Με συνθήματα όπως: “Όχι λατομεία στην περιοχή «Νατούρα». Όχι στην καταστροφή του δάσους. Όχι στην ομηρία των κατοίκων του τόπου μας” την αντίδραση τους στη λειτουργία των λατομείων στο Βαχό της Βιάννου, εξέφρασαν οι κάτοικοι της περιοχής, σε συγκέντρωση που πραγματοποίησαν στις 7 Νοεμβρίου.
Κατά τη διάρκεια της συγκέντρωσης, πολίτες, άνδρες και γυναίκες καθώς και εκπρόσωποι φορέων αναφέρθηκαν στις αρνητικές, όπως τις χαρακτήρισαν συνθήκες ζωής που προκάλεσε η λειτουργία λατομείου, σε μικρή απόσταση από τα σπίτια του Βαχού. Οι κάτοικοι υποστήριξαν, ότι τα πυκνά σύννεφα σκόνης του λατομείου, που καλύπτουν τον οικισμό του Βαχού, τη γύρω περιοχή και διαχέονται στην ευρύτερη περιοχή του Δήμου, αλλά και ο θόρυβος από τα φουρνέλα, προκαλούν σοβαρά προβλήματα υγείας στους κατοίκους.
Το πνεύμα της συγκέντρωσης οξύνθηκε όταν ο Δήμαρχος κ. Μανόλης Κλαδάκης διάβασε ψήφισμα προς έγκριση για να κατατεθεί στη Νομάρχη Ηρακλείου από επιτροπή. Στο ψήφισμα αναφέρονταν το αίτημα : “Ζητούμε από τη νομάρχη Ηρακλείου τον αποχαρακτηρισμό της λατομικής ζώνης» και θα βρούμε άλλο χώρο για να μεταφερθεί το λατομείο”, ενώ οι πολίτες ζητούσαν επιπλέον να προστεθεί το αίτημα:
“Άμεση αναστολή των λατομικών εργασιών της εταιρίας «Κεγκέρογλου» και της νέας εταιρίας, «Λατομεία Βαχού Α.Ε.»”, που ήδη άρχισε την εγκατάστασή της στο 2ο λατομικό χώρο.
Η άρνηση του δημάρχου να προστεθεί το αίτημα αυτό, δημιούργησε οξύτητα. Χρειάστηκε αρκετή ώρα για να επικρατήσει ηρεμία και να δηλώνουν όλοι : “Είμαστε ανυποχώρητοι και θα αγωνιστούμε για να αποτρέψουμε ενέργειες που προκαλούν προβλήματα σε βάρος της υγείας των παιδιών μας”.
Ιστορικό
Από την δεκαετία του ’80 φαίνεται οι κάτοικοι να αντιμετωπίζουν προβλήματα αναφορικά με το συγκεκριμένο ζήτημα λειτουργίας του λατομείου στο Βαχό.
Το 1982 με την υπ’ αρ 13810 κοινή απόφαση των Υπουργείων Προεδρίας της Κυβερνήσεως, Βιομηχανίας και Ενέργειας και Δημοσίων Έργων συστήθηκε Επιτροπή για τον καθορισμό λατομικών περιοχών στο Νομό Ηρακλείου. Στον έλεγχο που έκανε σε 16 περιοχές απέκλεισε μεταξύ άλλων τις περιοχές, “Γαργαλοκέφαλο’’ της Κοινότητας Αυγενικής, την περιοχή “Μονής Βροντησίου’’ και Κοινότητας Γαλελιανού επειδή είναι ορατές από οδικό άξονα που συνδέει χωριά, επειδή γειτνιάζουν με ελαιοκαλλιέργειες ή γιατί σε μικρή απόσταση υπάρχουν στρατιωτικές εγκαταστάσεις και για την περιοχή του Πύργου πρότεινε να προηγηθεί παράκαμψη, για να μην περνούν τα φορτηγά μέσα από το χωριό.
