
Από πατέρα Πειραιώτη, μητέρα Ρεθυμνιώτισσα και γεννημένος- μεγαλωμένος στις Πατέλες Ηρακλείου είναι ο 44χρονος Ιωάννης Οικονόμου. Ο άνθρωπος «φαινόμενο», ο πιο πολύγλωσσος υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ο 44χρονος Κρητικός, ο οποίος εργάζεται τα τελευταία χρόνια στη Γενική Διεύθυνση Μετάφρασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής γνωρίζει άπταιστα 16 γλώσσες.
Στο εντυπωσιακό του βιογραφικό όμως μπορεί να δει κανείς ότι μπορεί να διαβάσει, να γράψει και να μιλήσει σε άλλες τόσες. Μεταξύ των 32γλωσσών που γνωρίζει είναι τα κινέζικα, τα εβραϊκά, η γλώσσα χίντι των Ινδών και πολλές άλλες.
Πριν λίγες ημέρες με αφορμή την παγκόσμια ημέρα πολυγλωσσίας που είναι σήμερα, ο μεταφραστής της Ε.Ε από την Κρήτη κέρδισε τον τίτλο του υπαλλήλου που γνωρίζει τις περισσότερες ξένες γλώσσες.
«Στις Πατέλες πέρασα τα πρώτα χρόνια της ζωής μου. Οι γονείς μου εργάζονταν ως δημόσιοι υπάλληλοι και με βοήθησαν να μάθω ξένες γλώσσες», λέει στην «Π». Σε ερώτηση μας εάν αγαπά μία γλώσσα περισσότερο από κάποια άλλη μας απαντά «είναι σαν να ρωτάτε έναν πατέρα ποιο παιδί του αγαπάει περισσότερο».
Η πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση με τον Ι. Οικονόμου έχει ως εξής:
«Π»: Είστε ο μεταφραστής που μιλάει τις περισσότερες γλώσσες στην Ευρωπαϊκή Ένωση από ό,τι πληροφορηθήκαμε
Ι.Ο.: «Ναι, μιλάω 32 γλώσσες. Ξεκίνησα από πολύ μικρός να τις μαθαίνω. Η αρχή ήταν με τα Αγγλικά που μου άρεσαν. Στο Ρέθυμνο όπου έκανα διακοπές γνώρισα μία Γερμανίδα και μου έμαθε Γερμανικά. Ήμουν μικρό παιδί, στις πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου. Συνέχισα με Ιταλικά, Ρωσικά. Οι γονείς μου με βοηθούσαν, με υποστήριζαν αφού έβλεπαν ότι μου αρέσει να μαθαίνω ξένες γλώσσες. Μου έβρισκαν καθηγητές για να μάθω μία ξένη γλώσσα ή με έστελναν στις χώρες αυτές για να μάθω τη γλώσσα της κάθε χώρας».
«Π»: Έχετε ζήσει σε κάποια χώρα όπου μάθατε τη γλώσσα ξεκινώντας από το μηδέν;
Ι.Ο.: «Δε μου αρέσει να αρχίζω από το μηδέν. Μαθαίνω κάποια πράγματα και στη συνέχεια εμπλουτίζω τις γνώσεις μου. Είχα πάρει υποτροφίες ως μαθητής Λυκείου και ως φοιτητής από τα υπουργεία Παιδείας διαφόρων χωρών, όπως της Ολλανδίας, της Νορβηγίας κοκ. Έτσι ξεκίνησα τα Ολλανδικά και τα Νορβηγικά».
«Π»: Υπήρξε κάποιος ιδιαίτερος τρόπος εκμάθησης μίας ξένης γλώσσας;
Ι.Ο.: « Οι περισσότερες γλώσσες που έχω μάθει, δυστυχώς για εμένα, δε διδάσκονταν στα φροντιστήρια. Όταν ήμουν παιδί δεν υπήρχαν τα πολυμέσα, η «ευλογία» του internet ή της δορυφορικής τηλεόρασης. Θυμάμαι ότι έψαχνα απεγνωσμένα βιβλία για να μάθω Κουρδικά. Αυτό όμως ήταν σχεδόν αδύνατον. Οι γονείς μου έβρισκαν καθηγητές και μου έκαναν μαθήματα στο σπίτι ή πήγαινα στην Ισπανική πρεσβεία όπου γίνονταν μαθήματα Ισπανικών. Στα Τουρκικά οι γονείς μου με βοήθησαν πάρα πολύ. Επειδή δεν υπήρχε δάσκαλος τουρκικής, πήγαν σε μία διαδήλωση του Πολυτεχνείου και βρήκαν Τούρκους πρόσφυγες που διαδήλωναν. Έτσι έμαθα τη γλώσσα».
