Δεν θα λύσει το πρόβλημα η τυποποίηση του ελαιόλαδου, όταν αυτή γίνεται από λίγες πολυεθνικές εταιρείες που θα ελέγχουν την αγορά. Χρειάζονται ριζικές αλλαγές στην ανάπτυξη του αγροτικού τομέα της χώρας μας.

Αυτά υποστηρίζει ο καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας του Πολυτεχνείου Κρήτης Γιώργος Λιοδάκης, σε συνέντευξη του στο δημοσιογράφο Γιώργο Κώνστα από την εφημερίδα «Χανιώτικα Νέα». Ο επί σειρά ετών ερευνητής στη Διεύθυνση Μελετών & Προγραμματισμού της ΑΤΕ, με σημαντικό μέρος του ερευνητικού έργου του να αφορά στον αγροτικό τομέα Γιώργος Λιοδάκης, τονίζει ότι «μόνο η ριζική αλλαγή του τρόπου ανάπτυξης του αγροτικού τομέα και ο περιορισμός της μονοκαλλιέργειας και της εξάρτησης των αγροτών από την αγορά θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μια ελπιδοφόρα προοπτική».

- Η πτώση της τιμής του ελαιόλαδου στα 2 ευρώ κατέβασε στο δρόμο για πρώτη φορά μετά από χρόνια χιλιάδες αγρότες. Τι έχει προκαλέσει την κατακόρυφη πτώση της τιμής και πως μπορεί αυτό να αλλάξει και να πάρει την τιμή που ζητούν οι αγρότες;

Η κατακόρυφη πτώση των τιμών του λαδιού τελευταία θα πρέπει να αποδοθεί σε μια σειρά παραγόντων που περιλαμβάνουν: Την άναρχη λειτουργία και μονοπωλιακή διάρθρωση της διεθνούς αγοράς ελαιόλαδου και παράγωγων προϊόντων, τη γεωγραφική επέκταση και τεχνολογική βελτίωση των συνθηκών της ελαιοκομίας που συντελούν στην αύξηση της προσφοράς ελαιόλαδου, τη μονοπωλιακή δύναμη και τον έλεγχο ορισμένων βιομηχανιών τυποποίησης ελαιόλαδου και παραγωγής συναφών προϊόντων, τις ανεπάρκειες, τις στρεβλώσεις και τον αντι-αγροτικό χαρακτήρα της αγροτικής πολιτικής (ΚΑΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και την απουσία πολιτικών στήριξης του αγροτικού εισοδήματος σε εθνικό και Ευρωπαϊκό επίπεδο. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να βάλει κανείς τάξη στο χάος και να προτείνει, μέσα στα υπάρχοντα θεσμικά πλαίσια, αποτελεσματικούς τρόπους για την αύξηση των τιμών. Και δυστυχώς, η χαοτική κατάσταση που επικρατεί, επιτείνεται από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές που ακολουθούνται από όλα τα αστικά κόμματα. Μόνο η ριζική αλλαγή του τρόπου ανάπτυξης του αγροτικού τομέα και ο περιορισμός της μονοκαλλιέργειας και της εξάρτησης των αγροτών από την αγορά θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μια ελπιδοφόρα προοπτική.

- Το 90% του λαδιού της Κρήτης πουλιέται "χύμα". Αν επωλείτο τυποποιημένο, θα "έπιανε" καλύτερες τιμές στην διεθνή αγορά όπως συχνά αναφέρουν βουλευτές και παράγοντες του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης;

Η τυποποίηση του λαδιού θα μπορούσε, κάτω από ορισμένες συνθήκες, να ωφελήσει τον αγρότη, αλλά δεν θα πρέπει βέβαια να μυθοποιείται. Και αυτό γιατί, αν η διακίνηση του (τυποποιημένου) προϊόντος παραμένει στα χέρια των εμπόρων το πρόβλημα θα παραμένει σε μεγάλο βαθμό. Ακόμα κι αν κάποιες Ενώσεις αναλάμβαναν την εμπορία του προϊόντος, όπως έχει γίνει σε κάποια έκταση στο παρελθόν, θα παρέμενε το πρόβλημα της αναρχίας και του μονοπωλιακού ελέγχου στη διεθνή αγορά ελαιόλαδου.

- Ορισμένοι αγρότες επισημαίνουν την ανάγκη να μπει διατίμηση στην τιμή του λαδιού (πλαφόν, τιμές ασφαλείας) αλλά και σε λιπάσματα και φυτοφάρμακα που είναι πλέον πανάκριβα.Κάτι για το οποίο δεν συμφωνούν οι αγροτοσυνδικαλιστές αλλά και οι μεγάλες πολιτικές δυνάμεις της χώρας που επισημαίνουν ότι στην οικονομία της ελεύθερης αγοράς είναι αναχρονισμός να επανέρχονται ρυθμίσεις του παρελθόντος. Ποιά είναι η άποψη σας;

