Της Κορίνας Καφετζοπούλου

•Το 7,5% των κατοίκων της Κρήτης οικονομικοί μετανάστες

•Μελέτη για τη νέα πραγματικότητα από τη Νομαρχία Ηρακλείου

Ζουν ανάμεσα μας πολλά χρόνια αλλά ελάχιστα ξέρουμε για αυτούς, συνεχίζουμε να τους κοιτάμε καχύποπτα ασχέτως αν τα παιδιά μας κάνουν παρέα μαζί τους ή τους έχουμε στη δούλεψης μας.

Και όμως οι μετανάστες και παλλινοστούντες σε επίπεδο περιφέρειας Κρήτης ανέρχονται σε 45.495 άτομα και συμμετέχουν σε ποσοστό 7,5% στο συνολικό πληθυσμό. Το αντίστοιχο ποσοστό σε επίπεδο νομού Ηρακλείου είναι 6,04% και αντιστοιχεί σε 17.658 ανθρώπους.

Για τον τρόπο ζωής τους γνωρίζουμε λίγα αφού στη χώρα μας ακόμα και σήμερα εντοπίζονται σοβαρότατα προβλήματα στην καταγραφή στοιχείων για τους μετανάστες, ενώ λόγω της πολυδιάσπασης των αρμοδιοτήτων μεταξύ των υπηρεσιών, καμία υπηρεσία δεν μπορεί να έχει συνολική εικόνα της κατάστασης.

Είναι ίσως η πρώτη φορά στο νομό Ηρακλείου που γίνεται μια πλήρης καταγραφή της κατάστασης στα πλαίσια του ευρωπαϊκού προγράμματος Peoples, και με αφορμή την πρωτοβουλία της νομαρχίας Ηρακλείου για την ίδρυση δικτυακής πύλης για την καλύτερη διαχείριση των μεταναστών στην αγορά εργασίας, αλλά και κέντρου εξυπηρέτησης μεταναστών.

Άλλωστε το 6% του πληθυσμού του Νομού Ηρακλείου είναι μετανάστες. Τα παιδιά τους φοιτούν στο σχολείο και δεν το παρατούν σε αντίθεση με τα κρητικόπουλα.

Φοιτούν επίσης και στα πανεπιστήμια ενώ οι γονείς τους συντηρούν τα ασφαλιστικά ταμεία, όπως π.χ τον ΟΓΑ, και δίνουν ζωή σε απομακρυσμένες περιοχές του νομού.

Οι εποχές που έστελναν χρήματα στις χώρες έχει περάσει ενώ συνεχίζουν να είναι οι πιο καλοί πελάτες των τραπεζών.

Σε αυτά και σε άλλα συμπεράσματα καταλήγει μελέτη που έγινε με αφορμή τις πρωτοβουλίες που έλαβε η νομάρχης Ηρακλείου Ευαγγελία Σχοιναράκη. Μερικά από τα συμπεράσματα αυτής της μελέτης που διενήργησε επιστημονική μονάδα βάση των ερωτηματολογίων της Nομαρχίας ακολουθούν.



Μύθος ότι

οι αλλοδαποί ευθύνονται για τα ποσοστά ανεργίας των Ελλήνων



Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας συμπεραίνεται ότι η κατάσταση των αλλοδαπών στο Νομό δεν διαφέρει πολύ από αυτή των ντόπιων κατοίκων. Όσον αφορά στην εργασία, οι διαφορές που εντοπίζονται αφορούν στο είδος της εργασίας με την οποία ασχολούνται, διότι οι Έλληνες γενικότερα απαξιώνουν διάφορες εργασίες, με τις οποίες απασχολείται η πλειοψηφία των μεταναστών, λόγω της ανόδου του βιοτικού τους επιπέδου.

Το 2004, λόγω των Ολυμπιακών Αγώνων και της ανάγκης δημιουργίας των κατάλληλων υποδομών, η ελληνική μεταναστευτική πολιτική παρουσιάζεται περισσότερο ευέλικτη και προθυμότερη να υποδεχθεί μετανάστες. Το γεγονός αυτό διαπιστώνεται από την εξέλιξη των αλλοδαπών μαθητών που φοιτούν στα ελληνικά σχολεία, καθώς και από τον αριθμό των μεταναστών που τα εγκαταλείπουν.



Ανεργία



Αναφορικά με την ανεργία, πρέπει να τονιστεί ότι δεν υπάρχουν ιδιαίτερες διαφορές σε σχέση με το ποσοστό ανεργίας μεταξύ Ελλήνων και μεταναστών. Οι εργασιακές ασχολίες των μεταναστών, στην πλειοψηφία τους, δεν συμπίπτουν με αυτές των Ελλήνων, παρά το γεγονός ότι οι πρώτοι κατηγορούνται για την αύξηση της ανεργίας. Η αντίληψη αυτή δεν ευσταθεί διότι οι μετανάστες ασχολούνται με εργασίες για τις οποίες οι Έλληνες δεν δείχνουν ενδιαφέρον ή δεν κατέχουν την τεχνογνωσία. Αντίθετα, η παρουσία των μεταναστών είναι θετική και ωφέλιμη για την ελληνική οικονομία, μέσω της αναζωογόνησης της ελληνικής υπαίθρου, καθώς οι Έλληνες έχουν προσχωρήσει και υιοθετήσει την αστυφιλία, προκαλώντας την «ερήμωση» της υπαίθρου.



