Του Ν. Τσαγκαράκη

Ο αγαπημένος Γούντυ Άλεν παραδίδει την πιο απολαυστική ταινία του εδώ και αρκετά χρόνια.



VICKY CRISTINA BARCELONA



Σκην.: Γούντυ Άλεν

Πρωτ.: Ρεμπέκα Χολ, Σκάρλετ Γιοχάνσον, Χαβιέ Μπαρδέμ, Πενέλοπε Κρουζ, Πατρίσια Κλάρκσον, Κρις Μεσίνα, Κέβιν Νταν, Κρίστοφερ Ίβαν Γουέλτς (αφηγητής)



Οι Αμερικανίδες Βίκυ και Κριστίνα είναι δύο πολύ αγαπημένες φίλες που αποφασίζουν να ταξιδέψουν στη Βαρκελώνη για τις καλοκαιρινές τους διακοπές. Η πρώτη είναι προσγειωμένη και λογική ενώ η δεύτερη παθιασμένη και παρορμητική, οπότε δε θα μπορούσαν παρά να αντιμετωπίσουν εντελώς διαφορετικά τον πειρασμό που ονομάζεται Χουάν Αντόνιο και θα βρεθεί στον δρόμο τους για να αναστατώσει τη ζωή τους. Ή μήπως δεν είναι τόσο διαφορετικές τελικά;

Ο Άλεν είναι αναμφισβήτητα ένα από τα πιο ιδιόμορφα πρόσωπα του αμερικανικού κινηματογράφου, είτε φτιάχνει δράμα, είτε κωμωδία ή το ενδιάμεσο, δηλαδή κομεντί. Μία από τις ιδιομορφίες του “αλενικού” κινηματογραφικού μικρόκοσμου είναι ο αστικός χαρακτήρας των ιστοριών του, η πλειοψηφία των οποίων εκτυλίσσεται στην πόλη που αγαπάει περισσότερο από κάθε άλλη, τη Νέα Υόρκη, από την οποία είχε απομακρυνθεί τα τελευταία χρόνια, χωρίς παρολαυτά να εγκαταλείπει το μητροπολιτικό τοπίο, το οποίο για τρεις ταινίες δανείστηκε από το Λονδίνο.

Αν συγκρίνουμε όμως την απεικόνιση του Λονδίνου με εκείνη της Βαρκελώνης και τις ιστορίες που του εμπνέει κάθε πόλη, τότε γίνεται ολοφάνερη η προτίμηση και ο ενθουσιασμός του προς τη δεύτερη, την οποία καταφέρνει να κινηματογραφήσει χωρίς επιδεικτικότητα, αλλά με αγάπη και ισότιμα με τους ήρωές του, χωρίς να επιτρέπει να υποσκελιστούν από γραφικότητα και τουριστικό ρομαντισμό. Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι πρόκειται για μια ρεαλιστική απεικόνιση της σύγχρονης Βαρκελώνης, αλλά μια κατασκευασμένη -μάλλον εξωτική- εκδοχή που επιλέγει να διατηρεί ο δημιουργός στο μυαλό του, η οποία όμως εξυπηρετεί τα θέματα του σεναρίου του που είναι το ερωτικό πάθος και η άμεση σχέση του με την τέχνη. Όπως στη Νέα Υόρκη και στο Παρίσι, ο Άλεν εδώ παρουσιάζει μια ιδανική εικόνα της πόλης, εστιάζοντας σε όσα εκείνος αισθάνεται ότι αντιπροσωπεύει: ερωτικό και καλλιτεχνικό πάθος, όρεξη για ζωή.

