Tου EMM. XAΛKIAΔAKH*

Τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Νίκου Κιτσίκη από τον Οργανισμό Λιμένος Ηρακλείου (Ο.Λ.Η.) θα γίνουν σήμερα, Τετάρτη 30 Ιουλίου και ώρα 8 μ.μ. στο χώρο του λιμανιού, κοντά στη γνωστή «Marina». Ο Ο.Λ.Η. με την κίνηση του αυτή θέλει να τιμήσει τη μνήμη του πολιτικού μηχανικού και εκπρόσωπου του τεχνικού κόσμου της Ελλάδας στο Μεσοπόλεμο, Νίκου Κιτσίκη, που μελέτησε και επέβλεψε την κατασκευή του λιμένα του Ηρακλείου την περίοδο 1920-1922.

Με την ευκαιρία της τιμητικής αυτής εκδήλωσης θεωρώ απαραίτητη μια αναφορά στην προσωπικότητα και τη δράση του Νίκου Κιτσίκη, που, ίσως, είναι για κάποιους από εμάς σχεδόν άγνωστη.

Ο Νίκος Κιτσίκης (γεν. το 1887 στο Ναύπλιο) σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Ε.Μ.Π. Αποφοίτησε το 1907, πρώτος, κατά σειρά επιτυχίας και με υποτροφία του Αβερώφειου κληροδοτήματος έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο Πολυτεχνείο του Βερολίνου (Technische Hochschule του Charlottenburg) του οποίου και αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας. Συνέχισε τις φυσικομαθηματικές και φιλοσοφικές του σπουδές στο Παρίσι, στο πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Επίσης τις τεχνικές του σπουδές συμπλήρωσε η σχολή γεφυροποιών στο Παρίσι. Υπήρξε μηχανικός γερμανικής εταιρείας στο Βερολίνο και μελέτησε και κατασκεύασε γέφυρες και μεταλλικές κατασκευές στη Γερμανία, στη Μικρά Ασία και στην Ελλάδα. Διατέλεσε νομομηχανικός Πρεβέζης και στη συνέχεια Πρεμετής, έπειτα τεχνικός σύμβουλος της Γενικής Διοικήσεως Μακεδονίας και αρχιμηχανικός του Δήμου Παγασών Βόλου. Το 1916 σε ηλικία 28 ετών εκλέχτηκε τακτικός καθηγητής στην έδρα των σιδηρών γεφυρών, στεγών και έργων σιδηροπαγούς κονιάματος και αργότερα καθηγητής της εφαρμοσμένης στατικής και των σιδηρών κατασκευών του Ε.Μ.Π. Στο Πολυτεχνείο δίδαξε περίπου για 30 χρόνια.

Η κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου με υπουργό Συγκοινωνιών τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου τον διόρισε Γενικό Διευθυντή Δημοσίων Έργων σε ηλικία 29 ετών . Η περίοδος της διεύθυνσης του υπήρξε από τις πιο σημαντικές στην υπηρεσία των Δημοσίων Έργων. Τότε επέστρεψαν στην Ελλάδα διαπρεπείς Έλληνες μηχανικοί του εξωτερικού, ιδρύθηκαν τα περίφημα γραφεία μελετών, έγινε η μελέτη της ανοικοδόμησης της Θεσσαλονίκης. Ως μηχανικός της αγγλική εταιρείας «Μάκ Αλπάιν» κατασκεύασε το λιμάνι του Ηρακλείου. Ως τεχνικός σύμβουλος της αμερικανικής εταιρείας Foundation μελέτησε τα αντιπλημμυρικά και αποξηραντικά έργα της πεδιάδας της Θεσσαλονίκης. Τέλος για 8 χρόνια υπήρξε σύμβουλος του οργανισμού λιμένος Πειραιώς.

