Του Θεόφιλου Τρουλλινού*
Η πρόσφατη απόπειρα λύσης της διαχείρισης των στερεών αποβλήτων της Κρήτης θυμίζει μια παλιότερη -αντίστοιχη- απόπειρα επίλυσης του ενεργειακού προβλήματός της.
Και τότε, από 24 προτεινόμενες θέσεις ξεκίνησε η αναζήτηση της καταλληλότερης για την εγκατάσταση της νέας μονάδας ηλεκτροπαραγωγής. Και τώρα, από 24 θέσεις ξεκίνησε η αναζήτηση της θέσης εγκατάστασης της κεντρικής μονάδας «ενεργειακής αξιοποίησης» των απορριμμάτων, όπως λέγεται στις μέρες μας κομψά -για προφανείς λόγους- η καύση τους.
Και τότε και τώρα προωθούσαν λάθος σχεδιασμό, με αντιπεριβαλλοντική πολιτική, με αντικοινωνική στάση. Τότε την άρνηση των τοπικών κοινωνιών είχε δημιουργήσει η εμμονή της ΔΕΗ να εγκαταστήσει μια πετρελαϊκή μονάδα ηλεκτροπαραγωγής. Συκοφαντώντας και διαβάλλοντας τις εναλλακτικές προτάσεις για μεγαλύτερη διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), για αειφόρο ανάπτυξη, για διείσδυση του φυσικού αερίου στην Κρήτη ως εναλλακτικού καυσίμου. Πολέμια, τότε, μιας τέτοιας ενεργειακής εξέλιξης η ΔΕΗ, πολέμιες και οι τοπικές κοινωνίες στους σχεδιασμούς της.
Τα χρόνια που πέρασαν δικαίωσαν τις τότε περιβαλλοντικές απόψεις. Τώρα οι Ανανεώσιμες Μορφές Ενέργειας αναπτύσσονται συστηματικά. Τώρα μιλούν για φυσικό αέριο ως καύσιμο στους σταθμούς παραγωγής. Μόνο ο Αθερινόλακκος έμεινε να ρυπαίνει και να υποβαθμίζει μια αλώβητη -μέχρι τότε- από την ανάπτυξη περιοχή. Αν μάλιστα, υπήρχε η στοιχειώδης συνέπεια λόγων και έργων, αν υπήρχε πραγματικό ενδιαφέρον από τις κυβερνήσεις της χώρας αλλά και τους τοπικούς φορείς, το ενεργειακό πρόβλημα της Κρήτης θα είχε προ πολλού λυθεί, με φιλοπεριβαλλοντικούς μάλιστα όρους. Γιατί έπρεπε να χαθούν είκοσι χρόνια;
Τι, εκτός των άλλων, απέδειξε η ιστορία της ΔΕΗ; Πως η κοινωνία έμαθε καλά την αναξιοπιστία της Πολιτείας. Έμαθε τη διαπλοκή των πολιτικών εξουσιών από τα συμφέροντα που προωθούν κάθε φορά μοναδικές λύσεις. Η ιστορία της Siemens έπεισε και τον τελευταίο δύσπιστο. Αποδείχθηκε πως η κοινωνία όταν ακούει εξαγγελίες ψάχνει να βρει τι κρύβεται πίσω τους. Η κοινωνία για να γίνει συμμέτοχος πρέπει να πειστεί πως η κάθε λύση που προτείνεται είναι φιλοπεριβαλλοντική, προκρίνεται με αξιόπιστο τρόπο και με δημόσια διαβούλευση ως η καλύτερη μεταξύ άλλων, δεν θα επιβαρύνει περιβαλλοντικά, αναπτυξιακά και οικονομικά την υποψήφια περιοχή της υποδοχής μιας δραστηριότητας κατά γενική ομολογία ρυπογόνας.
Πέρασαν κοντά είκοσι χρόνια από την τότε απόπειρα της ΔΕΗ. Δεν έβγαλε κανείς κανένα από τα παραπάνω συμπεράσματα, ώστε να μην επαναληφθούν τα ίδια λάθη; Η επανάληψη μόνο ως φάρσα μπορεί να εκληφθεί.
Η ιστορία όμως στις μέρες μας όχι μόνο δεν διδάσκεται, αλλά κάποιοι προσπαθούν να την ξαναγράψουν!
Προχωρά λοιπόν η Περιφέρεια και ο ΕΣΔΑΚ σε χωροθέτηση κεντρικής μονάδας διαχείρισης απορριμμάτων χωρίς να έχουν με σαφήνεια επιλέξει τη μεθοδολογία διαχείρισης. Οι διατυπώσεις του περιφερειακού σχεδιασμού είναι γενικόλογες και διφορούμενες. Γι΄ αυτό δεν πείθουν. Γιατί, για άλλη μια φορά, δεν εισακούονται οι εναλλακτικές προτάσεις διαχείρισης των απορριμμάτων που εισηγούνται χρόνια τώρα οι ειδικοί και οι περιβαλλοντικές κ.ά οργανώσεις; Πάλι μετά από είκοσι χρόνια θα δικαιωθούν; Τότε ίσως είναι αργά.