«Π»: Σε ποια ξένη γλώσσα έχετε αφιερώσει τον περισσότερο χρόνο και σε ποια το λιγότερο για την εκμάθησή της;
Ι.Ο.: «Τον περισσότερο χρόνο θα έλεγα ότι τον αφιέρωσα στα Αγγλικά. Είναι η γλώσσα που χρησιμοποιώ καθημερινά και στη δουλειά μου. Όταν ξέρεις μία γλώσσα μπορείς να μάθεις την «αδερφή» της γλώσσα. Δεν μαθαίνεις μία γλώσσα σε μία νύχτα φυσικά. Χρειάζεται να κοπιάσεις, να λιώσεις παντελόνια στην καρέκλα. Τα Ολλανδικά για παράδειγμα ήταν εύκολα για εμένα, επειδή ήξερα γερμανικά».
«Π»: Ποια ήταν για εσάς η πιο εύκολη στην εκμάθηση γλώσσα και ποια ήταν εκείνη που σας δυσκόλεψε;
Ι.Ο.: «Δεν υπάρχουν εύκολες ξένες γλώσσες ή δύσκολες. Εάν αγαπήσεις μία γλώσσα την απορροφάς. Υπάρχουν διαφορετικές γλώσσες. Η κινεζική γλώσσα για παράδειγμα, είναι πανεύκολη. Δεν έχει γραμματική, το συντακτικό της δεν είναι δύσκολο. Όμως είναι διαφορετική από τις δυτικές γλώσσες και «έφτυσα αίμα» για να τη μάθω. Αυτό που ο κόσμος λέει δύσκολο, εγώ θα το έλεγα διαφορετικό».
«Π»: Τα Κινέζικα τα μιλάτε με άνεση;
Ι.Ο.: «Κυρίως τα διαβάζω και τα γράφω. Τα μιλάω όμως θα έλεγα με άνεση. Τα Κινέζικα τα ξεκίνησα σαν παιχνιδάκι. Ως μαθητής ήμουν συνδρομητής σε ένα κινέζικο αγγλόφωνο περιοδικό, το οποίο στις τελευταίες σελίδες είχε μαθήματα κινέζικων. Τα Κινέζικα τα μαθαίνεις μία ζωή και δεν έχεις μάθει ούτε το ένα εκατοστό»
«Π»: Λένε ότι η εκμάθηση μίας ξένης γλώσσας είναι μία καλή άσκηση για τη μνήμη.
Ι.Ο.: «Είναι μία άριστη άσκηση για τη μνήμη. Μάλιστα το συνιστούν στις περιπτώσεις αλτσχάιμερ. Είναι μία θαυμάσια γυμναστική για τον εγκέφαλο. Εξασκείς τον εγκέφαλο και είναι σε καλή κατάσταση. Προσωπικά φοβάμαι τις ασθένειες, αλλά νομίζω ότι τη νόσο Αλτσχάιμερ δεν έχω λόγο να τη φοβάμαι».
«Π»: Δεν μπερδεύεστε; Δε σας έχει τύχει να θέλετε να απαντήσετε στα Γαλλικά και να σας «βγουν» Ιταλικά;
Ι.Ο.: «Είναι θέμα συνήθειας. Εάν για παράδειγμα επισκεφτώ την Ιταλία, θα δω ιταλικά προγράμματα στην τηλεόραση, θα διαβάσω ιταλικές εφημερίδες. Εάν έχεις καλές βάσεις σε μία γλώσσα τόσο δυσκολότερα την μπερδεύεις. Δεν είμαστε όμως μηχανές. Κι εγώ έχω μπερδευτεί. Όμως όσο πιο γερές βάσεις έχετε σε μία γλώσσα τόσο ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος να μπερδευτείτε. Δε θα μπέρδευα ποτέ τα Αγγλικά με κάποια άλλη γλώσσα».
