Αρχηγός: Φωφώ Τσιβιδάκη
Κείμενο: Μιχάλης Λυρατζάκης
Φωτογραφίες: Χρήστος Οικονομάκης
Την Κυριακή 30 Νοεμβρείου 2008 ορειβατίσαμε στους ιερούς τόπους της περιοχής του Ψηλορείτη, την Μινωική εποχή. Στο σπήλαιο των Καμαρών και στο Ιδαίο Άνδρο ο καιρός καλοκαιρινός παρ’όλο που είμαστε στο “εμπα” του Δεκέμβρη, ο ουρανός καταγάλανος και η ατμόσφαιρα πεντακάθαρη. Με το λεωφορείο διασχίζουμε το γωνιακό φαράγγι και λίγο μετά τα όρια των νομών Ηρακλείου και Ρεθύμνου εμφανίζεται απέναντί μας ο ορεινός όγκος του Ψηλορείτη. Από τούτο το σημείο είναι ευδιάκριτη η κορυφή του με το εκκλησάκι-μιτάτο του Τιμίου Σταυρού.
Τα δείγματα του πρώτου χιονιού της χρονιάς έχουν κάνει την εμφάνισή τους και λαμπιρίζουν στο φως του πρωϊνού ήλιου. Αριστερά μας προβάλλει η κορυφή του Σκίνακα με τους θόλους του Αστεροσκοπείου του Πανεπιστημίου Κρήτης. Ανηφορίζοντας προς το οροπέδιο της Νίδας στα βόρεια αγναντεύουμε τα Ταλαία όρη, οροσειρά στην οποία έχουμε ορειβατίσει σε άλλες εξορμήσεις του Συλλόγου μας.
Μια στάση στον αρχαιολογικό χώρο της Ζώμυνθου όπου ο συνορειβάτης και αρχιτέκτονας Νίκος Λεβεντάκης μας ενημερώνει σχετικά με τις ανασκαφές και τις εγκαταστάσεις της περιοχής που χρονολογούνται από τη Μινωϊκή εποχή.
Το τοπίο πανέμορφο, καταπράσινο και γεμάτο δέντρα.
Αναλογιζόμαστε πώς ήταν και πώς μπορεί να είναι μελλοντικά ο Ψηλορείτης αν σταματήσει ή περιοριστεί η υπερβόσκηση που καταστρέφει τη χλωρίδα της περιοχής.
Να ξαναζωντανέψει η αρχαία ονομασία του βουνού Ίδη-Ίδα (δασωμένο μέρος). Δίπλα ακριβώς βρίσκεται το τυροκομείο που η χρήση του ξεκινά από τη Μινωϊκή εποχή συνεχίζει στη Ρωμαϊκή και κατάφερε να φτάσει μέχρι τη Βενετοκρατία. Αναστηλώθηκε πρόσφατα μετά τις καταστροφές που υπέστη στη Γερμανική κατοχή.
Χαρακτηριστικός είναι ο τρόπος κτίσματος των Μιτάτων που απαντάνται μόνο στον ορεινό όγκο του Ψηλορείτη.
Ιδιόμορφη κατασκευή που έλκει την καταγωγή της από την Μινωϊκή εποχή. Η αναπαλαίωση και συντήρησή τους ξεκίνησε την εποχή της δημαρχίας, δήμο Ανωγείων, του Γιώργη Κλάδου.
Κατεβαίνουμε από το λεωφορείο και μια έκπληξη μας περιμένει.
Η αρχηγός τηρώντας το έθιμο του Αγίου Ανδρέα του τρυποτηγανά προσφέρει “λουκουμαδάκια” στην ομάδα μας.
Αρχίζει η πεζοπορία μας μέσα στο καταπράσινο οροπέδιο της Νίδας, ρυάκια τρέχουν δίπλα μας και στις μεγάλες λακούβες που είναι γεμάτες νερό καθρεπτίζονται οι γύρω βουνοκορφές. Αριστερά μας ο όγκος της Χαλαζοκαμάρας και δεξιά μας η Μαύρη κορυφή.
Από το ..... της Μηλιάς ανηφορίζουμε στο πετρόκτιστο και καλά σημαδεμένο μονοπάτι και προσεγγίζουμε αρκετά μιτάτα. Μοιάζουν με φρούρια πάνω στην κορυφογραμμή, πύργοι σε καλά οχυρωμένα σημεία. Ξαποσταίνουμε στο πιο ευήλιο και αγναντεύουμε μπροστά μας το Βοριζιανό φαράγγι με το τεράστιο δάσος που απλώνεται κάτω μέχρι τον κάμπο. Δυστυχώς και εδώ οι νεοανοιχθέντες δρόμοι έχουν καταστρέψει το δάσος των πρίνων.
