Της Χαράς Καπαράκη*

Πρόκειται για μία μορφή παθολογικού φόβου που παρατηρείται συνήθως σε μεγαλύτερα παιδιά και ενήλικες.

Πιο συγκεκριμένα πρόκειται για ένα συγκεχυμένο και ακαθόριστο φόβο - άγχος- που μπορεί να φθάσει και μέχρι τον πανικό.

Στο σχολικό άγχος για παράδειγμα, η άρνηση του παιδιού να πάει στο σχολείο οφείλεται στον απροσδιόριστο φόβο για μια ενδεχόμενη αποτυχία ή εχθρική και απορριπτική μειωτική συμπεριφορά από το δάσκαλο ή τους συμμαθητές του.

Για την εκδήλωση φόβου σημαντικό ρόλο παίζουν κατ’ αρχήν οι ιδιοσυστασιακοί παράγοντες, δηλαδή η προσωπικότητα όπως αυτή διαμορφώθηκε από τις επιδράσεις κληρονομικότητας και του περιβάλλοντος (μίμηση, μάθηση, τραυματικές εμπειρίες).

Ένα ρόλο παίζουν και οι οργανικοί παράγοντες, και κυρίως οι ορμονικές διαταραχές, π.χ. θυρεοειδής, οι διαταραχές μεταβολισμού, ή ένα εγκεφαλικό τραύμα.

Για την Horney, η κύρια πηγή της νεύρωσης βρίσκεται στα διάφορα εχθρικά συναισθήματα (θυμό, εχθρότητα, μίσος, εκδίκηση, κ.λπ.).

Για τον Freud το άγχος είναι προϊόν των καταπιεσμένων ορμών, και μάλιστα των σεξουαλικών, καθώς και κάθε άλλης ορμής της οποίας η φανέρωση ή η ικανοποίηση θα προκαλούσε κάποιο εξωτερικό κίνδυνο.

Μεγαλύτερη σημασία θεωρείται ότι έχουν οι επιδράσεις του περιβάλλοντος.

Περισσότερος κίνδυνος υπάρχει όταν το εγώ είναι αδύναμο (πρώιμη παιδική ηλικία) και δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά τους μηχανισμούς άμυνας για να κρατήσει ισορροπία.

Η αγχώδης νεύρωση αν δεν αντιμετωπισθεί έγκαιρα μπορεί να γίνει χρόνια και να βασανίζει το άτομο μια ζωή, χωρίς να αποκλείεται και επιδείνωση της κατάστασης.

Τα αποτελέσματα της θεραπείας εξαρτώνται από το βαθμό της διαταραχής, την παρουσία και άλλων νευρωτικών συμπτωμάτων, τα αίτια που την προκάλεσαν, και τη ζημιά που προκάλεσε ήδη στο άτομο.

Η φαρμακοθεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί υποβοηθητικά, και σε συνδυασμό με τις ψυχοθεραπείες.

Όσον αφορά στα παιδιά, χρήσιμη αποδείχθηκε η ψυχολογική βία στους γονείς ώστε να μη δημιουργούν στο παιδί εντάσεις, αλλά μια ζεστή, φιλική ατμόσφαιρα, και ένα αίσθημα σιγουριάς.

* Η Χαρά Καπαράκη είναι ψυχολόγος M.Sc, Θεραπεύτρια οικογένειας