
“Τα βιβλία δεν είναι εμπόρευμα σαν τις κάλτσες ή τα κινητά”
Ο γνωστός συγγραφέας Ντενί Γκετζ που βρέθηκε στο Ηράκλειο μιλά στην “Π”
Πόσο εύκολο είναι άραγε για έναν άνθρωπο να είναι συγγραφέας, καθηγητής πανεπιστημίου σε τμήμα Ιστορίας και Επιστημολογίας, μαθηματικός, ερευνητής και σεναριογράφος κινηματογράφου;
Για τον Γάλλο Ντενί Γκετζ, φαίνεται πως είναι απλούστατο. Έτσι, τουλάχιστον βεβαιώνει ο ίδιος, στη συνέντευξη που παραχώρησε στην «Π» με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου του στο Ηράκλειο, «Η Έπαυλη των ανδρών».
Παρά τις «υπερφυσικές» για κάποιους γνώσεις του, ο κ. Γκετζ, είναι ένας απλός άνθρωπος με έξυπνο χιούμορ, ευρηματικές ατάκες και έως…ανατρεπτικές θεωρήσεις πραγμάτων.
Στην συνέντευξη του, μιλά για τη ζωή, τα μυθιστορήματα του, τα βιβλία γενικότερα, αλλά και για…συνταγές επιτυχίας, που θεωρεί πως δεν υπάρχουν.
Ερ.: Το βιογραφικό σας με εντυπωσίασε. Συγγραφέας, μαθηματικός, καθηγητής Ιστορίας, ερευνητής και σεναριογράφος. Πόσο εύκολο είναι να συνδυαστούν όλα αυτά;
“Κοιτάξτε: Δεν ασχολούμαι με την μαγειρική. Δεν ασχολούμαι με τη μουσική, ούτε με το ποδόσφαιρο. Οπότε νομίζω πως είναι εύκολο να συνδυάσω όλα τα υπόλοιπα που κάνω. Αλλά για να απαντήσω σοβαρά στην ερώτηση σας, δεν έχω την αίσθηση πως με το να ασχολούμαι με τη συγγραφή βιβλίων, τον κινηματογράφο, τα μαθηματικά, κάνω κάτι διαφορετικό. Για εμένα είναι σαν να κάνω ακριβώς το ίδιο πράγμα, το οποίο κάθε φορά έχει ένα διαφορετικό πρόσωπο. Για να θεωρήσω πως ασχολούμαι με διαφορετικά πράγματα, θα έπρεπε μέσα μου να συμβεί μια…επανάσταση”.
Ερ. : “Μπερδεύετε” ωστόσο τις θεωρητικές επιστήμες με τις θετικές. Πώς μπορεί να υπάρξει μια μεταξύ τους σύμπραξη;
“Για μένα, δεν υπάρχει θεωρία χωρίς την πράξη. Πάντοτε για κάθε θεωρία, υπάρχει και μία πρακτική. Δεν νομίζω δηλαδή πως τα μαθηματικά διαχωρίζονται από την φιλοσοφία. Και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει τόσο θεωρία, όσο και πράξη”.
Ερ. : Αν ήταν υποχρεωτικό να διαλέξετε μία από τις ιδιότητες σας, ποια θα ήταν αυτή;
“Δεν θα έμπαινα ποτέ στην διαδικασία επιλογής. Ποιος πλούσιος θα ήθελε να απαρνηθεί κάποιο από τα υπάρχοντα του; Για εμένα οι γνώσεις μου είναι πλούτος. Και δεν θα ήθελα να απαρνηθώ καμία. Να σας φέρω ένα παράδειγμα. Στην Γαλλία υπάρχει ένα μενού στο οποίο τίθεται το δίλημμα: τυρί ή επιδόρπιο; Για εμένα δεν τίθεται τέτοιο δίλημμα. Στο δικό μου μενού υπάρχει και τυρί και επιδόρπιο”.
Ερ. : Πολλά μυθιστορήματα σας έχουν ως θεματική τα μαθηματικά. Υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος λόγος που κάνετε αυτή την επιλογή;
“Η αλήθεια είναι πως δεν ξέρω ακριβώς. Αυτό που ξέρω να σας πω, είναι πως μπορώ να γράψω μυθιστορήματα με μαθηματικά, αλλά όχι πάνω στα μαθηματικά. Για εμένα τα μαθηματικά μέσα στα μυθιστορήματα, αποτελούν μια θεματική όπως για άλλους συγγραφείς θα αποτελούσε για παράδειγμα ο έρωτας ή ο πόλεμος. Με βοηθούν να φτιάξω την ιστορία μου. Και να σας πω; Πιστεύω ότι στην λογοτεχνία δεν υπάρχει ρατσισμός. Μπορεί ο κάθε συγγραφέας να χρησιμοποιήσει όποιο θέμα θέλει για να φτιάξει την ιστορία του. Ακόμα κι αν αυτό είναι τα μαθηματικά”.
