Της Άννας Κωνσταντουλάκη
Αυξημένη επίπτωση στα παιδιά προσχολικής ηλικίας έχει το άσθμα στην Κρήτη. Σύμφωνα με την πρόεδρο της Πανελλήνιας Παιδοπνευμονολογικής Εταιρίας Εύα Ματζουράνη, ενώ στην υπόλοιπη Ελλάδα το ποσοστό φθάνει το 9%-10,5% στο νησί μας, είναι σχεδόν διπλάσιο, αφού είναι της τάξης του 20%.
Η αναπληρώτρια καθηγήτρια και διευθύντρια της Παιδοπνευμονολογικής μονάδας του ΠΑΓΝΗ, λέει ότι αυτό έχει σχέση με περιβαλλοντικούς, αλλά και γενετικούς παράγοντες.
Το άσθμα είναι μια νόσος των πνευμόνων η οποία εμφανίζεται με επαναλαμβανόμενα αναπνευστικά συμπτώματα όπως βήχα, δύσπνοια, σφύριγμα ή και πόνο στο στήθος. Η σοβαρότητά του μπορεί να ποικίλει από άτομο σε άτομο.
Έρευνες έχουν δείξει ότι με την σωστή θεραπεία, σχεδόν όλοι οι ασθματικοί ασθενείς μπορούν να πετύχουν και να διατηρήσουν καλό έλεγχο του άσθματος και να έχουν φυσιολογική ζωή, συμμετέχοντας κανονικά στο σχολείο, στη δουλειά και άλλες φυσιολογικές δραστηριότητες.
Για να γίνει η διάγνωση χρειάζεται ένα λεπτομερές ιατρικό ιστορικό, η εξέταση του ασθενούς και η εξέταση της πνευμονικής του λειτουργίας με σπιρομέτρηση.
Η παιδοπνευμονολόγος σημειώνει ότι η Κρήτη έχει πολλά αλλεργιογόνα και ανθοφορία για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς και ανέμους που μεταφέρουν σκόνη, άμμο και τα αλλεργιογόνα που προκαλούν στένωση των βρόγχων.
Το άσθμα εμφανίζεται συχνά στην διάρκεια της παιδικής ηλικίας και είναι το πιο συχνό χρόνιο νόσημα, εξαιτίας του οποίου τα παιδιά απουσιάζουν από το σχολείο.
Η κ. Ματζουράνη μας μίλησε για το θέμα με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα του άσθματος.
Ερώτηση: Τι είναι άσθμα;
Απάντηση: Άσθμα είναι μια νόσος των πνευμόνων η οποία εμφανίζεται με επαναλαμβανόμενα αναπνευστικά συμπτώματα όπως βήχα δύσπνοια, σφύριγμα ή και πόνο στο στήθος. Κατά τη διάρκεια της φυσιολογικής αναπνοής, ο αέρας κυκλοφορεί ελεύθερα μέσα στους πνεύμονες από τους βρόγχους (σωλήνες που μεταφέρουν αέρα). Κατά τη διάρκεια μιας ασθματικής κρίσης, το τοίχωμα των βρόγχων (ή αεραγωγών), παχαίνει, οι μύες γύρω από αυτούς σφίγγουν σαν κορδόνι και παράγονται φλέματα που αποφράσσουν (βουλώνουν) τους μικρούς βρόγχους και δυσκολεύουν την αναπνοή.
Τα συμπτώματα του άσθματος ποικίλλουν από ώρα σε ώρα, από μέρα σε μέρα, ή από βδομάδα σε βδομάδα, ακόμα και μήνες. Συχνά τα συμπτώματα χειροτερεύουν τις πρώτες πρωινές ώρες ή και το βράδυ. Η σοβαρότητα του άσθματος μπορεί να ποικίλλει από άτομο σε άτομο.
Το άσθμα δεν μπορεί να θεραπευτεί μόνιμα, αλλά μπορεί να αντιμετωπιστεί πολύ αποτελεσματικά. Έρευνες δείχνουν ότι με τη σωστή θεραπεία, σχεδόν όλοι οι ασθματικοί ασθενείς μπορούν να πετύχουν και να διατηρήσουν καλό έλεγχο του άσθματος, και να έχουν φυσιολογική ζωή συμμετέχοντας κανονικά στο σχολείο, τη δουλειά, και άλλες φυσιολογικές δραστηριότητες.
Ερ.: Ο έλεγχος του άσθματος πώς επιτυγχάνεται;
Απ.: Έλεγχος του άσθματος σημαίνει ότι ένα άτομο με άσθμα:
- Δεν έχει (ή έχει ελάχιστα) συμπτώματα άσθματος.
- Δεν ξυπνάει κατά τη διάρκεια της νύχτας λόγω άσθματος.
- Δεν έχει (ή έχει ελάχιστη) ανάγκη να χρησιμοποιήσει φάρμακα για γρήγορη ανακούφιση.
- Έχει την ικανότητα να κάνει φυσιολογικές δραστηριότητες και σωματική άσκηση.