Περπατάμε μέσα στο δάσος, τα χώματα του φθινοπώρου είναι εκπληκτικά, το κόκκινο, κίτρινο, πορτοκαλί των ασφεντάμων και το κατακόκκινο της τρικοκιάς ανακατεμένα με το πράσινο των πρίνων δημιουργούν πίνακες ζωγραφικής. Τα μάτια δεν χορταίνουν να απολαμβάνουν και οι φωτογραφικές μηχανές προσπαθούν να καταγράψουν την ομορφιά του τοπίου.
Στο μονοπάτι που είναι καλυμμένο με τα φύλλα από τοςυ ασφένταμους και τους καρπούς των βελανιδιών δημιουργείται ένα συνοδύλευμα χρωμάτων και το παχύ στρώμα τους κάνει το περπάτημά μας πιο άνετο και ευχάριστο.
Φτάνουμε στο σπήλαιο των Καμαρών (Μαύρη σπηλιά για τους ντόπιους) κάτω από τη Μαύρη κορυφή της Σέλας του Διγενή υψ. 15244, Το σπήλαιο αυτό όπως και άλλα της Κρήτης χρησιμοποιήθηκε για κατοικία τη νεολιθική περίοδο.
Κατά τους Μινωϊκούς χρόνους καθιερώθηκε σαν ιερός τόπος.
Ανακαλυφθηκε το 1890 από ένα χωρικό και έγιναν ανασκαφές από Ιταλούς και Άγγλους εδώ βρέθηκαν τα περίφημα “Καμαραϊκά αγγεία”. Η καμάρα της εισόδου του έχει 18μ. ύψος και 40μ. πλάτος και εντύπωση προκαλούν τα ποικίλα χρώματα που δίνουν στα βράχια οι λειχήνες και τα βρύα. Το πράσινο, το κίτρινο και το φαιό χρώμα κυριαρχούν.
Η θέα από εδώ ψηλά προς τον κάμπο της Μεσαράς το Κεφάλι και τα Παξιμάδια είναι καταπληκτική. Αριστερά μας απλώνεται νωχελιά η οροσειρά των Αστερουσίων με τη χαρακτηριστική κορυφή του τον Κόφινα.
Χρησιμοποιώντας τους φακούς κατεβαίνουμε στο βάθος του σπηλαίου όπου εντυπωσιάζεται από την απόλυτη κουχία που επικρατεί. Στην έξοδο μας, μας περιμένει μια έκπληξη, έχει αλλάξει ο καιρός και πέπλο ομίχλης έχει καλύψει το οπτικό πεδίο μας προς τη Μεσαρά. Η επιστροφή μας γίνεται από το ίδιο μονοπάτι και η ομίχλη μας ακολουθεί μέχρι το ορεπέδιο της Νίδας. Σιγά-σιγά ο ήλιος πίσω από τις βουνοκορφές γέρνει στη δύση και η θερμοκρασία χαμηλώνει αισθητά. Επισκεπτόμαστε και το Ιδαίο Άνδρο εδώ βρέθηκαν όστρακα ελληνιστικής και ρωμαϊκής εποχής οστά ζώων και μεγάλοι σταλακτίτες σπασμένοι. Ανακαλύφθηκε το 1884 από ένα βοσκό και έγιναν ανασκαφές από τον Φ. Άλμπερ.
Η μυθολογία αναφέρει ότι εδώ ερχόταν ο Μίνως και έπαιρνε από τον Δία τους νόμους που τόσο θαύμαζαν ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης.
Στη σιγαλιά και στο σκοτάδι της Νίδας ο ουρανός μας προσφέρει ένα υπέροχο θέαμα, ένα σπάνιο αστρονομικό φαινόμενο, το αντάμωμα της Σελήνης με τον Δία και την Αφροδίτη.
Τελικά η σημερινή μας ορειβασία ήταν υπό την υψηλή προστασία του Δία μιας και επισκεφθήκαμε τόπους όπου έζησε και λατρεύτηκε για αιώνες.
Για τις εξορμήσεις μας πληροφορίες στα γραφεία του Συλλόγου Δικαιοσύνης 53 τηλ. 2810-227609 από Δευτέρα-Παρασκευή 20.30-22.30.
Υ.Γ. Στοιχεία και πληροφορίες από τον Νίκο Λεβεντάκη και από το βιβλίο του Paul Faure “Ιερά σπήλαια της Κρήτης” και το βιβλίο του Στέργιου Σπανάκη “Η Κρήτη”.
Ελληνικός Ορειβατικός Σύλλογος Ηρακλείου

