Του Κωστή Σπ. Μαστρογιαννάκη
Αγαπημένε μας Λυκειάρχη, σεβαστέ μας δάσκαλε
Μιχάλη Σπιθάκη
Το 7ο Γενικό Λύκειο Ηρακλείου, το οποίο ιδρύσατε το 1985 με τόσους κόπους σήμερα πενθεί για το θάνατο σας.
Οι μαθητές του σχολείου, παλιοί και νέοι, οι συνάδελφοι καθηγητές και όλο το υπόλοιπο προσωπικό στέκονται ευλαβικά, νοερά στη μνήμη σας και σας ευγνωμονούν για όσα προσφέρατε από το περίσσευμα της αγάπης σας, της γνώσης σας, της ικανότητας και του ακέραιου ήθους σας. Αθόρυβα και σεμνά όπως ταιριάζει στους πραγματικούς δασκάλους, τους παιδαγωγούς και τους επιστήμονες -εξάλλου τα βαθιά ποτάμια δεν βουίζουν-.
Παραφράζοντας μια γνωστή φράση του μεγάλου Λατίνου ποιητή Βιργιλίου από το έργο του Αινειάδα θα έλεγα για τον εκλιπόντα: «o terque quaterque beati quis contigit cognoscere et doceri a magistro eximio et viro bono».
(Τρεις ή τέσσερις φορές ευτυχισμένοι σεις, στους οποίους έτυχε να γνωρίσετε και να διδαχθείτε από εξαίρετο δάσκαλο και καλό άνθρωπο). Δεν μπορείς να μιλάς για μεγάλους ανθρώπους αν δεν χρησιμοποιείς και μεγάλα νοήματα ή κλασσικές φράσεις που μπορούν να δώσουν μεγαλόπρεπα το ύψος της δράσης μερικών ανθρώπων. Παρά τη συχνή χρήση σήμερα μεγαλόστομων φράσεων για ασήμαντα πράγματα επιτρέψτε μου να επαναφέρω στην έννοια του μέτρου τις δικές μου αναφορές ,όπως πρέπει. Είναι νομίζω καιρός, ήλθε το πλήρωμα του χρόνου για να τιμούμε και τους δασκάλους μας. Ίσως έπρεπε να είναι οι πρώτοι στη σειρά αλλά δεν πειράζει. Ακούμε συχνά να αποδίδονται τιμές σε διάφορους. Δεν είναι νομίζω μικρότερη η οφειλόμενη τιμή στους δασκάλους μας. Απλώς η εποχή μας με τους ποικιλώνυμους προσανατολισμούς της μας κάνει να τη θεωρούμε μικρότερη. Είναι όμως η μέγιστη, και αυτό σε πείσμα των καιρών!
Ο Λυκειάρχης Μιχάλης Σπιθάκης υπήρξε εγκρατής σε πολλά πεδία. Ήταν κατά κάποιο τρόπο ένας homo universalis όπως όλες οι μεγάλες προσωπικότητες. Έμοιαζε κι αυτός με ορυχείο. Όσο σκάβει κανείς τόσο βρίσκει περισσότερα πολύτιμα μέταλλα όπως έγραψε ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος για τον Απόστολο Παύλο.
Ο Μιχάλης Σπιθάκης στην εκπαιδευτική του υπηρεσία φανέρωσε τέσσερις σημαντικές ιδιότητες του.
Πρώτον είχε απόλυτη επάρκεια πέραν του συνήθους, για το διδαχτικό και επιστημονικό του έργο.
Δεύτερον κατείχε ήθος και ευσυνειδησία που αποτυπωνόταν σε κάθε του πράξη.
Τρίτον τον διέκρινε μια έντονη κοινωνικότητα, ένας γνήσιος αλτρουισμός και μια άρρητη αλληλεγγύη .
Τέλος είχε μια πρωτοποριακή αντίληψη και πρακτική η οποία σήμερα θα τον ενέτασσε στους πλέον ευαισθητοποιημένους για τα προβλήματα του περιβάλλοντος.
Κύριο χαρακτηριστικό του το πάθος του, το πάθος του εκπαιδευτικού αυτό που και σήμερα ακόμα κρατάει σε υψηλό επίπεδο την εκπαιδευτική πράξη σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης ανεξάρτητα από τη μεταβαλλόμενη κοινωνική αποδοχή και από την ταλαντευόμενη επίσημη στάση της πολιτείας.
Στο 7ο Γενικό Λύκειο όπου θήτευσα δίπλα του προσωπικά αποκόμισα πλούσιο αμητό εμπειριών, γνώσεων, μεθόδων και ήθους –πολύτιμα εφόδια για τη μετέπειτα εκπαιδευτική μου πορεία.
Αλλά και όλοι οι συνάδελφοι καθηγητές του σχολείου μας σε κάθε ευκαιρία μνημονεύουν θετικά το έργο του μακαριστού Μιχάλη Σπιθάκη με κάθε αφορμή που δίδεται στο σχολείο, από την αναδίφηση του καλά οργανωμένου αρχείου και τις ισχυρές βάσεις που έθεσε ως ιδρυτής το 1985.