- Έχει φυσιολογική (ή σχεδόν φυσιολογική) πνευμονική λειτουργία.
- Δεν έχει καμία (ή σχεδόν καμία) ασθματική κρίση.
Στόχος της θεραπείας του άσθματος είναι να πετύχει και να διατηρήσει τον έλεγχο του. Για να επιτευχθεί αυτό, είναι απαραίτητη η τακτική ειδική αντι-ασθματική φαρμακευτική αγωγή, η αποφυγή παραγόντων κινδύνου οι οποίοι προκαλούν συμπτώματα ή ασθματική κρίση, και η αντιμετώπιση μιας τέτοιας κρίσης.
Οι περισσότεροι άνθρωποι με άσθμα χρειάζονται δυο ειδών φάρμακα: τα φάρμακα ελέγχου τα οποία λαμβάνονται καθημερινά για μακρύ χρονικό διάστημα ώστε να ελαττωθούν σημαντικά τα συμπτώματα και οι κρίσεις, και τα φάρμακα ανακούφισης τα οποία πρέπει πάντα να έχει μαζί του ο ασθενής για γρήγορη ανακούφιση σε περίπτωση κρίσεως.
Ερ.: Πόσα άτομα υποφέρουν από άσθμα;
Απ.: Περίπου 300 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν άσθμα. Το άσθμα επηρεάζει όλους τους ανθρώπους ανεξάρτητα από φύλο, ηλικία, εθνικότητα ή κοινωνικοοικονομικό επίπεδο. Το άσθμα συχνά εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας και είναι το πιο συχνό χρόνιο νόσημα εξαιτίας του οποίου τα παιδιά απουσιάζουν από το σχολείο.
Ερ.: Τι προκαλεί το άσθμα;
Απ.: Τα αίτια του άσθματος δεν είναι ακόμα όλα γνωστά και η ραγδαία αύξηση του σ’ όλο τον κόσμο τα τελευταία 30 χρόνια αποτελεί ένα από τα μυστήρια της σύγχρονης Ιατρικής. Όμως, τα αίτια των ασθματικών κρίσεων είναι πιο κατανοητά. Τα ασθματικά άτομα έχουν φλεγμονή στους βρόγχους τους, οι οποίοι στενεύουν ευκολότερα, όταν εκτίθενται σε διάφορους παράγοντες, απ’ ό,τι οι βρόγχοι των μη ασθματικών ανθρώπων. Οι παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν μια ασθματική κρίση περιλαμβάνουν εισπνεόμενα αλλεργιογόνα (π.χ. άκαρι οικιακής σκόνης, γύρη, αλλεργιογόνα από γάτα και σκύλο), ιώσεις, καπνός από τσιγάρο, ατμοσφαιρική ρύπανση, σωματική άσκηση, έντονες συναισθηματικές καταστάσεις (π.χ. κλάμα ή γέλιο), ερεθισμός από χημικές ουσίες και ορισμένα φάρμακα (ασπιρίνη και βήτα-αναστολείς). Ένα ασθματικό άτομο αντιδρά σε διαφορετική ομάδα παραγόντων: ο προσδιορισμός τους και ο τρόπος αποφυγής τους είναι σημαντικό βήμα για τον έλεγχο της ασθένειας.
Ερ.: Πώς γίνεται διάγνωση του άσθματος;
Απ.: Χρειάζεται ένα λεπτομερές ιατρικό ιστορικό, η εξέταση του ασθενούς, και η εξέταση της πνευμονικής λειτουργίας (σπιρομέτρηση) που παρέχουν απαραίτητες πληροφορίες για την διάγνωση του άσθματος. Η σπιρομέτρηση μετρά τον όγκο αέρα και την ταχύτητα εκπνοής από τους πνεύμονες. Έτσι καταλαβαίνουμε έμμεσα για το αν οι βρόγχοι είναι ανοιχτοί ή στενωμένοι.
Ερ. Υπάρχει έξαρση του άσθματος στην Κρήτη;
Απ.: Μελέτες που έχουν γίνει στα παιδιά στην Κρήτη έχουν δείξει ότι η συχνότητα του άσθματος σε παιδιά προσχολικής ηλικίας είναι μεγαλύτερη απ’ ό,τι στην υπόλοιπη Ελλάδα. Οι λόγοι είναι γενετικοί και περιβαλλοντικοί. Η Κρήτη έχει πολλά αλλεργιογόνα και ανθοφορία για μεγάλο χρονικό διάστημα καθώς και ανέμους που μεταφέρουν σκόνη, άμμο και αλλεργιογόνα που προκαλούν στένωση των βρόγχων. Όμως το άσθμα στην Κρήτη είναι ήπιο ή μέτριο και σπάνια βαρύ όπως συμβαίνει σε άλλα μέρη ή χώρες έτσι τα περισσότερα άτομα με άσθμα μπορούν να έχουν μια απόλυτα φυσιολογική ζωή με την κατάλληλη ειδική θεραπεία από τον γιατρό τους.