Ερ.: Στην Ελλάδα υπάρχει μια πληθώρα τίτλων, ειδικότερα ξένων συγγραφέων, με αποτέλεσμα οι αναγνώστες να έχουν πολλές δυσκολίες ως προς την επιλογή. Τι πιστεύετε ότι κάνει ένα βιβλίο να ξεχωρίσει και να αναδειχτεί;
“Αν μπορούσαν οι συγγραφείς να γνωρίζουν πώς ακριβώς θα ξεχωρίσει το βιβλίο τους, θα ήταν θεοί. Αυτό νομίζω ότι είναι ένα μυστικό των εκδοτών και δεν αποτελεί επιστήμη. Δεν μπορώ να σας εξηγήσω αν υπάρχει συνταγή για ένα καλό βιβλίο. Αυτό που μπορώ να σας πω, είναι ότι το βιβλίο δεν είναι εμπόρευμα. Και δεν μπορεί κάποιος να το αγοράσει, όπως αγοράζει κάλτσες ή κινητά τηλέφωνα. Αυτό που δένει τους αναγνώστες με το βιβλίο, αυτό που τους οδηγεί στο βιβλίο είναι μια πνευματική διαδικασία. Και μέσα από αυτή την διαδικασία το βιβλίο αναδεικνύεται ή χάνεται”.
Ερ. : Στην «Έπαυλη των ανδρών» γράφετε για μια πολύ δύσκολη περίοδο στην ιστορία της ανθρωπότητας, κατά τη διάρκεια του Αʼ Παγκοσμίου Πολέμου. Παρʼ όλα αυτά, το βιβλίο αναφέρεται στη σχέση δύο ψυχικά ασθενών ανδρών και δεν ασχολείται σχεδόν καθόλου με τον πόλεμο. Για ποιο λόγο πραγματοποιήσατε αυτή την επιλογή;
“Το θέμα μου στην «Έπαυλη των ανδρών» δεν είναι ο πόλεμος. Είναι το να αναπτύξω όσο το δυνατόν περισσότερο τις σχέσεις δύο εντελώς διαφορετικών ανδρών που τυχαίνει να συναντηθούν και να συγκατοικήσουν μέσα σʼ ένα ψυχιατρείο. Οι ήρωες μου, τοποθετούνται στο 1917, επειδή ο μαθηματικός Γκέοργκ Κάντονρ, από τον οποίο εμπνεύστηκα τον δικό μου μαθηματικό Χανς Σίγκερ, έζησε εκείνη την περίοδο. Από κει και πέρα, δεν με αφορά τόσο ο πόλεμος, όσο να αναδείξω την διαφορετικότητα ενός επιφανούς Γερμανού μαθηματικού, όπως ο Σίγκερ και τη σχέση που μπορεί να αναπτύξει μʼ έναν Γάλλο αναρχικό, μηχανοδηγό και στρατιώτη”.
Ερ.: Στην “Έπαυλη των ανδρών” παρουσιάζεται μια εικόνα ψυχικά ασθενών ως φυσιολογικών ανθρώπων, κάτι που έρχεται σε αντιδιαστολή με την εικόνα των “επικίνδυνων ψυχικά ασθενών” που παρουσιάζεται συνήθως στις ταινίες. Ποιος είναι ο λόγος που κάνατε τη συγκεκριμένη επιλογή;
“Ο λόγος είναι πως επιθυμώ να παρουσιάσω μια ρεαλιστική αποτύπωση των ψυχικά ασθενών. Αν κάποιος μπει σʼ ένα ψυχιατρικό ίδρυμα, θα αντικρίσει ανθρώπους που συνδιαλέγονται μεταξύ τους, που μπορούν να επικοινωνούν. Θα δει ίσως και κάποιους περισσότερο εκδηλωτικούς ή άγριους, αλλά αυτοί είναι ελάχιστοι. Άλλωστε η τρέλα ή πιο σωστά η ψυχική ασθένεια, είναι στο μυαλό, όχι στα χέρια. Δεν ήθελα λοιπόν να ακολουθήσω την συνταγή των «επικίνδυνων ψυχασθενών» απλά για να πουλήσω ή για να γίνει το βιβλίο ελκυστικό. Σκοπός μου δεν είναι να κάνω λογοτεχνία πάνω στην πλάτη των ηρώων μου. Δεν θέλω να παρουσιάσω κάτι το εξωπραγματικό. Προτιμώ το φυσικό και το ανθρώπινο, ανεξάρτητα από το αν αυτό είναι εμπορικό”.
Ερ.: Η “Έπαυλη” εμπεριέχει έντονο το στοιχείο εγκλεισμού. Πιστεύετε ότι αυτή η επιλογή ενδεχομένως να κουράσει κάποιους αναγνώστες;
“Ξέρετε, συνήθως δεν σχεδιάζω το πώς θα φτιάξω το βιβλίο μου. Επιλέγω να γράψω αυτό που μου αρέσει. Δεν γράφω «ανοιχτά» ή «κλειστά» βιβλία. Γράφω απλά βιβλία. Όπως είμαι στη ζωή μου αυθόρμητος, έτσι είμαι και στα βιβλία μου. Δεν πιστεύω όμως πως οι αναγνώστες κουράζονται ή περιορίζονται. Προσωπικός μου στόχος ήταν η όσο το δυνατόν καλύτερη αποτύπωση του ψυχισμού των δύο πρωταγωνιστών. Στην «Έπαυλη των ανδρών» ήθελα να επικεντρωθώ στον άνθρωπο και νομίζω ότι το κατάφερα. Κι υπʼ αυτή την έννοια θεωρώ πως η «Έπαυλη» είναι το καλύτερο μου βιβλίο.
Αλλά από την άλλη πλευρά και να γνώριζα πως το βιβλίο που έγραφα, θα κούραζε, εγώ και πάλι θα το έγραφα. Από τη στιγμή που αισθάνομαι την ανάγκη να γράψω ένα βιβλίο, θα το κάνω έτσι κι αλλιώς. Δεν μπαίνω στη λογική της εμπορίας των βιβλίων. Κι αυτό για εμένα είναι λογοτεχνία”.

