
Ο βαθύπλουτος Ελληνας που διαπρέπει στην Αμερική
Με ζωή σαν παραμύθι ο Νίκος Βιδαλάκης ανοίγει την καρδιά του στην “Π”
O γιος του Ελληνα ανθρακωρύχου που έγινε ο “βασιλιάς” των “family centers”και μέγας χορηγός του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ
Στην Αμερική τον φωνάζουν «Μίδα». Όμως δεν κατάγεται από την Φρυγία όπως ο μυθικός βασιλιάς, αλλά από την Κρήτη.
Είναι ο κ. Νίκος Βιδαλάκης, που στην κυριολεξία κάνει χρυσή κάθε επιχειρηματική του δραστηριότητα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Και είναι ο άνθρωπος που σε λίγες ημέρες η Παγκρητική Ένωση Αμερικής θα βραβεύσει ως τον καλύτερο και πλουσιότερο Κρητικό επιχειρηματία.
Με ζωή σαν παραμύθι, ο κ. Βιδαλάκης γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Γιούτα, λίγο μετά την απόφαση των Κρητικών γονιών του να βρεθούν στη “γη των Μορμόνων”, γύρω στα 1920. Μετά τον θάνατο της μητέρας του στα πέντε μόλις του χρόνια, την ανατροφή του ανέλαβε ο πατέρας του, δουλεύοντας σκληρά ως ανθρακωρύχος.
Την πρώτη ημέρα στο σχολείο, ο δάσκαλος του κ. Νίκου Βιδαλάκη, τον αποκάλεσε “βλάκα” γιατί δεν γνώριζε ούτε λέξη στα Αγγλικά. “Οι γονείς μου στο σπίτι μιλούσαν μονάχα Ελληνικά, αφού ούτε και οι ίδιοι δεν είχαν μάθει Αμερικάνικα” δικαιολογείται χαμογελώντας. Αλλά μ’ αυτό το χαμόγελο, που παραμένει ακόμη διαρκώς στα χείλη του, ο κ. Βιδαλάκης απέδειξε πως η άποψη του δασκάλου του απείχε υπερβολικά από την πραγματικότητα.
Για όλα αυτά, αλλά και για πολλά ακόμη ο κ. Βιδαλάκης μίλησε στην “Π” σε μια συνάντηση που περιελάμβανε αναμνήσεις ευχάριστες, αλλά και μνήμες μιας ολόκληρης ζωής.
Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης έχει ως εξής:
Ερ. : Κ. Βιδαλάκη, πόσο δύσκολα ήταν τα πρώτα χρόνια στη ζωή σας στην Αμερική;
Απ. : Τολμώ να πω, υπερβολικά δύσκολα. Έπρεπε να παλέψω πολύ σκληρά και μέχρι τα πέντε μου, δεν γνώριζα καν τη γλώσσα της χώρας που έμενα. Μετά και τον θάνατο της μητέρας μου, ήταν ακόμη δυσκολότερα. Όμως κατάλαβα πως δεν είχα άλλη επιλογή. Διάβασα σκληρά και με το πέρασμα των ετών, κατάφερα όχι μόνο τη γλώσσα να μάθω, αλλά και να σπουδάσω σε πραγματικά καλά Πανεπιστήμια της Αμερικής.
Ερ. : Ποιες ήταν οι σπουδές σας;
Απ. : Οι πρώτες μου σπουδές ήταν στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο της Γιούτα. Ξέρετε, λένε στην Αμερική μια παροιμία, ότι η εξέλιξη των ανθρώπων αρχίζει από την επιφάνεια της γης. Η δική μου άρχισε μάλλον 60 πόδια κάτω από αυτή. Κι ενώ βρισκόμουν εκεί, στο βάθος της γης, ήταν σαν να μου είπε ο Θεός, «για να βγεις από το σκοτάδι στο φως, η σκάλα είναι η εκπαίδευση».