• Είναι δυνατό, να προωθήσουν μια πολιτική μείωσης της παραγωγής απορριμμάτων -το πρώτο που θα έπρεπε να επιδιώκει κανείς για να μην μας πνίξουν σε λίγο τα σκουπίδια- όταν προωθούν την καύση που απαιτεί συνεχή αύξηση της παραγωγής τους ώστε να εξασφαλίζεται η «πρώτη ύλη» για το εργοστάσιο καύσης;
• Είναι δυνατό, από τη μια να αναπτύσσουμε την ανακύκλωση και από την άλλη να προωθούν την καύση που απαιτεί μεγάλες ποσότητες χαρτιού και πλαστικού στα απορρίμματα για να εξασφαλίζεται η θερμική απόδοσή τους, άρα την αντιστρατεύεται;
• Είναι δυνατό, να αγνοούνται οι παγκόσμιες εξελίξεις και η επιτακτική ανάγκη μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από το Κιότο και μετά;
• Είναι δυνατό, να προωθούν την καύση όταν γνωρίζουν πως η μεθοδολογία αυτή έχει υπερτριπλάσιο κόστος από άλλους εναλλακτικούς τρόπους διαχείρισης των απορριμμάτων; Αλλά, βλέπετε, κι αυτό το κόστος οι πολίτες θα το πληρώσουν κι όχι αυτοί που το προωθούν. Κάποιοι μάλλον θα ωφεληθούν απ΄ αυτό (βλέπε Siemens).
Σ’ αυτές και πολλές άλλες απορίες κι επιφυλάξεις των τοπικών κοινωνιών ας προσπαθήσουν να απαντήσουν συγκεκριμένα όσοι προωθούν πιεστικά τη λύση της καύσης. Ας αφήσουν τα εκβιαστικά διλήμματα. Μην χρησιμοποιούν ως απειλές τα πρόστιμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις χωματερές. Γιατί αυτά δεν θα τα γλυτώσουμε και δεν θα φταίει η κοινωνία. Θα φταίνε οι ίδιοι, που χρόνια τώρα παίζουν παιχνίδια με τα απορρίμματα και τα συμφέροντα που κρύβονται πίσω τους.
Η κοινωνία θέλει και μπορεί να γίνει συμμέτοχος. Συνένοχος όμως δεν θα γίνει. Γιατί δεν διαπλέκεται η κοινωνία με τα συγκεκριμένα συμφέροντα που προωθούν την «ενεργειακή» αξιοποίηση των σκουπιδιών. Η τοπική κοινωνία είναι αυτή που νοιάζεται για το περιβαλλοντικό μέλλον της κάθε περιοχής και των επομένων γενεών.
Όσο πιο γρήγορα η Περιφέρεια και οι φορείς της Αυτοδιοίκησης συνειδητοποιήσουν πως η μεθοδολογία που προωθείται είναι καταστρεπτική, όσο πιο γρήγορα αλλάξουν ριζικά τον περιφερειακό σχεδιασμό, τόσο καλύτερα γι’ αυτούς και για μας.
Την καύση ας την ξεχάσουν. Δεν πρόκειται να γίνει, δεν θ΄ αφήσουμε να γίνει. Το χαρτί αυτό το έπαιξαν και έχασαν. Ας μην χάσουν κι άλλο χρόνο εμμένοντας σε λάθος σχεδιασμούς, σε ανεφάρμοστες πρακτικές. Αρκετό χρόνο έχασαν μέχρι τώρα παλινωδώντας. Ας υιοθετήσουν κι ας εφαρμόσουν φιλοπεριβαλλοντικές λύσεις. Λύσεις εφικτές αφού υλοποιούνται καιρό τώρα δίπλα μας, στον Σύνδεσμο Χερσονήσου, Μαλίων, Γουβών και Καστελίου. Με πολιτικές μείωσης των απορριμμάτων, με διαλογή στην πηγή, με ανακύκλωση και επανάχρηση των υλικών, με κομποστοποίηση των οργανικών υπολειμμάτων.
ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΔΕΝ ΕΊΝΑΙ ΟΥΤΕ ΓΙΑ ΠΕΤΑΜΑ, ΟΥΤΕ ΓΙΑ ΚΑΨΙΜΟ.
* Ο Θεόφιλος Τρουλλινός είναι δημοτικός σύμβουλος Ηρακλείου της δημοτικής κίνησης «Ηράκλειο -Ανθρώπινη πόλη»