Οι μετανάστες συντηρούν τα ταμεία



Όπως προκύπτει οι μετανάστες συντηρούν τα ασφαλιστικά ταμεία της Ελλάδος, μέσω των εισφορών τους. Επίσης, παρατηρούνται φαινόμενα εκμετάλλευσης των εργαζομένων μεταναστών, αφήνοντας ανασφάλιστους τους μετανάστες και αυξάνοντας την παράνομη εργασία.

Όσον αφορά στο Ν.Η σύμφωνα με στοιχεία του 2007 : το 65,60% των μεταναστών είναι ασφαλισμένο στο ΙΚΑ και το 31,40% στον ΟΓΑ.

Ειδικά στον ΟΓΑ ο αριθμός των μεταναστών έχει αυξηθεί κατακόρυφα τα τελευταία χρόνια με αποτέλεσμα το 50 % των ασφαλισμένων του Ν. Ηρακλείου να είναι αλλοδαποί, χωρίς όμως να μπορεί να υπολογιστεί ο ακριβής αριθμός τους, καθώς δεν υπάρχει ξεχωριστή λίστα για αυτήν την κατηγορία.



Συνεχίζουν να είναι οι καλύτεροι πελάτες των τραπεζών



Σχετικά με τις τραπεζικές συναλλαγές των μεταναστών και σύμφωνα με μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί από διάφορες τράπεζες, οι καλύτεροι πελάτες των τραπεζών είναι οι μετανάστες. Κατά τις μελέτες, το μέσο υπόλοιπο των καταθέσεων των Ελλήνων είναι 7.000 ευρώ, ενώ των μεταναστών κυμαίνεται από 10.000 ευρώ έως 15.000 ευρώ. Κατά τις εκτιμήσεις των τραπεζών, οι μετανάστες θα στραφούν στην αγορά ακινήτων κατοικιών στην Ελλάδα ή στην πατρίδα τους και για το λόγο αυτό, σκοπεύουν να προχωρήσουν σε κάποιες διευκολύνσεις όσον αφορά στα στεγαστικά δάνεια προς τους οικονομικούς μετανάστες.



Που πάνε τα λεφτά



Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των ερωτηματολογίων που διέθεσε η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ηρακλείου προς τους μετανάστες του Νομού, το 29% απάντησε ότι δεν επιστρέφει χρήματα στην πατρίδα τους, το 67% απάντησε ότι επιστρέφει χρήματα, ενώ το 4% του δείγματος δεν απάντησε στη συγκεκριμένη ερώτηση. Αναλύοντας τα αποτελέσματα αυτά, διαπιστώθηκε ότι η πλειοψηφία των μεταναστών που επιστρέφουν χρήματα στην πατρίδα τους έχουν μηνιαίο εισόδημα μέχρι 800 ευρώ, ενώ από την άλλη πλευρά, εκείνοι που έχουν εισπράττουν περισσότερα από 1.000 ευρώ δεν επιστρέφουν χρήματα.

Οι αλλοδαποί που εισπράττουν αρκετά χρήματα προτιμούν να τα επενδύσουν στην Ελλάδα, χωρίς να επιστρέφουν χρήματα στην πατρίδα τους.



Κοινωνική ενσωμάτωση μεταναστών στο Νομό Ηρακλείου



Μετανάστες που εγκατέλειψαν το σχολείο:

Είναι γεγονός ότι ο αριθμός των παιδιών που εγκαταλείπουν το σχολείο έχει αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια. Το φαινόμενο προξενεί ιδιαίτερη ανησυχία στις τάξεις των γονέων και του κράτους. Οι οικονομικές δυσκολίες που παρουσιάζονται στη μέση οικογένεια αναγκάζουν πολλές φορές τα παιδιά να εγκαταλείψουν το σχολείο.

Οι μετανάστες αντιμετωπίζουν περισσότερες δυσκολίες και το λογικό θα ήταν το ποσοστό των παιδιών των μεταναστών να είναι μεγαλύτερο από αυτό των Ελλήνων.

Εντούτοις, το παράδοξο είναι ότι το ποσοστό των παιδιών των μεταναστών που εγκατέλειψαν το σχολείο είναι μικρότερο από αυτό των παιδιών των Ελλήνων.

Αν και λόγοι αυτής της διαφοράς των ποσοστών μεταξύ Ελλήνων και μεταναστών δεν είναι ευδιάκριτοι, ένα από τα στοιχεία που χαρακτηρίζει τους μετανάστες είναι η προσωπική αυταπάρνηση για οτιδήποτε κρίνουν απαραίτητο για την κοινωνική και οικονομική τους ενσωμάτωσης.

