Του Κώστα Μπογδανίδη

Την αντικατάσταση των δομικών στοιχείων από αμίαντο όπου αυτά βρίσκονται σε Σχολεία του νομού αποφάσισε η Νομαρχία Ηρακλείου. Και χθες η επιτροπή τεχνικών υποδομών ενέκρινε την πρώτη εργολαβία ύψους 600.000 ευρώ για να φύγει και ο τελευταίος ο καρκινογόνος αμίαντος από τις κανοδόχους και άλλα σημεία σχολείων.

Η επιτροπή ενέκρινε τη δημοπρασία, αλλά αποφάσισε ταυτόχρονα να γίνουν και άλλες εργολαβίες για να αντικατασταθεί ο αμίαντος από τα σχολικά συγκροτήματα του Ηρακλείου και ταυτόχρονα θα γίνουν επεμβάσεις και ανακατασκευές των Σχολείων όπου αυτό απαιτείται.

Θυμίζουμε ότι η νομαρχία και οι δήμοι τα προηγούμενα χρόνια έκαναν εκτεταμένες παρεμβάσεις για να φύγει ο αμίαντος από Σχολεία, αλλά όπως διαπιστώθηκε υπάρχει και σε άλλα σημεία. Επί δεκαετίες ο αμίαντος ήταν ένα από τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενα υλικά μια και οι καταπληκτικές ιδιότητες που διαθέτει (αντοχή και ελαστικότητα, αντίσταση στα οξέα και αλκάλεα, αντοχή στις υψηλές θερμοκρασίας 100-1700ο C, αντίσταση στον ηλεκτρισμό και μεγάλη θερμομονωτική ικανότητα) δύσκολα βρισκόταν συγκεντρωμένες σε οποιοδήποτε άλλο υλικό.

Τελικά οι έρευνες απέδειξαν ότι πρόκειται για ένα από τα πιο καρκινογόνα υλικά. Αυτό αποδείχθηκε και πειραματικά, αλλά και μετά από κλινικές και επιδημιολογικές μελέτες και παρατηρήσεις που έγιναν σε εργαζόμενους σε ορυχεία αμιάντου και βιομηχανίες επεξεργασίας και εφαρμογής του αμιάντου. Αυτοί που εργάζονται στη βιομηχανία αμιάντου αντιμετωπίζουν δέκα φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να προσβληθούν από καρκίνο των πνευμόνων, συγκριτικά με τον μέσο όρο προσβολής των ανθρώπων έξω από το επάγγελμα (WHO, 1973).

Ο αμίαντος είναι ισχυρότατος καρκινογόνος παράγοντας, που είτε εισπνευστεί, είτε καταποθεί παραμένει μέσα στο σώμα και δεν μπορεί να απομακρυνθεί, ούτε η καρκινική διεργασία να αναστραφεί. Η έρευνα των πειραματικών και των επιδημιολογικών εργασιών, έδειξε ότι δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο έκθεσης στον αμίαντο για τους ανθρώπους. Για να προληφθούν τα νεοπλάσματα από τον αμίαντο η έκθεση σ' αυτόν πρέπει να είναι μηδέν.

Μέχρι να πιστοποιήσουν το στοιχείο αυτό οι επιστήμονες ο αμίαντος χρησιμοποιήθηκε σε πάνω από 3.000 χρήσεις (υφαντική, σχοινιά, χαρτί, μονωτικά υλικά, διηθητικές μεμβράνες, ενδύματα ασφαλείας, σε Σχολεία, αυλαίες θεάτρων, προστατευτικές ταπετσαρίες, στην ηλεκτρολογία, στη μόνωση σωλήνων, κλιβάνων, λεβήτων, σε πλοία και εργοστάσια). Κυρίως, όμως χρησιμοποιείται για την παραγωγή προϊόντων αμιαντοτσιμέντου, τα οποία απορροφούν τα 2/3 περίπου της παγκόσμιας παραγωγής αμιάντου π.χ. αμιαντοτσιμεντόπλακες, αμιαντοτσιμεντοσωλήνες ύδρευσης και αποχέτευσης κλπ). Χρησιμοποιήθηκε επίσης στην κατασκευή σιαγόνων των φρένων (τακάκια), προστατευτικών πυροσβεστικών στολών, ταχυδρομικών σάκων, πτερύγων αεροπλάνων, ζωνών ασφαλείας, τηλεφωνικών θαλάμων, σωλήνων υγραερίων, υλικών βαφής τοίχων και καπνοδόχων, στη γλυπτική κλπ. Παλαιότερα τις βλαπτικές επιδράσεις του αμιάντου θεωρούσαν ότι υφίσταντο κυρίως τα άτομα που εργάζονται σε ορυχεία ή βιομηχανίες επεξεργασίας αμιάντου. Σήμερα όμως μετά από επιδημιολογικές μελέτες γνωρίζουμε ότι και οι χρήστες αναλόγων προϊόντων υφίστανται ανάλογο κίνδυνο.

Η παρατεταμένη εισπνοή ινών αμιάντου προκαλεί μία χρόνια φλεγμονή των πνευμόνων, την αμιάντωση, που χαρακτηρίζεται ως επαγγελματική νόσος.

Σε όλες τις προηγούμενες υγειονομικά χώρες έχει απαγορευτεί η χρήση του αμιάντου και των προϊόντων του. Στις ΗΠΑ από το 1996 δεν χρησιμοποιείται κανένα αμιαντοπροϊόν συμπεριλαμβανομένων και των αμιαντοτσιμεντοσωλήνων.

Αν κάποιος ανακαλύψει αμίαντο ελεύθερο μέσα στο σπίτι του, ποτέ δεν πρέπει να τον απομακρύνει μόνος του (π.χ. από τοίχους, οροφές, καπνοδόχους, καλοριφέρ κλπ).

Ο ακέραιος αμίαντος ή αυτός που δεν έχει καταστραφεί η επιφάνειά του, ίσως είναι λιγότερο επικίνδυνος, αν παραμείνει στη θέση του, παρά όταν μετακινηθεί.

Αν ο αμίαντος ξηλωθεί από κάποιο άτομο χωρίς τη λήψη προστατευτικών μέτρων, βάζει σε κίνδυνο την υγεία του και την υγεία της οικογένειάς του.