«Π»: Αλήθεια τι έχετε σπουδάσει;
Ι.Ο.: «Τελείωσα τη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με ειδίκευση στη γλωσσολογία. Στη συνέχεια σπούδασα στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια στην Αμερική με υποτροφία. Εκεί έκανα μάστερ στα σανσκριτικά και συνέχισα με το διδακτορικό στη Νέα Υόρκη, στο Χάρβαρντ. Εκεί σπούδασα αρχαίες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες».
«Π»: Μήπως όμως είστε προικισμένος από τη φύση και μαθαίνετε τόσο εύκολα τις ξένες γλώσσες;
Ι.Ο.: «Το μυστικό είναι να αγαπήσεις τον κάθε πολιτισμό. Δε φτάνει μόνο να μάθεις Πολωνικά ή Τουρκικά. Πρέπει να ξέρεις την κουζίνα τους, τα πιάτα της κάθε χώρας. Να ακούσεις τη μουσική τους, να ξέρεις την ιστορία της κάθε χώρας. Τότε γίνεται απόλαυση η εκμάθηση της γλώσσας».
«Π»: Υπάρχει κάποια γλώσσα που αγαπάτε περισσότερο;
Ι.Ο.: «Όλες τις γλώσσες τις αγαπώ το ίδιο. Είναι σαν να ρωτάτε έναν πατέρα ποιο παιδί του αγαπάει περισσότερο. Η κάθε γλώσσα μου έχει προσφέρει κάτι διαφορετικό»
«Π»: Στην Κρήτη έρχεστε;
Ι.Ο.: «Δυστυχώς λόγω των σπουδών μου στο εξωτερικό είχα 35 χρόνια να επισκεφτώ το νησί. Ήρθα στην Κρήτη το καλοκαίρι. Δυστυχώς δεν πρόλαβα να έρθω στο Ηράκλειο. Πήγα στο Ρέθυμνο και στα Χανιά».
«Π»: Σίγουρα το κρητικό ιδίωμα δεν το μιλάτε; Λείπε από τη «συλλογή» σας
Ι.Ο.: «Δυστυχώς έχω χάσει την προφορά μου. Λατρεύω τα Κρητικά, αλλά λυπάμαι που το λέω, μιλάω «αθηναϊκά».
«Π»: Συνάδελφοί σας που δεν είναι Έλληνες πώς σας έχουν περιγράψει την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας;
Ι.Ο.: «Είναι μάλλον δύσκολη η εκμάθηση της. Μπερδεύονται πολύ οι ξένοι. Όμως υπάρχουν ελληνικές λέξεις σε κάθε σχεδόν γλώσσα. Στα Γιαπωνέζικα για παράδειγμα η λέξη καραόκε είναι κατά το ήμισυ ελληνική. «Κάρα» σημαίνει «μόνο» και το όκε που είναι από το όρκεστρου, δηλαδή ορχήστρα. Τα ρήματα της ελληνικής είναι εφιάλτης για τους ξένους».
«Π»: Η ελληνική γλώσσα είναι «μητέρα» κάποιων γλωσσών;
Ι.Ο.: «Πολιτιστικά ναι, γλωσσολογικά όχι. Ο ελληνικός πολιτισμός έχει «γονιμοποιήσει» τους άλλους πολιτισμούς. Η αρχαία ελληνική γλώσσα είναι η πιο αρχαία γραφή μετά τα Κινέζικα παγκοσμίως, που είναι ακόμη «ζωντανή».
«Π»: Πιστεύετε ότι η ελληνική γλώσσα έχει τη θέση που της αξίζει;
Ι.Ο.: «Και ναι και όχι. Οι αρχαίες ελληνικές σπουδές, όπως και οι λατινικές υποχωρούν παγκοσμίως. Όλο και περισσότερα παιδιά επικεντρώνονται στους υπολογιστές, κάτι που είναι και καλό και κακό. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει την πολιτική της πολυγλωσσίας. Δε θέλει να μιλάμε όλοι μόνο μία γλώσσα. Από αυτή την άποψη η ελληνική γλώσσα μπορεί να ανθίσει στην Ε.Ε γιατί Η Ε.Ε την προστατεύει από τον «οδοστρωτήρα» της αγγλικής γλώσσας. Πιστεύω ότι η Ε.Ε προστατεύει με την πολιτική της την ελληνική γλώσσα από τη «λαίλαπα» της παγκοσμιοποίησης και τη χρήση μίας μόνο γλώσσας».

