Προς τον Σεπτέμβριο στρέφονται τα βλέμματα των επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων, καθώς και των υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οπότε αναμένεται σταδιακή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού.
Και αυτό εξ αιτίας του γεγονότος ότι από τον Σεπτέμβριο 2007 είχαν ουσιαστικά αρχίσει οι συνεχείς μεγάλες ανατιμήσεις του πετρελαίου και η σύγκριση εφέτος θα γίνει, εκτός απροόπτου, με την υψηλή περυσινή βάση.
Προς το παρόν, πάντως, οι ευρωπαϊκές χώρες καλούνται να διαχειρισθούν μια σημαντική κρίση. Αυτή εν μέρει μόνον προσομοιάζει με την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του ’70, διότι, συν τοις άλλοις, την τρέχουσα περίοδο, τα οικονομικά «εργαλεία» για την αντιμετώπισή της είναι πολύ περισσότερα.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Eurostat), τα οποία είναι εν γνώσει της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικής Πολιτικής του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών, η διεθνής τιμή του πετρελαίου - εκπεφρασμένη σε ευρώ - εκτινάχθηκε από τα 29,49 ευρώ σε μέσα επίπεδα ανά βαρέλι τον Ιανουάριο 2003 σε 79,096 ευρώ σε μέσα επίπεδα ανά βαρέλι τον Μάιο 2008. Εν προκειμένω, οι ανατιμήσεις στο πετρέλαιο υπερκαλύπτουν την ισχυροποίηση του ευρώ στην ισοτιμία του με το δολάριο και απλώς περιορίζουν τις επιπτώσεις για τους Ευρωπαίους καταναλωτές.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, από την ίδια καταγραφή της πορείας της τιμής του πετρελαίου, προκύπτει ότι στο διάστημα Σεπτεμβρίου-Δεκεμβρίου 2007 η τιμή του πετρελαίου σε ευρώ αυξήθηκε κατά 26,3% κατά μέσο όρο σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2006. Η κατάσταση επιβαρύνθηκε στο α΄ πεντάμηνο εφέτος, όταν, σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα Ιανουαρίου-Μαΐου 2007, προκύπτει αύξηση κατά 47,6% κατά μέσο όρο.
Ανάλογα είναι τα συγκριτικά στοιχεία όσον αφορά τις διεθνείς τιμές των τροφίμων. Σε αυτές είχε καταγραφεί σε μέσα επίπεδα αύξηση κατά 1,3% (σε τιμές δολαρίου) το 2003, κατά 7,1% το 2004 και κατά 3,9% το 2005, ενώ στο α΄ τετράμηνο του 2008 η αύξηση σε μέσα επίπεδα ανέρχεται ήδη σε 38,6%.
Πρόκειται στην ουσία για μια μεταφορά εισοδήματος από τις καταναλώτριες χώρες στις χώρες παραγωγούς πετρελαίου, τροφίμων και άλλων πρώτων υλών. Οι παρενέργειες από αυτή τη μεταφορά εισοδήματος ήδη εμφανίζονται στους στατιστικούς δείκτες, στους οποίους εν πολλοίς καταγράφονται οι πιέσεις που δέχεται το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών από την άνοδο των τιμών σε βασικά είδη κατανάλωσης.
Στην Ελλάδα, εν προκειμένω, ο γενικός δείκτης τιμών εισαγωγών στη βιομηχανία (ο λεγόμενος και "εισαγόμενος πληθωρισμός") σημείωσε τον Απρίλιο εφέτος αύξηση κατά 8,4% σε ετήσια βάση, όταν τον αντίστοιχο μήνα του 2007 η άνοδος του δείκτη ήταν μόλις 0,8%. Από την ανάλυση στις επιμέρους κύριες ομάδες βιομηχανικών κλάδων που απαρτίζουν τον εν λόγω δείκτη, προκύπτει ο «ένοχος»: Οι τιμές των ενεργειακών αγαθών, που αυξήθηκαν τον Απρίλιο 2008 κατά 30,2% σε ετήσια βάση, ενώ τον Απρίλιο 2007 είχε σημειωθεί μείωση 7,6%.