Το να υποστηρίξει κανείς ότι υπήρξε μοναδικός είμαι σίγουρος ότι θα προσέκρουε στην υποδειγματική μετριοφροσύνη του, γιατί θεωρούσε πως ο κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός κ αι ανεπανάληπτος. Ο καθένας μας με όσα έχει κάνει βάζει την προσωπική του σφραγίδα και έπειτα αυτό που δημιουργεί το προσφέρει στο κοινωνικό σύνολο. Ο δάσκαλος ένα παραπάνω, γιατί είναι διάκονος του διπλανού που είναι αγνός αθώος και άπλαστος. Έτσι ο δάσκαλος γίνεται ανθρωποπλάστης και τόσο πιο τέλειο το δημιούργημα του, όσο και το δικό του πρότυπο πιο τέλειο. Πάθος του να φτιάξει καλούς πολίτες. Για να πετύχει αυτό πρέπει να γίνει ο ίδιος άριστος. Αυτός ήταν και ο στόχος του Μ. Σπιθάκη. Έγινε ξεχωριστός, για να κάνει όλους τους γύρω του να ξεχωρίζουν. Με τα λόγια του, με τις πράξεις του, με το μειδίαμα του, με τον έπαινο και με τον ψόγο, με το χαρακτήρα του ολόκληρο, που τον κατάστησε υπόδειγμα. Για τη ζεστασιά αυτή που μας έδωσε ο Λυκειάρχης Σπιθάκης και που ίσως εμείς κατορθώσουμε με τη σειρά μας να μεταδώσουμε στα δικά μας παιδιά, τον ευγνωμονούμε από καρδιάς
Δεν δίστασε να μπει σε οποιοδήποτε μόχθο χρειαζόταν, για να μεταβάλει τον εαυτό του σε παράδειγμα ζωντανό, ώστε να μην είναι οι λόγοι του εκείνοι που σε πείθουν αλλά τα πράγματα. «Ου γαρ ο εν λόγω σοφός , ούτος εμοί σοφός, ούδε όστις γλώσσαν μεν εύστροφον έχει ψυχήν δε άστατον και απαίδευτον… αλλά όστις ολίγα μεν περί αρετής φθέγγεται, πολλά δε οις ενεργεί παραδείκνυσι και το αξιόπιστον τω λόγω δια του βίου προστίθησιν.» λέγει ο Γρηγόριος ο Θεολόγος. Και ο λόγος του δασκάλου μας είχε μια φοβερή αξιοπιστία, επειδή η ζωή του πρόσθετε σ’αυτόν το δικό της βάρος.
Είχε γεμίσει την καρδιά του με αγάπη για τους μαθητές του και γι αυτό το λόγο μαζί με τον ορθολογισμό και την εποπτεία της λογικής διέθετε φαντασία, ευαισθησία, συναισθηματισμό και ψυχική υγεία, αφού μ’ αυτήν γίνεται μετάγγιση της ψυχής που αναλίσκεται χωρίς υπολογισμούς σε μια άλλη που τρέφεται απ’ αυτήν την ανάλωση κι έτσι κατορθώνει να μεταρσιωθεί και να ζωοποιηθεί.
Αντιδρούσε στη χυδαιότητα και βαναυσότητα και αποδοκίμαζε τη στενοκεφαλιά και μικρόνοια των ανθρώπων. Καυτηρίαζε την υποκρισία και την ανειλικρίνεια. Αντέτασσε στη σιωπή και στην άγνοια, στο μονόλογο και στην αδιαφορία, την αυτοκριτική και το διάλογο, την εμμονή στο καθήκον και το σεβασμό της άλλης άποψης.
Αυτός υπήρξε ο Λυκειάρχης Μιχάλης Σπιθάκης κι έτσι πρόσφερε τον εαυτό του στην εκπαίδευση και την κοινωνία .
Παράλληλα υπήρξε ένας λαμπρός οικογενειάρχης. Με τη συντρόφισσα της ζωής του κυρία Μαρία Σπιθάκη προσέφερε στην κοινωνία δύο λαμπρούς επιστήμονες, τον Μανόλη και τη Νατάσσα καμάρι και καύχημα του.
Συνέχισε τη φωτεινή πορεία του πατέρα του καθηγητή Σπιθάκη του οποίου η αγαθή θύμηση φυλάσσεται από τους παλιούς Ηρακλειώτες.
Αγαπημένε μας Λυκειάρχη, σεβαστέ μας δάσκαλε το δημιουργικό σου
πέρασμα από τη ζωή ας είναι ευγενική παρακαταθήκη για τους συναδέλφους καθηγητές, τους μαθητές σου και τα ευγενικά παιδιά σου. Σύσσωμο το 7ο Λύκειο Ηρακλείου παρίσταται και σου απευθύνει τον ύστατο χαιρετισμό.
Ας είναι αιωνία η μνήμη σου.