Για την περιοχή Βαχός που την πρότεινε να χαρακτηριστεί ως λατομική αναφέρει: «περιοχή Βαχός 1,5 χλμ ΝΑ της Κοινότητας Άνω Βιάννου». Δεν αναφέρει ότι ο Βαχός είναι οικισμός που βρίσκεται σε μικρότερη απόσταση από αυτήν που καθορίζει η λατομική νομοθεσία των 1000 μ. Δεν αναφέρει ότι η προτεινόμενη περιοχή ‘’Βαχός’’ είναι ορατή από κεντρικό οδικό άξονα που συνδέει τη Βιάννο με 8 χωριά και 2 παραλιακούς οικισμούς της Επαρχίας τότε, του Δήμου σήμερα, τη Βιάννο με την Ιεράπετρα, το Νομό Ηρακλείου με το Νομό Λασιθίου. Δεν αναφέρει ότι η προτεινόμενη περιοχή είναι ορατή από το ιστορικό Μνημείο, το Πανεπαρχιακό Ηρώο. Δεν αναφέρει ότι πλησίον υπάρχουν ελαιοκαλλιέργειες , ούτε ότι έπρεπε να προηγηθεί παράκαμψη της Άνω Βιάννο, που από τότε είχε οξύ κυκλοφοριακό πρόβλημα.
Σε αυτά τα ψευδή στοιχεία στηρίχθηκε η υπ’ αρ. 29771/1985 απόφαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου Ηρακλείου και πρότεινε την περιοχή “Βαχός’’, ως λατομική. Σ’ αυτή την απόφαση στηρίχτηκαν μια σειρά άλλων αποφάσεων. Κι ενώ αργότερα η περιοχή αυτή εντάχθηκε στη Νατούρα 2000, όταν με την υπ’ αρ. 101445/20-2-2004 απόφασή των ΥΠ.ΧΩ.Δ.Ε-ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ- ΓΕΩΡΓΊΑΣ, με θέμα «έγκριση περιβαλλοντικών όρων για την εκμετάλλευση λατομείου αδρανών υλικών έκτασης 200.000 τ. μ. που βρίσκεται στη θέση λατομική περιοχή Βαχού Δήμου Βιάννου Ν. Ηρακλείου, εντός προστατευόμενης περιοχής», δεν ελήφθη υπόψη η υπ’ αρ.6532/8-8-2003 απάντηση της Δ./νσης Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος της Ν. Α. Ηρακλείου που αναφέρει: «…..η εν λόγω λατομική ζώνη βρίσκεται εντός των ορίων της προαναφερθείσας προστατευτέας περιοχής. Συνεπώς δεν μπορούμε να γνωμοδοτήσουμε θετικά για την έγκριση των περιβαλλοντικών όρων του προτεινόμενου έργου, διότι το γεγονός αυτό δεν εξετάζεται στη μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων».
Έτσι με όλα αυτά τα ψευδή στοιχεία, τις ανακρίβειες και τις παραλήψεις, τον Ιούνιο του 2004 υπεγράφη «μίσθωσης του Α΄ λατομικού χώρου στη θέση “Βαχός’’ και η μισθώτρια εταιρία εγκαταστάθηκε στον Α΄ λατομικό χώρο το 2006. Οι κάτοικοι του Βαχού από την πρώτη ημέρα ένιωσαν τις επιπτώσεις. Σύννεφα σκόνης κάλυπταν τον οικισμό, τη γύρω περιοχή και την ευρύτερη περιοχή του Δήμου. Με αίτησή τους, που την υπογράφουν 508 κάτοικοι του Βαχού και των γύρω χωριών, ζήτησαν τη συμπαράσταση του Δημοτικού Συμβουλίου Βιάννου. Με ομόφωνη απόφασή του εξέδωσε ψήφισμα στο οποίο αναφέρεται: «Ο Δήμος Βιάννου διαφωνεί με τη λειτουργία του λατομείου στην περιοχή»
Το τοπικό Συμβούλιο Βαχού και ο Πολιτιστικός Σύλλογος των Απανταχού Βαχουδιανών με τα υπ’ αρ. παραλαβής 918 και 919, της 25ης Απριλίου 2007, κατέθεσαν στη νομάρχη Ηρακλείου και στο Νομαρχιακό Συμβούλιο, υπόμνημα με το ψήφισμα του Δημοτικού Συμβουλίου Βιάννου και την κατάσταση με τα 508 ονόματα, των κατοίκων που είχαν υπογράψει το υπόμνημα. Ζητούσαν:
1. Άμεση αναστολή των λατομικών εργασιών που γινόταν σε μικρή απόσταση από τα σπίτια τους, για λόγους υγείας, της ασφάλειας των κατοίκων και στην υποβάθμιση της περιοχής του Δήμου.
