Της Ελένης Αρμάου*

Αποφάσισα να πραγματοποιήσω αυτό το ομολογουμένως επικίνδυνο και αντίξοο ταξίδι γιατί με «κούρασε» η ευκολία και η νωχελικότητα των νησιώτικων ελληνικών διακοπών, και ταυτόχρονα με συνάρπασε η προοπτική να βιώσω εμπειρίες σε μια γωνιά του παγκόσμιου χωριού μας που συνταράσσεται απο διεθνείς και εμφύλιες τοπικές διαμάχες.

Όταν το αεροπλάνο απογειωνόταν απο το Αεροδρόμιο του Bahrain βρήκα την ευκαιρία να διαβάσω το ενημερώτικό travel brochure που μου προμήθευσε ο ευγενικός υπάλληλος της Πρεσβείας στην Αθήνα. Κοίταξα γύρω μου. Ήμουν η μοναδική Ελληνίδα και εμφανώς η μοναδική Ευρωπαία σε μια λαοθάλασσα από hijab και burqa ( το μουσουλμανικό μαντήλι που καλύπτει μόνο τα μαλλιά και αυτό που καλύπτει όλο το πρόσωπο εκτός από τα μάτια, αντίστοιχα). Από σεβασμό μετέτρεψα το φουλάρι μου σε μαντήλι για τα μαλλιά αν και σε μία πιο μοντέρνα εκδοχή. « In Rome do as Romans do!» θυμήθηκα την προτροπή ενός συγγραφέα ταξιδιωτικών βιβλίων.

H ιστορία του Pakistan ξεκινά πίσω στα 2.500 π.Χ. όταν ένας ανεπτυγμένος πολιτισμός άκμασε στην κοιλάδα του Ινδικού ποταμού όπως κατέδειξαν οι ανασκαφές στις τοποθεσίες Harappa, Moenjodaro, Kot Diji και Mehrgarh. Οι Έλληνες πέρασαν και άφησαν την σφραγίδα τους με τον Μέγα Αλέξανδρο στα 327 π.Χ. και ακολούθησαν οι Άραβες υπό την αρχηγία του Muhammad Bin Qasim και κυρίευσαν για 200 χρόνια θέτοντας τα θέμελια του Ισλάμ. Αργότερα ακολούθησαν οι Βρετανοί με την αποικιακή πολιτική και αυτοκρατορία τους. Δύο σημαντικές μορφές της ιστορίας, ο Syed Ahmed Khan και ο Allama Muhammad Iqbal έβαλαν τα θεμέλια για την ανεξαρτησία τοης χώρας η οποία έγινε πραγματικότητα στις 14 Αυγούστου 1947 με την υπογραφή του Quaid-e-Azam Muhammad Ali Jinnah. Στις 15 Αυγουστου 2008, μία μέρα μετά τους εορτασμούς της ημέρας της Εθνικής Ανεξαρτησίας και ενόσω βρισκόμουν στο Ισλαμαμπαντ, παραιτήθηκε ο πρόεδρος Musharaf πρός ικανοποίηση όλων των πολιτικών και φυλετικών δυνάμεων της χώρας.

Γεωγραφικά, η χώρα συνορεύει δυτικά με το Ιράν, νοτιοδυτικά με το Αφγανιστάν, νοτιοανατολικά με τν Κίνα, νότια με την Ινδία και βόρεια με την Αραβική Θάλασσα. Στο Pakistan βρίσκεται και το περίφημο Κ-2 (Himalayas) γνωστός προορισμός των απανταχού ορειβατών-trekkers στο οποίο φτανει κανείς απο το Skardu. Απαγορευμένες περιοχές για τους τουρίστες, λόγω της ύπαρξης ομάδων Taliban και μαχητών είναι οι περιοχές Peshawar, Swat valley, Kasmir (λόγω της διαμάχης Ινδίας και Πακιστάν για το καθεστώς της περιοχής), North West Frontier Province και η περιοχή Balochistan. Ουσιαστικά δεν μπορούμε να μιλήσουμε για Πακιστανούς πολίτες με ενιαίο εθνικό χαρακτήρα και εθνική ταυτότητα αλλά για ένα σύνολο εθνικών ομάδων που κατοικούν ανα περιοχές και επιδιώκουν την ισχυροποίηση της περιοχής τους, σε κάποιες περιπτώσεις και την ανεξαρτητοποίησή τους και την δημιουργία ξεχωριστών κρατών. Περπατώντας στους δρόμους στο Karachi βλέπει κανείς Punjabis, Sirakis, Sindhis, Pakhtuns, Balochis etc. To εθνικό νόμισμα είναι το ρούπι (rupee: 1 euro = 110 rupees).

