Άρθρο της Επιτρόπου κυρίας Mariann Fischer Boel,
αρμόδιας για θέματα γεωργίας και αγροτικής ανάπτυξης
Μια ημέρα είναι μια ζωή στην πολιτική, όπως λέει μια παλιά παροιμία. Όταν ξεκίνησα τις προετοιμασίες για τον «έλεγχο υγείας» της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ) πάνω από δύο χρόνια νωρίτερα, ζούσαμε σε πολύ διαφορετικούς καιρούς - οι τιμές των γεωργικών προϊόντων είχαν ακόμα καθοδική πορεία και η κλιματική αλλαγή ήταν ένα θέμα για συζήτηση και όχι ένα αντικείμενο για δράση.
Η πρόσφατη αύξηση των τιμών των τροφίμων έφερε πάλι την ΚΓΠ στο προσκήνιο και προκάλεσε ανησυχίες για το αν ακολουθεί σωστή πορεία. Αν και ο «έλεγχος υγείας» γεννήθηκε από την επιθυμία επιδίωξης ενός πιο μακροπρόθεσμου στόχου, πρέπει να παραδεχτώ ότι ο συγχρονισμός είναι ιδανικός, δεδομένου ότι η ανάγκη επιδίωξης των στόχων του «ελέγχου υγείας» είναι σήμερα περισσότερο επιτακτική από ποτέ.
Μέσα σε ένα ευρύ φάσμα πρωτοβουλιών που στοχεύουν να καταστήσουν την ΚΓΠ απλούστερη, καλύτερη και αποτελεσματικότερη, υποβάλλω επίσης προτάσεις που μπορούν να βοηθήσουν τους αγρότες να αντιδρούν ακόμα καλύτερα στα σήματα της αγοράς, εξασφαλίζοντας έτσι κατά αυτόν τον τρόπο ότι η προσφορά θα καλύπτει την άνοδο της ζήτησης.
Σε έναν κόσμο όπως ο σημερινός, δεν μπορούμε να υπερασπιζόμαστε τους τεχνητούς περιορισμούς που εμποδίζουν τους αγρότες από το να ανταποκρίνονται στην καλπάζουσα παγκόσμια ζήτηση. Ο μεγαλύτερος εχθρός των υψηλών τιμών είναι η υψηλότερη παραγωγή με την οποία οι αγρότες ανταποκρίνονται σ’ αυτές τις υψηλές τιμές. Όμως, για να συμβεί αυτό, η γεωργική μας πολιτική δεν πρέπει να παρεμποδίζει τα σήματα των τιμών, ούτε να αποτρέπει τον αγρότη από το να ανταποκρίνεται σ’ αυτά. Γι’ αυτό προτείνω τη σταδιακή κατάργηση των ποσοστώσεων του γάλακτος και την κατάργηση του καθεστώτος της αγρανάπαυσης, το οποίο έχει αφήσει σε αγρανάπαυση έως το δέκα τοις εκατό της γεωργικής γης.
Ορισμένοι ανησυχούσαν ότι έχω ένα μυστικό σχέδιο στο συρτάρι, να αφήσω εντελώς ελεύθερες τις δυνάμεις της αγοράς εις βάρος του περιβάλλοντος και των αγροτών που δεν είναι σε θέση να αξιοποιήσουν τις νέες ευκαιρίες της αγοράς. Οι προτάσεις του «ελέγχου υγείας» είναι μια ζωντανή απόδειξη ότι τίποτα δεν θα μπορούσε να απέχει περισσότερο από την αλήθεια.
Η ΚΓΠ εξακολουθεί να είναι το σωστό εργαλείο για την παροχή του κατάλληλου επιπέδου υποστήριξης στους αγρότες σε περιόδους κρίσης και σε τομείς με ειδικά προβλήματα, όπως οι αγρότες που παράγουν γάλα σε μειονεκτικές περιοχές. Προτείνω επίσης την παροχή υποστήριξης για τη διαχείριση κινδύνων, όπως τα καθεστώτα ασφάλισης για φυσικές καταστροφές και τα αμοιβαία κεφάλαια για την προστασία από τις ασθένειες ζώων και φυτών. Εντούτοις, ανεξάρτητα από το είδος της προστασίας που προσφέρουμε στους αγρότες, για μένα έχει κεφαλαιώδη σημασία τα μέτρα να ενεργούν ως δίχτυ ασφαλείας και όχι ως άνετη πολυθρόνα που θα νανουρίζει τους αγρότες ώστε να βυθιστούν σε έναν ύπνο αντάξιο της Ωραίας Κοιμωμένης.