2. Την ανάκληση της υπ’ αρ. 29771/1985 απόφασης του Νομαρχιακού Συμβουλίου που οδηγεί και στον αποχαρακτηρισμό της περιοχής, ως λατομικής.
Σχετικά υπομνήματα έστειλαν και οι Πολιτιστικοί Σύλλογοι των χωριών του Δήμου και άλλοι φορείς.
Την αμφισβήτηση των υπηρεσιών της Νομαρχίας για την αρμοδιότητα τους να ανταποκριθούν στο αίτημα των κατοίκων του Βαχού ακολούθησε μακρά διαδικασία με πολλές ερωτήσεις στη Βουλή από Βουλευτές διαφόρων κομμάτων, και σχετική αλληλογραφία με την Περιφέρεια Κρήτης. Δόθηκαν οι ακόλουθες απαντήσεις:
Η Περιφέρεια Κρήτης με το υπ’ αρ.2596/22-4-2008 έγγραφό της αναφέρει: «Ο αποχαρακτηρισμός, εφόσον συντρέχουν οι λόγοι σύμφωνα με τη λατομική νομοθεσία, μιας λατομικής περιοχής που έχει ενεργοποιηθεί, ανήκει στην αρμοδιότητα της οικείας Νομαρχίας που βρίσκεται η λατομική περιοχή».
Όμοιες είναι και τρεις προηγούμενες απαντήσεις της Περιφέρειας Κρήτης καθώς και 7 απαντήσεις των συναρμόδιων υπουργείων, Ανάπτυξης, ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε και Γεωργίας, σε ισάριθμες ερωτήσεις βουλευτών διαφόρων κομμάτω. Παρατίθεται μια από αυτές, του ΥΠ.ΧΩ.Δ.Ε,με αρ, πρ.1631Β/28-3-2008: «Ο αποχαρακτηρισμός μιας λατομικής περιοχής ( η οποία έχει ενεργοποιηθεί), εφόσον συντρέχουν λόγοι για μη συνέχιση της ως ενεργοποιημένης λατομικής περιοχής είναι αρμοδιότητα του οικείου νομάρχη».
Παρ’ όλα αυτά από τη Νομαρχία καμιά ανταπόκριση δεν υπήρξε μέχρι σήμερα.. Τα προβλήματα όμως οξύνθηκαν ακόμη περισσότερο. Τα φουρνέλα πλήθηναν σε όλες τις ώρες του 24ώρου και ο κίνδυνος να χαθεί το λίγο νερό στις πηγές που έχουν μείνει στην περιφέρεια του Βαχού, είναι μεγάλος. Η σκόνη ενοχλεί όχι μόνο τους κατοίκους του Βαχού αλλά και της ευρύτερης περιοχής καθώς και όσους περνούν τον σε μικρή απόσταση κεντρικό οδικό άξονα.
Τα ογκώδη φορτηγά του λατομείου υπεραυξήθηκαν στο στενό δρόμο της Άνω Βιάννου, έχει γίνει το αδιαχώρητο. Οι καταστηματάρχες διαμαρτύρονται γιατί δεν μπορούν να δουλέψουν και ο θόρυβος που διαχέεται σ’ όλο τον οικισμό είναι ανυπόφορος.
Το ποτήρι ξεχείλισε όταν τον περασμένο μήνα άρχισαν λατομικές δραστηριότητες και στον Β΄ λατομικό χώρο και ήταν μια πρόσθετη αιτία που προκάλεσε τη μαζική διαμαρτυρία στις 7 Νοεμβρίου.
Εύλογη είναι η ερώτηση που θέτουν οι κάτοικοι των χωριών της Βιάννου. Μήπως η αδιαφορία των υπηρεσιών της Νομαρχίας να σκύψουν πάνω από τα ποικίλα προβλήματα που έχει δημιουργήσει η λειτουργία του λατομείου και να τα λύσουν, οφείλεται στην κομματική συνύπαρξη της νομάρχου Ηρακλείου με τους ιδιοκτήτες της εκμεταλλεύτριας εταιρίας του Α΄ Λατομικού χώρου;