Για αυτό και μια από της αιτίες που οι μαθητές εγκαταλείπουν το σχολείο είναι η συχνή αλλαγή κατοικίας των οικογενειών τους.

Σε αυτό το σημείο πρέπει να τονιστεί ότι οι Έλληνες μαθητές αντιμετωπίζουν χωρίς φοβίες τους αλλοδαπούς, με αποτέλεσμα να μην απομονώνονται. Έχουν κοινές δραστηριότητες και δημιουργούνται μικτές παρέες. Εξάλλου, η ελληνική κοινωνία, εν γένει, είναι μια κοινωνία αρκετά ανοικτή στους μετανάστες.



Πτυχία Πανεπιστημίου



Όσον αφορά στην εκπαίδευση των μεταναστών στο Νομό Ηρακλείου, και συγκεκριμένα στην κατοχή πτυχίου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, πρέπει να αναφερθεί ότι ο αριθμός τους γνωρίζει μία μεγάλη αύξηση τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα από το 2000 και έπειτα.

Το γεγονός αυτό αποδεικνύει περίτρανα την αύξηση του μορφωτικού επιπέδου των μεταναστών και τις ευκαιρίες που δίνονται από το κράτος σε τοπικό και εθνικό επίπεδο. Οι μετανάστες, αντιλαμβανόμενοι τις δυσκολίες που παρουσιάζονται στην αγορά εργασίας, προσπαθούν να αποκτήσουν όσο το δυνατόν περισσότερα εφόδια μπορούν, προκειμένου να είναι ανταγωνιστικοί σε σχέση με τους ντόπιους πολίτες, παρά το μειονέκτημα της γλώσσας.

Το 1991 στο νομό Ηρακλείου φοιτούσαν μόλις 2 μαθητές και το 2006 734.

Όπως φαίνεται στο γράφημα μέσα σε μια δεκαετία ο αριθμός των μεταναστών υπερπενταπλασιάστηκε, γεγονός που αποδεικνύει την ομαλή κοινωνική τους ένταξη, τις ευκαιρίες που έχουν στην εκπαίδευση, την επιθυμία των ίδιων να ενσωματωθούν ομαλά στην τοπική κοινωνία, αλλά και τις δυνατότητες των ίδιων να σταθούν ισάξια με τους ντόπιους πολίτες στην ελληνική κοινωνία και να προοδεύσουν. Το έτος 2001 το 11,6% των μεταναστών που διαμένουν στο Νομό Ηρακλείου ήταν κάτοχοι πτυχίου Πανεπιστημίου. Το αντίστοιχο ποσοστό σε πανελλήνιο επίπεδο ήταν 13,6%.



Ηλεκτρονικός “ΟΑΕΔ” για τους μετανάστες



Με τη δικτυακή πύλη που δημιούργησε η Νομαρχία, την πρώτη στην Ελλάδα, στην ηλεκτρονική σελίδα www.nah.gr οι μετανάστες που διαμένουν στο νομό εργασίας θα έχουν άμεση πρόσβαση στην αγορά εργασίας.

Με απλές διαδικασίες θα μπορούν να εγγράφονται και να δημιουργήσουν το δικό τους προφίλ καταχωρώντας τα προσωπικά τους στοιχεία ( τηλέφωνο, δήμο κατοικίας, εργασιακές δεξιότητες και την προϋπηρεσία) για την αναζήτηση εργασίας. Με τον τρόπο αυτό ο εργοδότης θα μπορεί να επιλέγει εργατικό δυναμικό ανάλογα με τις δεξιότητες των μεταναστών και τον τόπο κατοικίας τους. Παράλληλα την ίδια διαδικασία θα ακολουθούν και οι εργοδότες, δίνοντας πληροφορίες εκτός των άλλων, για το εργατικό δυναμικό που αναζητούν και την τοποθεσία που βρίσκεται η επιχείρηση τους.

H δικτυακή πύλη θα περιλαμβάνει επίσης και τον οδηγό του μετανάστη με την ελληνική νομοθεσία με τους μετανάστες σε σχέση με τα έγγραφα που απαιτούνται για τη νομιμοποίηση τους. Επίσης θα προσφέρεται πληθώρα πληροφοριών για την ομαλή παραμονή τους στο νομό.

Στα πλαίσια αυτής της προσπάθειας δημιουργήθηκε και το κέντρο εξυπηρέτησης μεταναστών που θα τροφοδοτεί τη δικτυακή πύλη με νέα στοιχεία και θα ενημερώνει προσωπικά τους μετανάστες και τους εργοδότες για τη χρήση αυτής.

Ανάδοχος της μελέτης που παρουσίασε η “Π” και έγινε στα πλαίσια του ευρωπαϊκού προγράμματος Peoples είναι ο Μιχαήλ Κοκαράκης. Συντονιστής του έργου για τον οδηγό του μετανάστη είναι ο Γιώργος Κυπριωτάκης. Εργάστηκαν επίσης οι Ελενα Τριτσάρη, Γεωργία Κονσολάκη, Σοφία Παπαδάκη, και η Χρυσοβαλάντου Ξειδιανάκη.