Ηδιακριτικότητα, η εγκράτεια, η μελαγχολία, ο ρεαλισμός του βρετανικού σινεμά χαρτακτηρίζουν αυτή την εβδομάδα.



BOY A

Σκην.: Τζον Κρόουλυ

Πρωτ.: Άντριου Γκάρφιλντ, Πήτερ Μάλαν, Άλφι Όουεν, Κέιτυ Λάιονς, Τέιλορ Ντόχερτι

Ένας νεαρός 24 χρονών αποφυλακίζεται έχοντας εκτίσει μέρος από τη θητεία του για τον φόνο ενός κοριτσιού, τον οποίο είχε διαπράξει ως έφηβος μαζί μ’ έναν φίλο του. Υπό την καθοδήγηση ενός κοινωνικού λειτουργού, θα προσπαθήσει να βρει τα απαραίτητα ψυχολογικά και υλικά εφόδια ώστε να επανενταχτεί στην κοινωνία και να αξιοποιήσει το δικαίωμά του για μια νέα ζωή.

Βασισμένο στο μυθιστόρημα του Τζόναθαν Τρίγκελ, το φιλμ αποτελεί τυπικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο το βρετανικό σινεμά καταφέρνει να μιλήσει για θεμελιώδη ζητήματα της ανθρώπινης φύσης με αμεσότητα, ακρίβεια και αληθοφάνεια, χωρίς φιλοσοφικό στόμφο, συνυπολογίζοντας εξίσου τις ψυχολογικές και τις κοινωνικές παραμέτρους μιας κατάστασης: οι κοινωνικές συνθήκες αναπλάθονται με λεπτομέρεια, αλλά αξιοποιούνται προς όφελος της εσωτερικής διαδρομής του ήρωα (π.χ. η είσοδος του Τζακ στο δωμάτιό του στο σπίτι όπου φιλοξενείται).

Το κεντρικό ζήτημα του σεναρίου είναι αν και κατά πόσο ο κεντρικός χαρακτήρας αξίζει μια δεύτερη ευκαιρία, στο οποίο το φιλμ απαντά καταφατικά και μάλιστα με έμφαση αλλά όχι απροβλημάτιστα. Αναγνωρίζει ότι ένα τέτοιο έγκλημα είναι δύσκολο να ξεχαστεί, αλλά η ηλικία των δραστών είναι το ισχυρότερο ελαφρυντικό τους. Το σενάριο απαλλάσσει τον Τζακ ακριβώς λόγω των συνθηκών που τον οδήγησαν σ’ αυτή την αποτρόπαια αλλά απλώς επιπόλαιη πράξη, ως τραγικό σύμπτωμα μιας παραμελημένης εφηβείας. Η ευκαιρία που του προσφέρει, πηγάζει από την πεποίθηση ότι ο εαυτός δεν είναι μια μονολιθική κατασκευή, αλλά ένας περίπλοκος, μερικές φορές πολύπλευρος οργανισμός με εσωτερικές αντιφάσεις και βασανιστική διαμάχη για τις εξισορροπήσει. Η αλλαγή ονόματος για τον Έρικ σε Τζακ σηματοδοτεί αυτή ακριβώς την αλλαγή ταυτότητας/ εαυτού. Για να ξεπεραστεί το τραύμα της συνειδητοποίησης της πράξης και της ενοχής, βοηθάει η διαγραφή των αμέσως αναγνωρίσιμων “ιχνών”του εαυτού/θύτη. Η συγχώρεση παραχωρείται επειδή δεν υπήρχε πρόθεση, κι επειδή μια δεύτερη ευκαιρία είναι προτιμότερη από έναν δεύτερο θάνατο (τρίτο, για ν’ ακριβολογούμε).

Η μοίρα του Τζακ εξαρτάται από δύο πόλους ηθικής στάσης ανάμεσα στους οποίους αιωρείται και από τους οποίους εξαρτάται η ψυχολογική του σταθερότητα, η διαταραχή της αναλογίας αυτοπεποίθησης και ενοχής. Από τη μία, ο Τέρυ υποκινείται από ‘πατρική’ αγάπη και ανθρωπιστικό ενδιαφέρον, ενώ στην αντίθετη πλευρά, η κοινωνία αντιδρά από μίσος, εκδικητικότητα και ανάγκη για εξιλαστήρια θύματα σε δικά της άλυτα προβλήματα (όπως αντικατοπτρίζεται από τη συμπεριφορά των δημοσιογράφων, των αντιδράσεων στο ίντερνετ, και του γιου του Τέρυ). Ο Τζακ αντιμετωπίζει μια υποκριτική, αμείλικτα εχθρική κοινωνία που περιμένει διψασμένη για αίμα να μεταθέσει τις ευθύνες της αφού είναι ανίκανη να φροντίσει τα δικά της τραύματα (οι οικογενειακές συνθήκες των δύο παιδιών/ δραστών, η απάθεια των γονιών του Έρικ στο τέλος της δίκης).