Επιπλέον, η κατάργηση του καθεστώτος της αγρανάπαυσης δεν σημαίνει ότι δίνουμε στους αγρότες το πράσινο φως να οργώνουν ευαίσθητες περιοχές χωρίς σεβασμό στη βιοποικιλότητα και σε άλλες περιβαλλοντικές πτυχές. Γι’ αυτό έχω προτείνει να συνδεθεί η κατάργηση του καθεστώτος της αγρανάπαυσης με τις νέες απαιτήσεις για ζώνες ανάσχεσης κατά μήκος των υδατορρευμάτων. Αυτή είναι η ράβδος. Υπάρχει όμως και το καρότο, δεδομένου ότι πρόθεσή μου είναι να προωθήσω την οικονομική ενίσχυση για γεωργο-περιβαλλοντικά προγράμματα στο πλαίσιο της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης.
Εάν ρίξουμε μια ματιά στην τρέχουσα περιγραφή καθηκόντων ενός ευρωπαίου αγρότη, βλέπουμε ότι προχωρά πέρα από την παραγωγή τροφίμων - αν και αυτό θα αποτελεί πάντα το κύριο έργο. Οι αγρότες είναι επίσης διαχειριστές της υπαίθρου, φροντίζουν για την κοινή φυσική κληρονομιά μας, και σε πολλές αγροτικές περιοχές συνεχίζουν να είναι η καρδιά της οικονομίας.
Η γεωργία διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο αν θέλουμε να νικήσουμε στη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής. Πρέπει όλοι να εργαστούμε από κοινού για να τεθούν υπό έλεγχο οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου. Οι αγρότες έχουν ήδη συμβάλει σημαντικά στην περιστολή των εκπομπών τους. Στο διάστημα μεταξύ 1990 και 2005, οι εκπομπές μειώθηκαν κατά 20 τοις εκατόα όμως η γεωργία δεν μπορεί να αποφύγει την περαιτέρω συμμετοχή.
Η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής δεν αφορά μόνο τις προκλήσειςα προσφέρει επίσης στους αγρότες ένα ευρύ φάσμα νέων ευκαιριών, όπως τα διάφορα είδη βιοενέργειας με υψηλή βιωσιμότητα. Αν και ένα μεγάλο μέρος του πρόσφατου διαλόγου έχει εστιασθεί στενά στα βιοκαύσιμα, οι αγρότες μπορούν επίσης να παράγουν βιοαέριο και βιομάζα για θέρμανση και ηλεκτρική ενέργεια. Όμως, για να συμβεί αυτό, πρέπει να θέσουμε τα κατάλληλα πολιτικά κίνητρα. Αυτό ακριβώς είναι που θέλει να επιτύχει ο «έλεγχος υγείας», με την αύξηση των διαθέσιμων πόρων για προγράμματα αυτού του είδους στο πλαίσιο της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης.
Τίποτα δεν είναι δωρεάν: όλες οι πρωτοβουλίες χρειάζονται έναν προϋπολογισμό για να πάψουν να είναι πολιτικές αερολογίες. Έτσι, το να παίρνουμε στα σοβαρά τις νέες προκλήσεις και ευκαιρίες σημαίνει επίσης ότι παίρνουμε στα σοβαρά και τη χρηματοδότησή τους. Γι’ αυτό προτείνω τη βαθμιαία μεταφορά οικονομικών πόρων από τις ατομικές πληρωμές στους αγρότες προς τον προϋπολογισμό αγροτικής ανάπτυξης. Μερικοί αγρότες θα πληρώσουν περισσότερο από άλλους. Εκείνοι που λαμβάνουν τις μεγαλύτερες επιταγές της ΕΕ θα πρέπει επίσης να πληρώσουν το μεγαλύτερο μέρος του λογαριασμού, δεδομένου ότι προγραμματίζω να καθιερώσω βαθμιαίες περικοπές των πληρωμών.
Όταν μεταρρυθμίσαμε την ΚΓΠ το 2003, καθορίσαμε τον προορισμό της αγροτικής μας πολιτικής. Οι τρεις βασικές πτυχές ήταν ο προσανατολισμός στην αγορά, η προστασία του περιβάλλοντος και η ανταπόκριση στις απαιτήσεις της κοινωνίας. Η παρούσα κατάσταση στις αγορές προϊόντων επιβεβαιώνει ότι ο στόχος αυτός εξακολουθεί να είναι απολύτως έγκυρος. Όμως, από το 2003 και ύστερα, έχουμε μαζί μας 12 νέα κράτη μέλη με πολύ διαφορετικές αγροτικές δομές και στο μεταξύ η διάταξη των παγκόσμιων εμπορικών ροών συνεχίζει να εξελίσσεται. Έτσι, αν και ο «έλεγχος υγείας» μας βοηθά να ανταποκριθούμε σωστά στην τρέχουσα κατάσταση, είναι επίσης μια κρίσιμη και έγκαιρη δράση που θα μας κρατήσει στη σωστή πορεία για το μέλλον και θα εξασφαλίσει ότι θα φθάσουμε στον προορισμό μας εγκαίρως και έχοντας όλες τις χώρες μαζί μας.

