Της Κατερίνας Μυλωνά
Πολύτιμα εκθέματα που αναδεικνύουν το μέγεθος της προσφοράς του Δημήτρη Βικέλα προς τον τόπο μας και την ώθηση που έδωσε για την ανάπτυξη του πολιτισμού του Ηρακλείου, περιλαμβάνονται στην έκθεση που φιλοξενείται στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου.
Ο επισκέπτης μπορεί να δει δημοσιεύματα της εποχής που έγινε η δωρεά, βιβλία της δωρεάς Βικέλα, καθώς και τα πρακτικά του Δημοτικού Συμβουλίου Ηρακλείου του 1908 που σχετίζονται με την αποδοχή της δωρεάς. Η έκθεση εντάσσεται στις εκδηλώσεις που διοργανώνουν ο δήμος Ηρακλείου και η Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη για να τιμήσουν τη μνήμη του λογοτέχνη και μεγάλου δωρητή της πόλης μας, Δημήτρη Βικέλα, με αφορμή τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από το θάνατό του. Ο Δ. Βικέλας αποφάσισε να δωρίσει στον Δήμο Ηρακλείου την πολύτιμη βιβλιοθήκη του, εντυπωσιασμένος από τα πρώτα ευρήματα των ανασκαφών του Έβανς στην Κνωσό, στις αρχές του περασμένου αιώνα.
Εκθέματα
Η ευγνωμοσύνη του κόσμου του Ηρακλείου και των τοπικών αρχόντων για την προσφορά του Βικέλα αποτυπώνεται στα δημοσιεύματα των εφημερίδων της εποχής, όπως της «Ίδη» και της «Νέα Εφημερίς», που αναφέρονται στη δωρεά και στη δημιουργία της βιβλιοθήκης, όπου φιλοξενήθηκαν τα βιβλία που ο ίδιος είχε κληροδοτήσει στο δήμο Ηρακλείου. Ιδιαίτερο κομμάτι της έκθεσης αποτελούν τα πρακτικά δημοτικών συμβουλίων του δήμου Ηρακλείου που αφορούν στην αποδοχή της δωρεάς, όπως η συνεδρίαση της 18ης Ιουλίου του 1908 και της 24ης Οκτωβρίου του ίδιου χρόνου. Μερικά από τα πολύτιμα βιβλία που προσέφερε είναι το «Ορθόδοξος ομολογία της πίστεως» του 1966, η «»Συλλογή από μοναδικά μνημεία του εθνικού μουσείου» του 1872, το λεύκωμα «Η Ελλάδα κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896» και το βιβλίο του Δ. Βικέλα «Από Νικοπόλεως εις Ολυμπίας» εν Αθήναις 1886.
Οι εκδηλώσεις από το δήμο Ηρακλείου
Όπως τόνισε, στα εγκαίνια της έκθεσης, ο δήμαρχος Ηρακλείου, Γιάννης Κουράκης, «με τη συμπλήρωση φέτος εκατό χρόνων από το θάνατο του Δημήτρη Βικέλα, ο Δήμος Ηρακλείου οργανώνει σημαντικές εκδηλώσεις προς τιμήν αυτού του οικουμενικού Έλληνα, του σπουδαίου πνευματικού ανθρώπου και ευεργέτη του Ηρακλείου, για τον οποίο η μεγαλύτερη αναγνώριση είναι νομίζω αυτό που είπε για εκείνον ο πρωτεργάτης της αναβίωσης των σύγχρονων ολυμπιακών αγώνων Βαρόνος Πιέρ ντε Κουμπερτέν: «ΉΤΑΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΙΟ ΕΥΓΕΝΕΙΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΠΟΥ ΓΝΩΡΙΣΕ Η ΓΗ».
Στις εκδηλώσεις για το έτος Βικέλα περιλαμβάνεται η συναυλία της μικτής χορωδίας του δήμου Ηρακλείου στις 31 Οκτωβρίου και η συναυλία από τη “SINFONIETTA” το Σάββατο 1 Νοεμβρίου.
Παράλληλα, ολοκληρώνεται σήμερα το επιστημονικό συνέδριο με θέμα «Ο Δημήτριος Βικέλας και η Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηρακλείου (1908-2008)».
Γιατί δώρισε τη συλλογή του στο Ηράκλειο
Αλλά πώς και γιατί ο Βικέλας άφησε την πλουσιότατη για την εποχή του και πολυτιμότατη βιβλιοθήκη του στον Δήμο Ηρακλείου και δεν την άφησε ούτε στη γενέτειρά του, την Ερμούπολη, ούτε στην πόλη της απώτερης καταγωγής του, την Βέρροια;
Την πρώτη δεκαετία του αιώνα μας, με τις αρχαιολογικές ανασκαφές του Έβανς στην Κνωσό και τις ανασκαφές της Ιταλικής Αρχαιολογικής Σχολής στη Φαιστό, την Αγ. Τριάδα, τη Γόρτυνα, κ.α., το Ηράκλειο είχε προβληθεί στην πρώτη γραμμή της παγκόσμιας επικαιρότητας.
Ο Βικέλας επισκέφτηκε, λίγο πριν πεθάνει, το Ηράκλειο, είδε την οικονομική ανθηρότητα, τα ευρήματα των αρχαιολογικών ανασκαφών, που είχαν συγκλονίσει τον κόσμο του πνεύματος, και με το ευρύ και προνοητικό βλέμμα του διείδε το μέλλον της πόλης αυτής. Και αποφάσισε να δωρήσει σε αυτήν το πολυτιμότερο αγαθό του πνευματικού ανθρώπου: την βιβλιοθήκη του.
Και μόνο από τους τίτλους των βιβλίων μπορούμε να δούμε τα πνευματικά ενδιαφέροντα του κατόχου του. Επίσης, από την περιοποίησή των, από τη βιβλιοδεσία των μπορούμε να κρίνομε την τάξη του και τη νοικοκυρωσύνη του. Η ιδιαίτερη περιποίηση ορισμένων βιβλίων δείχνει και τις προτιμήσεις του. Τα βιβλία του Βικέλα είναι όλα εκλεκτά, ποικίλου περιεχομένου, γεγονός που δείχνει την ευρύτητα της μόρφωσής του. Περιποιημένα όλα, βιβλιοδετημένα, πολλά με εκλεκτά δεσίματα καλλιτεχνών βιβλιοδετών του περασμένου αιώνα, υποδείγματα της παλιάς, καλλιτεχνικής βιβλιοδεσίας, με κοσμήματα και ανθέμια στο κάλυμμα από καθαρό χρυσό, που και σήμερα διατηρούνται θαυμάσια.

