμε μεγάλη ομόνοια. Όλοι ετρέχαμε σύμφωνοι. Αν αυτή η ομόνοια βαστούσε ακόμη δύο χρόνους θα κυριεύαμε Θεσσαλία, Μακεδονία και ίσως φτάναμε στην Κων/πολη. Τόσο είχαν τρομάξει οι Τούρκοι, ώστε μόλις άκουγαν Έλληνες έφευγαν μίλια μακριά. Αυτό δεν βάσταξε πολύ. Ήλθαν μερικοί και ήθελαν να γίνουν μπαρμπέρηδες στου Κασίδη το κεφάλι” (Θ. Κολοκ. άπαντα τ.α. Σ. 211).

Η Κυριακή της Ορθοδοξίας και η 25η Μαρτίου είναι επέτειοι του τέλους της εικονομαχίας και της έναρξης της ελληνικής Επανάστασης αντίστοιχα. Και οι δύο είναι στην περίοδο της Μ. Σαρακοστής, όπου η Εκκλησία μας καλεί σε μετάνοια, ταπείνωση, αυτογνωσία και σταύρωση του κακού εαυτού μας.

Μόνο έτσι μας λένε οι Πατέρες της Εκκλησίας ελευθερώνεται, αγαπά και κάνει έξοδο από τον εαυτό του προς τους άλλους ο κάθε άνθρωπος. “Κόλασή μας είναι το μαρτύριο να μην αγαπούμε”, τόνιζε ο Ντοστογιέφσκι. Εμείς οι Έλληνες γιατί επιμένουμε να ζούμε στην κόλασή μας, να καταστρέφουμε τη χώρα μας, τους εαυτούς μας και τους άλλους; Μήπως είναι ανάγκη ν’ αναλογιστεί ο καθένας τις ευθύνες του ως πρόσωπο και ως πολίτης; Μήπως προπαντός είναι ανάγκη να επανευαγγελιστεί η εκκλησία μας γιατί σ’ αυτήν προβλέπει περισσότερο ο κόσμος;