Σελίδα Της Εφης Σωμαρά*

Ένα ντοκουμέντο με τεράστια ιστορική αξία βγήκε για πρώτη φορά στο φως της δημοσιότητας τη Δευτέρα στην ημερίδα για τα 20 χρόνια από την ίδρυση της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη. Το ντοκουμέντο αυτό είναι ο κατάλογος των δικαιωμάτων εισιτηρίων για το έτος 1890- 1891 της Δημοτικής Σχολής Ηρακλείου, το δημοτικό σχολείο στο οποίο μαθήτευσε ο Νίκος Καζαντζάκης.

Η κ. Μαρία Τζενάκη, σχολική σύμβουλος 1ης Περιφέρειας Π.Ε. Νομού Ηρακλείου, μας εξήγησε ποια στοιχεία είναι αυτά που καθορίζουν την ιστορική αξία αυτού του εγγράφου που ανήκει στο αρχειακό υλικό της Βικελαίας Βιβλιοθήκης. «Το ντοκουμέντο αυτό μας βοηθά να προσδιορίσουμε χρονικά την έναρξη της φοίτησης του Νίκου Καζαντζάκη στο δημοτικό σχολείο και μας πληροφορεί για το ποιοι ήταν οι συμμαθητές του αλλά και για όλο το μαθητικό δυναμικό του τετραταξίου δημοτικού σχολείου».

Από αυτόν τον κατάλογο των εισιτηρίων ανά τάξη για το 1890-1891 προκύπτει ότι ο Νίκος Καζαντζάκης ήταν το 1890, κι όχι το 1891 όπως ανέφεραν προηγούμενες πηγές, μαθητής της δευτέρας τάξης του δημοτικού σχολείου. Όπως προκύπτει από το έγγραφο ο πατέρας του, ο Καπετάν Μιχάλης, είχε πληρώσει τα δέκα γρόσια που κόστιζε το εισιτήριο για την εγγραφή του στη δευτέρα τάξη.

Αξίζει να επισημάνουμε ότι δεν ήταν υποχρεωτικό να πληρώνουν όλοι εκείνη την εποχή, ωστόσο οι «φιλοτιμότεροι» και «πλουσιότεροι» έδιναν χρήματα για την αγορά εισιτηρίων εγγραφής των παιδιών τους, ενώ πλήρωναν στη συνέχεια και για τα δικαιώματα των ενδεικτικών και των απολυτηρίων τους. Δεν υπήρχε όμως κώλυμα φοίτησης στα παιδιά που δεν είχαν τους ανάλογους οικονομικούς πόρους αφού το σχολείο δεχόταν και τα παιδιά που δεν πλήρωναν τα δικαιώματα εισιτηρίων.

Σχετικά δε με το μαθητικό δυναμικό της Δημοτικής Σχολής Ηρακλείου του σχολικού έτους 1890-1891, όπως φαίνεται από το έγγραφο που προαναφέραμε, σε αυτό συγκαταλέγονται γνωστά σε όλους μας ονόματα όπως για παράδειγμα Τίτος Γεωργιάδης, Νικόλαος Καρέλης, Ηρακλής Κοκκινίδης και πολλά άλλα γνωστά επώνυμα οικογενειών του Ηρακλείου που ανέπτυξαν σημαντικότατη δράση σε όλες τις εκφάνσεις του βίου στο Μεγάλο Κάστρο.

Όπως μας τόνισε η κ. Τζενάκη, που ανέδειξε το έγγραφο αυτό, «πολύτιμη ήταν η βοήθεια του κ. Δημήτρη Σάββα, διευθυντή της Βικελαίας Βιβλιοθήκης καθώς και του κ. Στέφανου Γρατσέα, υπεύθυνου των αρχείων της Βικελαίας Βιβλιοθήκης, στην ανεύρεση αυτών των τεκμηρίων».

* Η Εφη Σωμαρά είναι ασκούμενη δικηγόρος - δημοσιογράφος