Συνεπές στον σχολιασμό των γονικών ευθυνών, το σενάριο καταδεικνύει ακόμη και τον πιο χρήσιμο χαρακτήρα του, τον Τέρυ, επίσης υπεύθυνο κατά κάποιο τρόπο στην κατάληξη του Τζακ, αφού κι εκείνος ως πατέρας απέτυχε να δημιουργήσει μια λειτουργική σχέση εμπιστοσύνης με τον γιο του. Ένας κύκλος ψυχολογικής και σωματικής βίας που ξεκινάει χωρίς να τελειώνει, από την ανεπάρκεια και την υποκρισία του οικογενειακού πυρήνα, σε μια κοινωνία που φοβάται τον ίδιο της τον εαυτό.



GENOVA

Σκην.: Μάικλ Γουίντερμποτομ

Πρωτ.: Κόλιν Φερθ, Πέρλα Χέινυ-Τζαρντίν, Γουίλα Χόλαντ, Κάθριν Κίνερ, Χόουπ Ντέηβις

Μια μητέρα επιβαίνει με τις δύο κόρες της στο οικογενειακό αυτοκίνητο παίζοντας ένα παιχνίδι κατά το οποίο τα κορίτσια κλείνουν τα μάτια και προσπαθούν να μαντέψουν το χρώμα των διερχόμενων αυτοκινήτων. Σε μια κίνηση ενθουσιασμού, η μικρότερη κόρη κλείνει τα μάτια της μητέρας που οδηγεί, με αποτέλεσμα ένα δυστύχημα που προκαλεί τον θάνατο της τελευταίας. Προκειμένου να απαλύνει τον πόνο τους, ο πατέρας των κοριτσιών αποφασίζει να μετακομίσουν στη Γένοβα όπου μια φίλη τού κανόνισε να διδάξει στο τοπικό πανεπιστήμιο.

Η καινούρια ταινία του Γουίντερμποτομ είναι ένα τρυφερό οικογενειακό δράμα που λανθασμένα κατά τη γνώμη μας χαρακτηρίστηκε μεταφυσικό θρίλερ, καθώς παρερμηνεύονται στοιχεία του σεναρίου που μοιάζουν μεταφυσικά αλλά έχουν αμιγώς ψυχολογικά αίτια και η λειτουργία τους στο σενάριο δεν ξεφεύγει ποτέ από τη συμβολή τους στη συναισθηματική διαδρομή των χαρακτήρων. Η επανεμφάνιση της μητέρας με τη μορφή τρομακτικού οράματος, και το συνεχές αίσθημα ανασφάλειας που καλλιεργείται από την ταινία φανερώνουν την “επίγευση” του θανάτου στις ζωές της τριμελούς πια οικογένειας αλλά δεν εκτείνονται ποτέ σε μια διάσταση πέρα απ’ αυτές. Η εξέλιξη των σκηνών και το ύφος της μουσικής, καθοριστικά στην καλλιέργεια διαφορετικής ειδολογικής ατμόσφαιρας, εδώ δεν αφήνουν αμφιβολία για τη φύση των οραμάτων και τον ρόλο τους στην πλοκή.

Τα οράματα της μικρής Μαίρυ δεν είναι τίποτε παραπάνω από προσωποποιημένη έκφραση της ενοχής της, η οποία όταν κλείνει τα μάτια της την τυραγνάει μέσα από εφιάλτες που την κάνουν να ξυπνάει ουρλιάζοντας. Η Κέλυ ως πιο μεγάλη και παρασυρμένη από τις ορμές της εφηβείας, δε φαίνεται εξίσου τραυματισμένη, τουλάχιστον όχι μοιρολατρικά. Η αλλαγή περιβάλλοντος την ενθαρρύνει να κυκλοφορήσει, να φλερτάρει, να απολαύσει το καλοκαίρι της αναζητώντας διαφυγή από τη θλίψη και φαίνεται να τα καταφέρνει. Η ηλικία και η ατίθαση συμπεριφορά της δεν της επιτρέπουν βέβαια να καταλάβει και να συγχωρήσει την αδερφή της, κι έτσι η θλίψη της εκφράζεται με θυμό και παράπονο εναντίον της, καθώς επίσης με το διαρκές άγχος του ατυχήματος που επανέρχεται κάθε φορά που επιβαίνει στο μηχανάκι του φίλου της.