Από το 1929 έως το 1935 διετέλεσε γερουσιαστής του τεχνικού κόσμου ενώ από το 1931 έως το 1935 εκλέχτηκε πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου. Η διέλευση του από το Τεχνικό Επιμελητήριο παρέμεινε ιστορική. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του έγιναν προσπάθειες για την τεχνική ανασυγκρότηση της χώρας, διαλέξεις , επιστημονικές εκδόσεις και νομοθετικά διατάγματα που υπεράσπιζαν τα συμφέροντα του τεχνικού κόσμου και εξυπηρετούσαν τις λειτουργίες και τις ανάγκες του Επιμελητηρίου από τα πρώτα χρόνια της συστάσεως του. Το 1935, ύστερα από το κίνημα του Πλαστήρα ο Κιτσίκης απολύθηκε από το Πολυτεχνείο και το Τεχνικό Επιμελητήριο και από τη γερουσία που καταργήθηκε. Επανήλθε όμως στην καθηγητική του έδρα, μετά από ένα εξάμηνο. Εκλέχτηκε αντιπρύτανης του Πολυτεχνείου (1937-1939 και 1941-1943) και έπειτα πρύτανης (1943-1945). Σαν πρύτανης έλαβε μέρος στην Εθνική Αντίσταση. Μετά τα Δεκεμβριανά, ο Κιτσίκης απολύθηκε. Στη συνέχεια έγινε πρόεδρος του Ελληνοσοβιετικού Συνδέσμου, συνιδρυτής του περιοδικού «Ανταίος» και γενικός γραμματέας της Επιστημονικής Εταιρείας Νεοελληνικών Προβλημάτων με τον τίτλο «Επιστήμη – Ανοικοδόμηση». Ο Κιτσίκης εκλέχτηκε βουλευτής της Ε.Δ.Α. κατά τα έτη 1956 -1958, 1961, 1963, 1964 στην περιφέρεια του Δήμου Αθηναίων, ενώ υπήρξε και υποψήφιος δήμαρχος Αθηναίων. Αν και ο Κιτσίκης έλαβε περισσότερους ψήφους, λόγω του εκλογικού συστήματος (που απαιτούσε το 50% των ψήφων για να εκλεγεί δήμαρχος), ακολούθησε έμμεση εκλογή από το Δημοτικό συμβούλιο και κατόπιν κυβερνητικών και ανακτορικών πιέσεων έχασε την πλειοψηφία. Ο Κιτσίκης είχε μια αξιόλογη συγγραφική δραστηριότητα τεχνικών και φιλοσοφικών συγγραμμάτων. Μετά από μια σημαντική προσφορά στην πολιτική ζωή, την τεχνική επιστήμη και το ίδιο το Τεχνικό Επιμελητήριο, απεβίωσε στην Αθήνα το 1978, σε ηλικία 91 ετών1.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το αρχείο και η βιβλιοθήκη του Νίκου Κιτσίκη είναι καταχωρημένα, μετά από επιθυμία της οικογένειας του, στη βιβλιοθήκη του Τεχνικού Επιμελητηρίου της Ελλάδος/ Τμήματος Ανατολικής Κρήτης, στο Ηράκλειο. Ασφαλώς η δράση του Νίκου Κιτσίκη δεν είναι εύκολο να συμπυκνωθεί μέσα σε λίγες γραμμές, γι’ αυτό και περιοριστήκαμε σε μία σύντομη αναφορά της ζωής, του έργου και της προσωπικότητας του. Μίας προσωπικότητας που έρχεται να τιμήσει ο Οργανισμός Λιμένος Ηρακλείου και γι’ αυτό του αξίζουν θερμά συγχαρητήρια.

* Εμμανουήλ Γ. Χαλκιαδάκης, ιστορικός-φιλόλογος

Για τον Νίκο Κιτσίκη βλ. και Έλλη Παππά, Νίκος Κιτσίκης, ο επιστήμονας, ο άνθρωπος, ο πολιτικός, Αθήνα (Τ.Ε.Ε.) χ.χ. και Εμμανουήλ Γ. Χαλκιαδάκης, Το Τεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδος στο Μεσοπόλεμο. Σύσταση, Λειτουργία, Εξέλιξη – ο ρόλος του Νίκου Κιτσίκη, (υπό έκδοση από το Τ.Ε.Ε.).