Έτσι, τελειώνοντας τις οικονομικές μου σπουδές, είχα ήδη εξασφαλίσει μια υποτροφία για μεταπτυχιακό στον Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, που θεωρείται από τα κορυφαία της Αμερικής, ενώ με βοήθησε και η Παγκρητική Ένωση Αμερικής, την οποία σε όλη την πορεία μου εκτιμώ και βοηθώ. Αυτή μου η επιτυχία όμως δεν με καθησύχασε, καθώς σκεφτόμουν ότι έπρεπε να φανώ αντάξιος των προσδοκιών όσων πίστεψαν σ’ εμένα. Οπότε δεν έκανα τίποτε άλλο από το να δουλεύω σκληρά κατά τη διάρκεια των σπουδών και να διαβάζω. Και μέσα από αυτό το διάβασμα, έφτασα και στο διδακτορικό μου δίπλωμα.
Ερ. : Δεν ακολουθήσατε πανεπιστημιακή καριέρα όμως. Γιατί συνέβη αυτό;
Απ. : Διατήρησα σχέσεις με το Πανεπιστήμιο και ασχολήθηκα μάλιστα με αυτό, για καιρό. Όμως παράλληλα είχα και επιχειρήσεις με τη γυναίκα μου. Είχαμε μία αλυσίδα πλυντηρίων, καθαριστήρια για στεγνό καθάρισμα κι άνοιξα και μια εταιρία real estate. Οπότε, μετά από οχτώ χρόνια στο Πανεπιστήμιο, αποφάσισα πως δεν μπορούσα να συνεχίσω άλλο. Έτσι, καταπιάστηκα με τη δουλειά.
Ερ. : Η επιλογή σας να ασχοληθείτε με τις επιχειρήσεις φάνηκε ότι τελικά σας ωφέλησε, σωστά;
Απ. : Ναι βέβαια. Όσο καιρό ήμουν στο Πανεπιστήμιο και ασχολούμουν με τις επιχειρήσεις μου, κατασκεύασα μια νέα ιδέα, που φάνηκε τελικά πολύ καλή. Είχε να κάνει με τη δημιουργία ανοιχτών εμπορικών κέντρων. Στην αρχή υπήρχε σκεπτικισμός από τους υπόλοιπους αμερικάνους και δεν πίστευαν ότι ένας Κρητικός θα τα κατάφερνε. Από την πλευρά μου ήξερα πως οι κρητικοί είναι άνθρωποι διαφορετικοί από τον υπόλοιπο κόσμο κι ότι θέλουν μπορούν να το καταφέρουν. Η ιδέα που είχα σχετίζονταν με τα μανάβικα και τα φαρμακεία που είχα διαπιστώσει ότι ήταν πολύ μικρά και βρίσκονταν σε τεράστιες αποστάσεις.
Σκέφτηκα λοιπόν πως θα ήταν καλό κάποια πράγματα πρώτης ανάγκης, να υπάρχουν μαζί συγκεντρωμένα κάπου. Έτσι ξεκίνησα μια επένδυση για να δημιουργήσω ένα εμπορικό κέντρο, όχι όμως κλειστό, αλλά ανοιχτό, όπου θα υπήρχαν πολλά καταστήματα μαζί.
Εγώ θα έφτιαχνα τα κτίρια, θα έκανα τις μελέτες για το πού θα τοποθετηθούν τα μαγαζιά κι από κει και πέρα θα τα διέθετα σε καταστηματάρχες με πολύ μικρό ενοίκιο κι ένα ελάχιστο ποσοστό επί των πωλήσεων, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης.
Ερ. : Θα μπορούσατε δηλαδή να θεωρηθείτε ο εφευρέτης των εμπορικών κέντρων;
Απ. : Κοιτάξτε: τα εμπορικά που σχεδίασα υπήρχαν σίγουρα πριν τα Malls. Σχεδόν ταυτόχρονα με τα εμπορικά κέντρα που ανέπτυσσα εγώ, αναπτύσσονταν, κλειστού τύπου. Αυτά όμως απαιτούσαν πολύ μεγαλύτερο κόστος κατασκευής και πολύ μεγαλύτερα ενοίκια και η ανάπτυξη τους δεν μπορούσε να είναι ραγδαία. Εγώ ήμουν φτωχός. Κι ήθελα να εξυπηρετηθούν οι φτωχοί. Γι’ αυτό και τα ονόμασα Family Centers (Οικογενειακά κέντρα). Ήταν ένας χώρος όπου όλη η οικογένεια μπορούσε να καλύψει βασικές τις ανάγκες με μικρό κόστος. Κι απ’ ότι φάνηκε πέτυχε. Γιατί το 1955 που ίδρυσα το πρώτο Family Center, θεωρούνταν επιτυχία ένας ετήσιος τζίρος των περίπου 4.000.000 - 5.000.000 δολαρίων. Εμείς όμως κάναμε 25.000.000 δολάρια τζίρο τον πρώτο χρόνο και μέσα σε πέντε χρόνια ανεβήκαμε στα 50.000.000 δολάρια. Είχαν έρθει μάλιστα από όλη την Αμερική, το Carrefour κι άλλες γαλλικές και ευρωπαϊκές εταιρίες και θαύμαζαν το επίτευγμα.
