To θαύμα της Γέννησης του Θεανθρωπου έγινε πηγή έμπνευσης τοσο για την Ορθόδοξη Παράδοση,όσο και για την Δυτική τέχνη συμβολίζοντας τη χαρά της ζωής, την ελπίδα και το θρίαμβο του ανθρώπου μέσα στις αντιξοότητες της ζωής.

Το θρίαμβο του ανθρώπου μέσα από το θάνατο.

“Η Ορθόδοξη εικόνα της Γεννήσεως μορφοποιεί τη θεολογία της εκκλησίας, βρίσκοντας το μέτρο ανάμεσα στο θεϊκό και το ανθρώπινο, δοξολογεί με χρώματα και σχήματα, με τρυφερότητα, αλλά χωρ’ος γλυκερότητα, την ενανθρώπηση και προσφέρει στον πιστό την πύλη για την είσοδο στο Μυστήριο, αλλά και την αισθητική χαρά και ευφροσύνη της αληθινής τέχνης.’’ σημειώνει Ν. Ζίας για τις διαφορές ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Η θρησκευτική τέχνη, ή η τέχνη που εμπνεύστηκε από τη ζωή του Ιησού, σε όλες τις μορφές της και παρά το γεγονός ότι τις περισσότερες φορές βρισκόταν κάτω από την αυστηρή επιτήρηση της εκκλησίας, παρουσιάζει μια καθαρή εικόνα των τάσεων και κοινωνικών καταστάσεων μέσα από τις οποίες πέρασε και διαμορφώθηκε: Από την Παλαιοχριστιανική τέχνη μέχρι τη Βυζαντινή, την τέχνη του Μεσαίωνα, της Αναγέννησης, του Μπαρόκ, ακόμη και την τέχνη του 20ού αιώνα. Όμως πέρα από την ιστορική αυτή πορεία της θρησκευτικής τέχνης, πέρα από τη θεματογραφία και το συμβολισμό της, παρατηρεί κανείς τα δομικά, τεχνικά και ακόμη υπαρξιακά προβλήματα που απασχόλησαν τους καλλιτέχνες και την εποχή τους. Για παράδειγμα, μέσα στη διαμόρφωση της βυζαντινής τέχνης, στην τέχνη της Αναγέννησης και αργότερα στην τέχνη των νεότερων χρόνων, υπογραμμίζεται ένα πράγμα: Η απομάκρυνση του ανθρώπου από κάθε τι καταπιεστικό και πουριτανικό και η αποδοχή της ανθρώπινης ύπαρξης σαν ψυχή και σώμα που πρέπει να ζουν σε αρμονία. Από την πιο αυστηρή βυζαντινή εποχή όπου η απεικόνιση των αγίων προσώπων θέλει να τοποθετεί την Παναγία και τον Χριστό (και όλες τις άγιες μορφές) σε ένα χώρο θεϊκό όπου ο άνθρωπος πρέπει να βλέπει και να υμνεί στην Αναγέννηση του 15ου αιώνα τα άγια πρόσωπα αποκτούν ανθρώπινη μορφή με την οποία ο άνθρωπος αρχίζει να ταυτίζεται. Ταυτίζει τον πόνο και τη χαρά του με τη δική τους. Η θρησκευτική τέχνη της Αναγέννησης βγαλμένη μέσα από την ανάπτυξη της φιλοσοφίας, της μελέτης της αρχαίας ελληνικής σκέψης, της διαλογικής σκέψης και του πειραματισμού, θέλησε να εκφράσει τη χαρά της ζωής του ανθρώπου πέραν από το φυσικό θάνατο, σε μια σχέση με τον ίδιο του τον εαυτό, τον κόσμο, το Θεό. Η γέννηση του Χριστού δεν έπαψε όμως σαν θέμα να εμπνέει ακόμα τους καλλιτέχνες του 20ού αιώνα. Έστω σε πολύ μικρό βαθμό. Ένα χαρακτηριστικό έργο είναι από το σουρεαλιστή Σαλβαντόρ Νταλί με τίτλο «The Virgin of Guadalupe» 1962 που είναι μια αλλιώτικη οπτική γωνιά της Γέννησης του Χριστού ιδωμένη μέσα από τις υπερρεαλιστικές τάσεις του Νταλί.