Η πρώτη δοκιμή του Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων στα έγκατα του CΕRΝ, στα γαλλοελβετικά σύνορα, ολοκληρώθηκε με επιτυχία και, παρά τις Κασσάνδρες, καμία μαύρη τρύπα δεν κατάπιε τον πλανήτη.

Ας προσπαθήσουμε να καταλάβουμε μέσα από δέκα ερωτήσεις και απαντήσεις γιατί βομβαρδίστηκαν στις 10 Σεπτεμβρίου, στις 11.26 ακριβώς (ώρα Ελλάδας), από φελλούς σαμπάνιας επιστημονικά εργαστήρια σε ολόκληρο τον κόσμο. Άλλωστε το πείραμα θα διαρκέσει δέκα ολόκληρα χρόνια και οι πρώτες απαντήσεις αναμένονται γύρω στα Χριστούγεννα.

1. Εντάξει, μάθαμε πώς συνέβη το Βig Βang;

Ούτε κατά διάνοια. Απλώς την πρώτη μέρα του πειράματος κυκλοφόρησαν στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LΗC) οι πρώτες δέσμες πρωτονίων. Πιο συγκεκριμένα, μία πρώτη δέσμη πρωτονίων ολοκλήρωσε, ακολουθώντας τη φορά των δεικτών του ρολογιού, έναν πρώτο γύρο του LΗC, της υπόγειας σήραγγας δηλαδή που έχει περίμετρο 27 χιλιόμετρα, στις 11.26 ακριβώς. Οι επιστήμονες που είχαν συγκεντρωθεί στο Κέντρο Ελέγχου του CΕRΝ ξέσπασαν σε χειροκροτήματα, σαμπάνιες άνοιξαν σε όλα τα συνεργαζόμενα επιστημονικά εργαστήρια που παρακολουθούσαν μέσω δορυφόρου. Πέντε ώρες αργότερα, και έπειτα από μια αναγκαία παύση, μια δεύτερη δέσμη πρωτονίων έκανε τον γύρο του LΗC προς την αντίθετη κατεύθυνση.

2. Και τώρα τι γίνεται;

Κάποια στιγμή, «σε μερικούς μήνες», οι επιστήμονες θα ρίξουν ταυτόχρονα μέσα στον Επιταχυντή δύο δέσμες πρωτονίων, τη μία σε αντίθετη φορά προς την άλλη. Τα πρωτόνια θα τρέχουν με ταχύτητα μόλις 0,01% μικρότερη από εκείνη του φωτός- βάζοντάς τα να συγκρούονται 600 εκατομμύρια φορές το δευτερόλεπτο οι επιστήμονες ελπίζουν να αναπαράγουν τις συνθήκες που ίσχυσαν ένα κλάσμα του δευτερολέπτου μετά το Βig Βang, τη Μεγάλη Έκρηξη μέσω της οποίας δημιουργήθηκε το Σύμπαν, πριν από 15 δισεκατομμύρια χρόνια.

3. Ποιος βρίσκεται πίσω από όλα αυτά;

Την κατασκευή του LΗC τη συντόνισε το CΕRΝ, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Πυρηνικής Έρευνας, το οποίο πραγματοποιεί έρευνες για λογαριασμό των 20 ευρωπαϊκών κρατών μελών (ανάμεσά τους και η Ελλάδα) που το χρηματοδοτούν. Το πείραμα που ξεκίνησε χθες, ωστόσο, είναι όπως λέγεται καρπός της μεγαλύτερης διεθνούς συνεργασίας πέραν του ΟΗΕ. Συμμετέχουν περίπου 10.000 επιστήμονες και μηχανικοί από 500 ινστιτούτα ερευνών σε 80 χώρες.

4. Το κόστος ποιο είναι;

Συνολικά, κάπου 6,25 δισ. ευρώ. Το μεγαλύτερο μέρος καλύφθηκε από τα 20 κράτη- μέλη του CΕRΝ και τα υπόλοιπα από «παρατηρητές» όπως οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία.

5. Και τι ελπίζουν οι επιστήμονες να μάθουν;

Με απλά λόγια, ελπίζουν να ξεκλειδώσουν τα μυστικά του Σύμπαντος. Να γεμίσουν τα κενά της σύγχρονης Φυσικής, οι θεωρίες της οποίας δεν μπορούν να εξηγήσουν πλήρως τη βαρύτητα ή τη μάζα. Τα πειράματα μπορούν να αποκαλύψουν περισσότερα για τη μαύρη ύλη (το 95% του σύμπαντος, που δεν μπορούμε ωστόσο να δούμε με τα συμβατικά επιστημονικά εργαλεία), την αντιύλη (σύμφωνα με τη θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης δημιουργήθηκε ταυτόχρονα με την ύλη, και η εξαφάνισή της παραμένει μυστήριο), να αποκαλύψουν ενδεχομένως κρυφές διαστάσεις χωροχρόνου και να επιβεβαιώσουν (ή να διαψεύσουν) την ύπαρξη του σωματιδίου (ή μποζονίου) Χιγκς.

6. Αυτό το σωματίδιο γιατί αποκαλείται «σωματίδιο του Θεού»;

Γιατί σύμφωνα με τη θεωρία του Βρετανού φυσικού Πίτερ Χιγκς, αυτό είναι που δίνει μάζα σε όλα τα άλλα σωματίδια, άρα και στην ύλη από την οποία αποτελείται το Σύμπαν. Χωρίς αυτό, όλες οι εξισώσεις για την ύπαρξη και τη διατήρηση του Σύμπαντος καταρρέουν σαν χάρτινος πύργος.

Βέβαια, όταν ο Χιγκς πρωτοδιατύπωσε τη θεωρία του, το 1964, πολλοί συνάδελφοί του τον αποκάλεσαν «ανόητο». Σαράντα τέσσερα χρόνια αργότερα, όμως, κανείς δεν έχει να προτείνει τίποτα καλύτερο, όλοι περιμένουν με αγωνία την έμπρακτη δικαίωσή του και ο ίδιος, στα 79 του, δηλώνει πως θα «πει στον γιατρό του να τον κρατήσει ζωντανό λίγο ακόμα»!

7. Γιατί πρέπει να έχει μήκος 27 χιλιομέτρων ο Μεγάλος Επιταχυντής Αδρονίων;

Δεν πρέπει. Στην πραγματικότητα, η κυκλική σήραγγα είχε «ξεμείνει» από έναν προηγούμενο επιταχυντή σωματιδίων, τον Μεγάλο Επιταχυντή Ηλεκτρονίων- Ποζιτρονίων (LΕΡ). Το μήκος της ήταν ούτως ή άλλως αρκετό για να επιταχυνθούν τα πρωτόνια στα απαιτούμενα ενεργειακά επίπεδα, χρειάστηκε ωστό- σο να διανοιχτούν μεγάλα υπόγεια «σπήλαια» ώστε να στεγαστούν τα τέσσερα μηχανήματα που θα βοηθήσουν τους επιστήμονες στα πειράματα.

Πηγή : Τα Νέα