Όμως πιστεύω πως η επιτυχία είχε να κάνει με το ότι το εμπορικό κέντρο βασίζονταν στις αξίες “ενότητα – αρμονία – οικονομία” στις βασικές αξίες δηλαδή μιας οικογένειας και γι’ αυτό πήγε τόσο καλά και γι’ αυτό ακολούθησαν 24 ακόμη εμπορικά ανάλογου χαρακτήρα, μετά από το πρώτο.
Ερ. : Η επιτυχία σας είναι πλέον δεδομένη και οι επιχειρήσεις σας επικερδείς. Πού νομίζετε ότι οφείλεται αυτή σας η κατάκτηση;
Απ. : Στο Θεό, τη γυναίκα μου, την σκληρή δουλειά και το Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ. Ξέρετε, όταν έχεις έναν άγγελο δίπλα σου, μπορεί να σε καθοδηγεί. Αλλά θεωρώ πως και οι σπουδές μου στο Πανεπιστήμιο ήταν αυτές που με βοήθησαν αρκετά. Όμως, πρέπει να πω ότι για χρόνια δούλευα επί 18 ώρες την ημέρα, 7 ημέρες την εβδομάδα και το ρίσκο ήταν τεράστιο. Αλλά με την καθοδήγηση του Θεού και τη σκληρή δουλειά, τα κατάφερα. Δεν ξεχνάω και τον ρόλο του Πανεπιστημίου. Κι είχα πει μάλιστα πως αν κάποια μέρα οι σπουδές μου με κάνουν πλούσιο, θα έδινα τουλάχιστον 1.000.000 δολάρια στο Πανεπιστήμιο, κάτι που έκανα. Και στο Στάνφορντ υπάρχει ένα τεράστιο συνεδριακό κέντρο με όλες τις υποδομές, που ονομάζεται «Συνεδριακό Κέντρο Βιδαλάκης». Θεωρώ πως ήταν το ελάχιστο που μπορούσα να κάνω για το Πανεπιστήμιο.
Ερ. : Απ’ όσο γνωρίζω όμως, η προσφορά σας δεν σταματά στη χορηγία του Πανεπιστημίου. Έχετε προσφέρει πολλά περισσότερα.
Απ. : Δεν θεωρώ πως προσφέρω πολλά. Απλά προβαίνω σε συγκεκριμένες πράξεις από αγάπη. Έτσι, πρόσφερα κάποια χρήματα για να προωθηθούν οι κρητικές σπουδές. Ήθελα η Αμερική να γνωρίζει το κρητικό μεγαλείο. Και βρήκα νομίζω τον καταλληλότερο άνθρωπο. Τον μοναδικό κρητικό διευθυντή κολλεγίου στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον κ. Νίκο Παπαδάκη στο Πανεπιστήμιο του Ντρέξελ. Με τη συνεργασία του και τη συνεργασία της κ. Μαρίας Χναράκη που είναι διευθύντρια σπουδών, προσφέρω κάθε χρόνο τις «υποτροφίες Βιδαλάκη» για να γίνει ευρύτερα γνωστός ο κρητικός πολιτισμός.
Είναι υποτροφίες που περιλαμβάνουν σπουδές ενός έτους και αφορούν όχι μόνο φοιτητές του Ντρέξελ, αλλά φοιτητές όλων των Πανεπιστημίων. Οι σπουδές είναι καθαρά κρητικές και περιλαμβάνουν μαθήματα στην Αμερική και την Κρήτη.