Ο Άλεν είναι επιλεκτικός χωρίς να γίνεται επιδεικτικός, καθώς “περιποιείται” με την κάμερά του τα έργα του Αντόνι Γκαουντί αρκετά ώστε να φαίνεται η αγάπη του γι’ αυτά, αλλά χωρίς να τα “κολακεύει” υπερβολικά. Δεν είναι απλώς αξιοθέατα στην περιήγηση των κοριτσιών μέσα στην πόλη, αλλά συνδέονται με την ιδιοσυγκρασία των πρωταγωνιστών: καμπυλωτά, χρωματιστά, ακανόνιστα, εξεζητημένα, πανέμορφα, αποτελούν ιδανικό περιβάλλον δράσης ανθρώπων που αναζητούν τρόπους να εκφράσουν τις ανησυχίες και να εκτονώσουν τα πάθη τους. Το περιβάλλον εμπνέει τους χαρακτήρες, ‘ξυπνάει’ τα συναισθήματα και την έμπνευσή τους, τους μεταδίδει όλη την ενέργεια, το φως και τη ζωντάνια που το πλημμυρίζουν.

Ο Άλεν διαθέτει έναν πολύ άμεσο τρόπο να εκφράζει την αγάπη του για την τέχνη, ανεπιτήδευτο και ίσως μερικές φορές τραχύ, όπως το ακανόνιστο πλάνο της Sagrada Fam£lia ή ο τρόπος με τον οποίο δε διστάζει να διακόψει απότομα τη σκηνή της κιθάρας, προκειμένου να μεταβεί σε κάτι πιο ουσιώδες που είναι ο έρωτας του Χουάν Αντόνιο και της Βίκυ, τον οποίο εκδηλώνει με πολύ απαλά διαδοχικά ντισόλβ που οδηγούν στο πρώτο φιλί. Για τον σκηνοθέτη η τέχνη είναι κάτι πολύ όμορφο, χρήσιμο, περίπλοκο και συναρπαστικό, αλλά κάτι απτό και ανθρώπινο. Δεν υπερβάλλει ποτέ για τους συγγραφείς και τους ζωγράφους που του αρέσουν, είτε εκφράζεται μέσα από τους διαλόγους, είτε μέσα από την εικόνα, όπως εδώ. Μπορεί κανείς να θυμηθεί πολλές σκηνές στη φιλμογραφία του όπου επικρίνει την επιτήδευση και τον στόμφο με τον οποίο εκφράζονται οι αυτοαποκαλούμενοι “διανοούμενοι” για την τέχνη, ανάγοντάς τη πέρα από τα ανθρώπινα όρια. Απλώς εκφράζει το γούστο του και το κάνει όπως θα συζητούσε οτιδήποτε, χωρίς να βασίζει την ποιότητα της ταινίας στις καλλιτεχνικές του προτιμήσεις, αλλά σε μια στιβαρή αφήγηση πολλαπλών χαρακτήρων που παραμένει συναισθηματικά περίπλοκη και αφηγηματικά ενδιαφέρουσα μέχρι το τέλος, υποστηριζόμενη από εξαιρετικές ερμηνείες όλου του καστ- με την Κρουζ να κλέβει την παράσταση.

Η τέχνη κι ο έρωτας λοιπόν, πάντα υποκινούμενα από την ανεξέλεγκτη τύχη που καθορίζει τη ζωή μας και της αλλάζει πορεία εκεί που δεν το περιμένουμε. Το απροσδόκητο αποτελεί αγαπημένο θεματικό μοτίβο του Άλεν, ο οποίος ακόμη κι όταν δεν εμφανίζεται στις ταινίες του, φροντίζει να περιλαμβάνει στο σενάριό του έναν χαρακτήρα γραμμένο σύμφωνα με τον δικό του τύπο, ο οποίος στη συγκεκριμένη ταινία ενσαρκώνεται από τη Βίκυ, τη -σχεδόν νευρωτικά- εγκεφαλική πλευρά της όλης κατάστασης. Ηλιόλουστα πλάνα, πλημμυρισμένα από κίτρινες αποχρώσεις, για μια ιστορία στην οποία, παρά το μπέρδεμα και την αναστάτωση, πρωτεύουσα σημασία παίζει ο έρωτας: αυτός έδινε νόημα πάντοτε στο σύμπαν του Άλεν, εκείνος ανακάτευε τις ζωές των ηρώων του, εξαιτίας της φευγαλέας και αντιφατικής του φύσης.