Στο α΄ πεντάμηνο εφέτος οι πωλήσεις των αυτοκινήτων μειώθηκαν κατά 1,8%, ενώ απολύτως ενδεικτικά είναι τα στατιστικά στοιχεία για την κατανάλωση βενζίνης. Ενώ, καθ’ όλη την προηγούμενη πενταετία η κατανάλωση της βενζίνης αυξανόταν με μέσο ρυθμό 3,5% ετησίως, για πρώτη φορά στο α΄ τρίμηνο του 2008 υπήρξε μείωση κατά 1%.
Ο όγκος των λιανικών πωλήσεων (μετά την αφαίρεση του πληθωρισμού) αυξήθηκε τον Μάρτιο μόνο κατά 0,5%, με τις πωλήσεις των καταστημάτων ειδών διατροφής να αυξάνονται κατά 4,8% και εκείνες των καταστημάτων εκτός των ειδών διατροφής να μειώνονται κατά 3,2%. Η εν λόγω επιβράδυνση στον ρυθμό ανόδου των λιανικών πωλήσεων αποδίδεται στις ανατιμήσεις των καυσίμων και των τροφίμων, οι οποίες - καθώς αποτελούν αγαθά πρώτης ανάγκης - απορροφούν σημαντικό τμήμα του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών. Ως αποτέλεσμα, περιορίζονται οι αγορές άλλων προϊόντων, τα οποία δεν χαρακτηρίζονται απόλυτης προτεραιότητας.
Από τη σύγκριση των εξελίξεων της τρέχουσας περιόδου με εκείνες της πετρελαϊκής κρίσης της δεκαετίας του ’70 (κυρίως του 1973 με τον Αραβοϊσραηλινό πόλεμο), προκύπτουν μεν ορισμένες ομοιότητες, αλλά και σημαντικές διαφορές. Τότε, οι σημαντικές ανατιμήσεις στο πετρέλαιο προέρχονταν ως επί το πλείστον από την πλευρά της προσφοράς, ενώ σήμερα είναι κυρίως από την πλευρά της ζήτησης (εξαιρουμένων των όποιων διεθνών κερδοσκοπικών προβλημάτων). Αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες, όπως η Ινδία ή η Κίνα, δημιουργούν από την πλευρά τους πίεση στις τιμές, λόγω της αυξανόμενης ζήτησης σε πετρέλαιο για να «τροφοδοτήσουν» την υψηλή ανάπτυξη των οικονομιών τους.
Στη δεκαετία του ’70 υπήρξε το φαινόμενο του στασιμοπληθωρισμού: υψηλός πληθωρισμός επί μακρόν, φαύλος κύκλος μισθών και τιμών, οικονομική ύφεση. Επίσης, η νομισματική πολιτική δεν καθοριζόταν κεντρικά και τα προβλήματα αντιμετωπίζονταν με διολισθήσεις των εθνικών νομισμάτων.
Την τρέχουσα περίοδο, οι διεθνείς οργανισμοί και αναλυτές εκτιμούν ως δυσμενή επίπτωση την επιβράδυνση στον ρυθμό ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας και όχι την είσοδο σε ύφεση (εξαιρουμένης, ίσως, της οικονομίας των ΗΠΑ). Η νομισματική πολιτική, ασκούμενη πλέον ενιαία από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, θέτει ως κύριο στόχο την αντιμετώπιση του πληθωρισμού. Τα στοιχεία αυτά, στο σύνολό τους, δημιουργούν συνθήκες, προκειμένου ο οικονομικός κύκλος - υπό την αίρεση, φυσικά, ότι θα υπάρξει σχετική ομαλοποίηση στις γενεσιουργές αιτίες του προβλήματος - θα καταστεί από το 2009 εκ νέου ανοδικός.