Κι αυτό ήθελα να κάνω, γιατί η ψυχή και η καρδιά μου είναι κρητική. Ήθελα η Αμερική, οι κρητικοί της Αμερικής πρωτίστως, αλλά και όλοι οι αμερικάνοι, να γνωρίζουν τον πολιτισμό και τις αξίες της Κρήτης, ενός τόπου ευλογημένου και ανώτερου.
Κάτι ανάλογο έκανα και με τις υποτροφίες προς το Πατριαρχείο. Ήταν υποτροφίες που έδωσα από την αγάπη μου προς την ορθόδοξη χριστιανική θρησκεία ώστε να προσφέρει το Πατριαρχείο βοήθεια σε ανθρώπους που πραγματικά την χρειάζονται. Έχω ακόμη κάνει κάποιες υποτροφίες στον Ερυθρό Σταυρό, με στόχο και πάλι να βοηθήσω ανθρώπους που έχουν ανάγκη.
Αλλά για όλα αυτά, αισθάνομαι απλά ολοκληρωμένος άνθρωπος. Νιώθω ανάγκη να προσφέρω και γι’ αυτό πραγματοποιώ αυτές τις δωρεές. Και γνωρίζω πως όσο περισσότερα έχει κανείς, τόσο περισσότερα πρέπει να προσφέρει.
Ερ. : Για τη συνολική προσφορά σας, η Παγκρητική Ένωση Αμερικής θα σας τιμήσει ως τον πλουσιότερο και καλύτερο Κρητικό επιχειρηματία. Νομίζετε πως είναι μεγάλη τιμή;
Απ. : Τιμή για εμένα είναι η ανταπόδοση που λαμβάνω στη ζωή για τα όσα έχω κάνει. Έχω μια υπέροχη γυναίκα, τέσσερα παιδιά, εγγόνια κι αισθάνομαι πλούσιος κι ευτυχής γι’ αυτό. Σαφέστατα είναι τιμητικό το να αναγνωρίζεται η προσφορά και το έργο μου. Όμως εγώ δεν νιώθω πλούσιος ή επιτυχημένος για τα λεφτά που έχω.
Νιώθω πλούσιος στην ψυχή. Και να σας πω: η επίσκεψη μου στην Κρήτη, κάνει τους πνεύμονες, την ψυχή και την καρδιά μου να αναζωογονούνται, κι ενώ το σώμα μου μετράει πάνω του ογδόντα χρόνια, ψυχικά αισθάνομαι πιο νέος κι από τη νέα γενιά. Αυτός είναι ο προσωπικός μου πλούτος. Και βρίσκεται μέσα στην ψυχή μου, όχι στα χρήματα ή τις επιχειρήσεις μου.
Ερ. : Μιλάτε με μεγάλη αγάπη για την Κρήτη. Την επισκέπτεστε συχνά;
Απ. : Ομολογώ ότι η τελευταία δεκαετία με τράβηξε μακριά από το νησί, γιατί είχα κάποιο φόρτο εργασιών, αλλά και γιατί έφτιαχνα το νέο μου σπίτι, τη “Βίλα Ειρήνη”, ένα νεοκλασικό κτήριο με πολλά στοιχεία κρητικού πολιτισμού στο σχέδιο και τη διακόσμηση του. Όμως από τώρα κι έπειτα, θα βρίσκομαι τουλάχιστον μια φορά το χρόνο στο νησί. Την αγαπώ την Κρήτη. Κι είμαι Κρητικός. Εδώ μάλιστα είναι και η οικογένεια μου. Έχω τα αγαπημένα μου ξαδέρφια σε Χανιά και Ηράκλειο, τους Ανδρουλάκιδες στο Αρκαλοχώρι, τα ξαδέλφια της γυναίκας μου στο Θραψανό, απ’ όπου και κατάγεται η γυναίκα μου και τον αγαπητό μου ανιψιό Μαρίνο Ανδρουλάκη στο Ηράκλειο.
Κάθε που βρίσκομαι εδώ, η καρδιά μου σπαρταράει. Πιστεύω ότι οι κρητικοί είμαστε άλλος λαός, με άλλες αντιλήψεις κι άλλο τρόπο ζωής. Και δεν το υποστηρίζω αυτό για να φανεί εγωιστικό ή τοπικιστικό. Το υποστηρίζω γιατί πραγματικά πιστεύω πως ισχύει.