Δυστυχώς, οι γραφειοκράτες συνδικαλιστές, αλλά και ολόκληρο το αστικό μπλοκ εξουσίας, θεωρούν αδιανόητο τον έλεγχο της (υποτίθεται) ελεύθερης αγοράς γιατί ακριβώς έχουν εγκολπωθεί την άποψη μιας αυτορρυθμιζόμενης αγοράς. Αλλά ο δογματισμός αυτός καταρρίπτεται από τη σημερινή ραγδαία επιδείνωση της κρίσης του καπιταλισμού. Αποδεικνύεται ότι αυτή ακριβώς η 'ελεύθερη', ανεξέλεγκτη αγορά βρίσκεται στην καρδιά του προβλήματος. Μέχρι λοιπόν να καταργήσουμε την αγορά, και να την αντικαταστήσουμε με κοινωνικό σχεδιασμό και ένα άλλο τρόπο ανάπτυξης, είναι αναγκαία η κρατική παρέμβαση και ο έλεγχος της αγοράς σε όλα τα στάδια (αντιμονοπωλιακός έλεγχος και παρέμβαση στη διαμόρφωση των τιμών αγροτικών εφοδίων και του λαδιού, πολιτικές στήριξης των αγροτών με επιδοτήσεις, ενισχύσεις, κ.λπ.). Αλλά αυτό απαιτεί αγώνα, για να επιβληθούν τέτοιες πολιτικές.

- Πριν από μερικούς μήνες λιπάσματα, αγροεφόδια και μηχανήματα πήραν πολύ μεγάλες αυξήσεις. Μια βασική αιτία όπως μας ανάφεραν τότε ήταν η αύξηση στην τιμή του πετρελαίου. Σήμερα που το πετρέλαιο έχει πέσει πάρα πολύ γιατί δεν πέφτουν ανάλογα οι τιμές και σε αυτά τα προϊόντα;

Η μονοπωλιακή συγκρότηση των αγορών και οι πρόσφατες χρηματιστηριακές φούσκες, που αύξησαν δραματικά την τιμή του πετρελαίου, επηρέασαν πράγματι σημαντικότατα τις τιμές των αγροτικών μέσων και εφοδίων. Και είναι να αγανακτεί κανείς για το γεγονός ότι η σημερινή πτώση της τιμής του πετρελαίου δεν συνεπάγεται μια κάπως αντίστοιχη μείωση στις τιμές των αγρο-εφοδίων. Αλλά θα ήταν μάταιο να αναμένουμε από τους θιασώτες της αγοράς να προσφέρουν λύση στο πρόβλημα αυτό ή στο πρόβλημα που γεννάται από την ευρυνόμενη ψαλίδα τιμών ανάμεσα στον παραγωγό και τον καταναλωτή, για την οποία (το ρόλο δηλαδή του μεσάζοντα) γίνεται λόγος τώρα και δεκαετίες…

- Οι Ενώσεις έχουν χάσει τον παρεμβατικό ρόλο που είχαν παλιότερα. Πως θα πρέπει να οργανωθούν και να λειτουργήσουν έτσι ώστε να αποτελέσουν και πάλι στήριγμα του αγρότη;

Διάφοροι “σοφοί” και εκσυγχρονιστές, από τον αγροτικό χώρο και την επίσημη πολιτική, έχουν κατά καιρούς προτείνει ή επιβάλλει απόψεις ότι το συνεταιριστικό κίνημα θα πρέπει να λειτουργήσει με επιχειρηματικά κριτήρια, υπό την κηδεμονία του κράτους και οι Ενώσεις να συνενωθούν για να γίνουν πιο ανταγωνιστικές. Τίποτα απ' αυτά δεν βοήθησε. Αντίθετα, τέτοιες αντιλήψεις και πολιτικές οδήγησαν στον εκφυλισμό, την υποβάθμιση, τη διαφθορά και κατασυκοφάντηση των συνεταιριστικών Οργανώσεων και του κινήματος. Ο συνεργατισμός στον αγροτικό τομέα θα πρέπει να αναπτυχθεί σε μια ριζικά διαφορετική βάση, πέρα από την αγορά και τις κεφαλαιοκρατικές σχέσεις, με δημοκρατικές αρχές, νέους κοινωνικούς πειραματισμούς, και μια συνεχή συνεργασία και διαβούλευση των εμπλεκομένων φορέων.

- Με ποιες πολιτικές θα μπορούσε κατά τη γνώμη σας να αναστραφεί η μακροχρόνια πορεία υποβάθμισης και συρρίκνωσης του αγροτικού τομέα;

Η αναστροφή της καταστροφικής αυτής για τον αγροτικό τομέα πορείας των τελευταίων δεκαετιών (που αφορά τόσο τον άνθρωπο όσο και τη φύση) μπορεί να γίνει εφικτή μόνο με τη ριζική αλλαγή του τρόπου ανάπτυξης, όχι μόνο του αγροτικού τομέα αλλά και ολόκληρης της κοινωνίας. Αντί της παραγωγής και ανταλλαγής εμπορευμάτων και τη διαμόρφωση ολέθριων ανταγωνιστικών σχέσεων, θα πρέπει να αναπτύξουμε νέους τρόπους για την ανταλλαγή δραστηριοτήτων, την ανάπτυξη κοινής δράσης και συνεργασίας σε όλους τους τομείς. Να αντικαταστήσουμε τις αδιαφανείς και άναρχες λειτουργίες της αγοράς με συνειδητή συμμετοχή και ένα διαφανή κοινωνικό σχεδιασμό.