Αυτή είναι μια τακτική που ο σκηνοθέτης εφαρμόζει πάνω από την πλοκή που ακολουθεί το δυστύχημα χρησιμοποιώντας το καινούριο άγνωστο περιβάλλον (τα σοκάκια, η παραλία, οι δρόμοι), τις περισσότερες φορές χωρίς αντίκρισμα, αλλά τις δύο φορές που ο φόβος δικαιώνεται, αποτελούν περιστατικά με τη Μαίρυ η οποία υποφέρει περισσότερο. Πάντα όμως ο φόβος καλλιεργείται ως ψυχολογικό αποτέλεσμα του δυστυχήματος, κι όχι ως υπόνοια κάποιου μεταφυσικού φαινόμενου.

Η ταινία ενδιαφέρεται στην επίδραση ενός τόσο καταλυτικού γεγονότος στη ζωή των ανθρώπων, στον τρόπο με τον οποίο η επιείκεια του πατέρα “προσβάλλεται’ από την προστατευτικότητα την οποία με τη σειρά της δημιουργεί το άγχος του για την ασφάλεια και τη χαρά των κοριτσιών του. Παρακολουθεί τη μερικώς επιτυχημένη προσπάθεια της Κέλυ να σκεπάσει το γεγονός, και τον τρόπο με τον οποίο εκείνο ανακύπτει με “πίδακες” θυμού σπάζοντας το στρώμα διασκέδασης και έρωτα. Κυρίως όμως αναλαμβάνει να απαλύνει την τραυματική φάση που διανύει η Μαίρυ στην προσπάθειά της να συμβιβάσει απώλεια, ενοχή και την αγάπη της για τη χαμένη μητέρα, που την οδηγούν στην αυτοκτονική παραίσθηση του τέλους, ευτυχώς με αίσια κατάληξη.

Οι φυσικοί φωτισμοί του Μαρσέλ Ζυσκίντ ‘προσγειώνουν’ το φιλμ, ενώ μαζί με τη νηφαλιότητα και τη στοργικότητα του πατέρα, την όμορφη μελαγχολική μουσική της Μελίσα Πάρμεντερ, το ηλιόλουστο μεσογειακό περιβάλλον και τη ζωντάνια των κατοίκων, τις ευκαιρίες για νέους έρωτες, βοηθούν ν’ αντιμετωπιστεί η απώλεια με ψυχραιμία κι αισιοδοξία, ως μια διαδικασία ανάρρωσης, ανάκαμψης και επιστροφής στη ζωή, έπειτα από μια αναπόφευκτη περίοδο θλίψης.

ΕΝΕΡΓΟ ΚΟΙΝΟ

Παρακάτω δημοσιεύουμε δύο σύντομα κείμενα για το «Genova» και το «Τυχερή κι ευτυχισμένη» που μας παρέδωσε η αναγνώστρια κ. Αλίκη Καλλέργη, την οποία ευχαριστούμε για την πρωτοβουλία της. Ελπίζουμε ότι θ’ αποτελέσουν αφορμή για να εκθέσουν δημοσίως τη γνώμη τους περισσότεροι θεατές, ενεργοποιώντας τον διάλογο για τις τρέχουσες κινηματογραφικές κυκλοφορίες και ζωντανεύοντας έτσι το ενδιαφέρον για το σινεμά, σε μια πόλη που το έχει ιδιαιτέρως ανάγκη.

GENOVA

Ο Μάικλ Γουίντερμποτομ μάς δίνει μια ταινία που διαπνέεται από αγάπη. Στη «Genova» η αγάπη αναζητείται τόσο απεγνωσμένα ώστε αναγκάζει το μικρό κορίτσι που χάνει άδικα κι απρόσμενα τη μαμά του σε τροχαίο δυστύχημα να φέρνει τη ζωντανή παρουσία της μπροστά του σε κάθε δύσκολη στιγμή.

Το φιλμ ξεκινά μ’ ένα απαλό μοίρασμα αγάπης ανάμεσα σε μια τρυφερή μητέρα, πιανίστρια στο επάγγελμα, και τα δύο ανήλικα κορίτσια της, οι οποίες, διασχίζοντας με το αυτοκίνητο ένα χιονισμένο μελαγχολικό τοπίο παίζουν ένα διασκεδαστικό παιχνίδι μαντικής ικανότητας. Αυτό όμως θα εξελιχτεί σε τραγωδία, καθώς το μικρό κορίτσι, κλείνοντας τα μάτια της μητέρας της γίνεται η αιτία να προκληθεί το θανατηφόρο ατύχημα που θα στοιχίσει τη ζωή αυτής που πιο πολύ απ’ όλους αγαπά.