Διέσχισα την χώρα από το ένα άκρο στο άλλο, απο το Karachi έως το Islamabad και το Muree (ένα χειμερινό θέρετρο σαν την Αράχωβα ας πούμε) χρησιμοποιώντας τραίνα και λεωφορεία με την συνοδεία συναδέλφων καθηγητών και ιατρών από το Pakistan. Επισκεφτήκαμε πολλά σχολεία ( που λόγω επαγγέλματος με ενδιέφεραν ιδιαίτερα ) κανονικά και Ειδικής Αγωγής καθώς και νοσοκομεία. Οι συνθήκες δυστυχώς είναι εξαιρετικά δύσμενείς όσον αφορά τα σχολικά κτίρια, τις συνθήκες μαθήματος και εν γένει την υλικοτεχνική υποδομή. Παρόλα αυτά, οι εκεί συνάδελφοι καταβάλλουν γενναίες προσπάθειες και πρέπει τούτο να μνημονευθεί.

Οι δρόμοι, στις πόλεις είναι καρόδρομοι, οι περισσότεροι, με κάποιες εξαιρέσεις, όπου τα λιμνάζοντα νερά εναλλάσσονται με χώμα και λάσπη. Όλες τις ώρες επικρατεί κυκλοφοριακή συμφόρηση με πρωταγωνιστές παλιά αυτοκίνητα, κάρα με μουλάρια, ελεύθερες αδέσποτες αγελάδες, τα χαρακτηριστικά τρίκυκλα ταξί (three wheelers) και μεγάλα φορτηγά διακοσμημένα με πλουμιστές πολύχρωμες συνθέσεις και μία κόρνα που σου τρυπάει το τύμπανο. Παλιές αγορές με ευωδιαστά μπαχαρικά, λογής λογής πράγματα, κοσμήματα ( ο χρυσός είναι μάλλον φθηνός εδώ), παραδοσιακά ρούχα όπως το παντελόνι shalwar και το πουκάμισο kamiche, χαλβάς, γλυκά και λιχουδιές απο πλανόδιους, ανανάδες, καρύδες και αραβικά αρωματικά λάδια attar. Πέντε φορές την ημέρα γίνεται η παραδοσιακή salaat (προσευχή) των μουσουλμάνων πιστών όταν ακουστεί το υπέροχο, ακουστικά, κάλεσμα προς προσευχή ( athan).

Στο νοσοκομείο, στο Karachi, η φίλη μου ιατρός Irum μου εξηγεί το καθημερινό πρόγραμμα στην κλινική των νεογνών όπου είναι υπεύθυνη και με ρωτά για τα νοσοκομεία στη Ελλάδα. Στους διαδρόμους πεταμένα σε ανοιχτούς κάδους τα απόβλητα εγχειρήσεων. Άσχημη κατάσταση.

Ο Amjad, καθηγητής Πληροφορικής, μου εξηγεί την πολιτική κατάσταση στην χώρα, τα πολλαπλά προβλήματα, τον ρόλο του αμερικάνικου παράγοντα στην περιοχή και τα τεράστια συμφέροντα των εταιρειών πετρελαίου που κρύβοναι ουσιαστικά πίσω από τοπικές ή φυλετικές διαμάχες. Η δολοφονία της Benazir Bhutto μπορεί να εκτιμηθεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους και οπωσδήποτε εξυπηρέτησε κάποιο σκοπό που ακόμα δεν είναι ορατός σε εμάς που ζούμε σύγχρονα με τα γεγονότα.

Ο Suhail, δημοσιογράφος στο Ισλαμαμπάντ, με ξεναγεί στα εντυπωσιακά τζαμιά της πόλης και μου δείχνει Αφγανούς μετανάστες να πλένουν τζάμια αυτοκινήτων στα φανάρια. «Υπάρχει δουλεία στην χώρα σου?» τον ρωτάω. Δεν χρειάζεται να απαντήσει. Βλέπω σε μικρή απόσταση, εργοστάσια κατασκευής τούβλων και μέσα να δουλεύουν παιδιά.

Φεύγω με δυνατές εμπειρίες και εικόνες και μια αίσθηση οτι οι άνθρωποι παντού και πάντοτε έχουν τις ίδιες ανάγκες και οτι κατά βάθος είμαστε όλοι ίδιοι, το ίδιο δυνατοί και το ίδιο ευάλωτοι απέναντι στις καταστάσεις της ζωής.

Ευχαριστώ θερμά το ΜΙΚΑ ΤRAVEL για την φροντίδα στο ταξίδι αυτό.

•Η Ελένη Χ. Αρμάου είναι φιλόλογος Ειδικής Αγωγής, ΜΑ in Special Educational Needs, (οργανωτική Γραμματέας Ένωσης Φιλολόγων Νομού Ηρακλείου (Ε.Φ.Ν.Η.)