Γι’ αυτό εξάλλου ο σκηνοθέτης δε νιώθει αναγκασμένος να ολοκληρώσει τον κύκλο των χαρακτήρων του, οι οποίοι πολλές φορές μένουν ανικανοποίητοι σχετικά με το αρχικό σεναριακό τους αίτημα, χωρίς αναγκαστικά να βρίσκουν αυτό που γυρεύουν. Στην προκειμένη περίπτωση, οι δύο φίλες επιστρέφουν στη Νέα Υόρκη ξαναρχίζοντας απ’ την αρχή, με την εμπειρία τους να τις έχει κάνει πιο συνειδητοποιημένες ίσως αλλά ελάχιστα πιο ολοκληρωμένες, καθώς το καδράρισμα του τελευταίου πλάνου υπονοεί ότι επιστρέφουν σε ζωές που προσπάθησαν ν’ αλλάξουν αλλά δεν τα κατάφεραν. Ίσα-ίσα τώρα βρίσκονται σε χειρότερη κατάσταση από πριν, καθώς η Βίκυ ανακάλυψε μια ανεπάρκεια που δεν ήξερε ότι υπήρχε, ενώ η Κριστίνα αντιμετωπίζει την πιθανότητα να μην ικανοποιηθεί ποτέ συναισθηματικά, εφόσον ένα πάθος δυνατό σαν κι αυτό δεν κατάφερε να την κρατήσει μέσα σε μια σχέση.



Ο ΓΙΟΣ ΤΟΥ ΡΑΜΠΟ

SON OF RAMBOW



Σκην.: Γκαρθ Τζένινγκς

Πρωτ.: Μπιλ Μίλνερ, Γουίλ Πούλτερ, Τζέσικα Χάινς, Νιλ Ντάτζιον, Τζουλς Σίτρακ



Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, ο Λη και ο Γουίλ είναι δύο παιδιά που αποφασίζουν να φτιάξουν μια περιπέτεια στα πρότυπα του Ράμπο, και να τη στείλουν σ’ έναν διαγωνισμό του BBC. Οι δύο φίλοι περνούν την πιο διασκεδαστική περίοδο της ζωής τους σκηνοθετώντας την ταινία τους, αναπτύσσοντας παράλληλα μια στενή φιλία, όμως τόσο η πρώτη όσο και η δεύτερη, ακόμη και η ζωή τους θα τεθούν σε κίνδυνο όταν αρχίζουν να εισχωρούν στο σχέδιο ολοένα και πιο πολλοί συμμαθητές τους.

Μη σας παραπλανά ο τίτλος, δεν πρόκειται για κάποιο ηλίθιο χολιγουντιανό σίκουελ, αλλά για μια από τις πιο αστείες παιδικές ταινίες των τελευταίων χρόνων (το καταληκτικό w στον τίτλο δίνει μια ιδέα), που αποτελεί ιδανική αφορμή όχι μόνο για να επισκεφτούν τα παιδιά τον κινηματογράφο, αλλά και -γιατί όχι;- να τολμήσουν ν’ ασχοληθούν πρακτικά μ’ αυτόν, εξερευνώντας τις εκφραστικές δυνατότητές του: αν μπορούν οι μπόμπιρες της ταινίας, μπορεί ο καθένας, έτσι δεν είναι;

Όλοι οι μικροί ηθοποιοί είναι εξαιρετικοί, με καλύτερους φυσικά τους δύο πρωταγωνιστές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι ενήλικες δεν ανταποκρίνονται στα δικά τους καθήκοντα, απλώς οι μικροί είναι πολύ πιο αστείοι και απολαυστικοί, με όλη την απαιτούμενη αυθάδεια, την τόλμη, την αφέλεια, την καλοσύνη, την ονειροπόληση, την άγνοια κινδύνου και την άρνηση να πτοηθούν από κάθε εμπόδιο που ανακύπτει στην προσπάθειά τους ν’ αναδειχτούν ως επόμενοι ήρωες δράσης. Μια ιστορία (κινηματογραφο-) φιλίας από έναν σκηνοθέτη που γνωρίζει πώς να χειρίζεται το χιούμορ, ικανότητα που είχε αποδείξει ήδη από την πρώτη του ταινία, «Γυρίστε τον γαλαξία με ότο-στοπ» («The hitchhiker’s guide to the galaxy», 2005).