Η συνέχεια θα είναι τελείως διαφορετική. Από το μελαγχολικό Σικάγο, η πλοκή διαδραματίζεται στην πολυπρόσωπη φωτεινή Genova όπου ο καθηγητής πατέρας θα φέρει τις δύο του κόρες να περάσουν το καλοκαίρι και να πάνε σχολείο αργότερα, συνεχίζοντας ίσως το υπόλοιπο της ζωής τους, συντετριμμένος από τον χαμό της συζύγου του η απουσία της οποίας είναι για όλους τους αφόρητη.

Ο Κόλιν Φερθ δίνει ένα συγκινητικό παράδειγμα του πώς ένας πατέρας, χωρίς απαραίτητα να επιδιώξει να επωμισθεί τον ρόλο της μάνας που απουσιάζει, μπορεί να συντροφεύσει τα παιδιά του και χωρίς αναίτια αυστηρότητα να τα οδηγήσει στην ωριμότητα που αναγκαστικά το πέρασμα του χρόνου θα φέρει.

Η πολύβουη Genova, ιδανικό φόντο σ’ αυτή τη διαδρομή, δημιουργεί ιδανικές εικόνες. Τα ζωντανά γήινα χρώματα ζωγραφίζουν τη ζωή στην πιο ελκυστική της μορφή. Οι ερμηνείες των δύο κοριτσιών ιδανικές. Η μικρότερη ευάλωτη, πανέξυπνη και τρυφερή, η μεγαλύτερη αντιδραστική, ώριμη και γενναία, δείχνουν ότι η μητέρα τους είχε προλάβει να τους δώσει πάρα πολλά.

Μια ταινία που μέσα από την τραγικότητά της υμνεί τη ζωή. Τη δύσκολη, πολλές φορές επικίνδυνη ζωή που μόνο κοιτάζοντας μπροστά μπορεί τελικά να κερδίσει κανείς. Σας προτείνω να τη δείτε. Αξίζει!



HAPPY-GO-LUCKY

Ο βρετανός σκηνοθέτης Μάικ Λη με τον γνωστό αφοπλιστικό ρεαλισμό του παρουσιάζει μια ταινία που καταφέρνει να σε προβληματίσει μέσα από μια φαινομενικά κοινότοπη ιστορία.

Η Πόπυ είναι μια δασκάλα του δημοτικού σχολείου και ζει με την καλύτερή της φίλη σε κάποιο μελαγχολικό προάστιο του Λονδίνου. Το σπίτι της είναι ένα ιδιαίτερα κακόγουστο μικρό διαμέρισμα, όμως αυτή είναι εκεί αυθεντική, αισιόδοξη, μοιάζει αποφασισμένη να κατακτήσει τον κόσμο.

Μικρές καθημερινές δυσκολίες προσπαθούν ν’ ανατρέψουν την πεποίθησή της ότι όλα στη ζωή είναι διασκεδαστικά αλλά δεν το καταφέρνουν. Η συνάντηση όμως με τον δάσκαλο που τη μαθαίνει οδήγηση θα μπορέσει να της κλονίσει αυτή την πίστη;

Μια απλή ιστορία που με το κατάλληλο φόντο του εγγλέζικου σκυθρωπού τοπίου και τις καταπληκτικές ερμηνείες των πρωταγωνιστών ζωντανεύει και περνά το μήνυμα που επιδιώκει.

Η ζωή έχει το άρωμα που της δίνεις. Μπορεί να είναι μονότονη, μελαγχολική και άδικη, μπορεί να είναι ενδιαφέρουσα, συγκινητική και δίκαιη, σίγουρα όμως είναι πολύχρωμη. Διάλεξε πώς θέλεις να τη δεις κι ίσως γίνεις ο πρωταγωνιστής της που σαλπάρει με μια βαρκούλα ένα ηλιόλουστο πρωινό στο Hyde Park.

Μια ρομαντική ταινία που θίγει αρκετά καυστικά τα προβλήματα της σημερινής κοινωνίας. Αν ανέχεστε έναν φλεγματικό λαό που όταν νιώθει έντονα συναισθήματα τον μπερδεύουν, θα σας αρέσει.

Αλίκη Καλλέργη