Της Κορίνας Καφετζοπούλου
Την ένταξη τους σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα για τις “βιώσιμες ενεργειακά κοινότητες”, διεκδικούν ο δήμος Ηρακλείου και άλλοι 29 ΟΤΑ της Κρήτης.
Το ενδιαφέρον εκδηλώθηκε μετά την παρότρυνση του ενεργειακού κέντρου της Περιφέρειας Κρήτης, που συμμετέχει σε αυτό μαζί με άλλους 14 εταίρους.
Ο όρος είναι καινούργιος για την Ελλάδα, όχι και όμως και για την Ευρώπη. Απλά τώρα η διαδικασία αυτή επιβάλλεται και θα έχει και νομικές συνέπειες στο μέλλον αν δεν εφαρμοστεί.
Ο λόγος είναι απλός. Η Ευρώπη έχει ξεκινήσει αγώνα για την εξοικονόμηση ενέργειας μετά και τους στόχους που ετέθησαν πριν ένα χρόνο.
Όταν για πρώτη φορά οι ηγέτες παραδέχτηκαν ότι υπάρχει κλιματική αλλαγή εξαιτίας του ενεργειακού προβλήματος και πρέπει να ληφθούν υποχρεωτικά μέτρα γι’ αυτό.
Η Ελλάδα έχει νομική υποχρέωση πλέον, μέχρι το 2020 να επιτύχει μεταξύ άλλων, εξοικονόμηση ενέργειας κατά 20% και χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κατά 18%.
Για να επιτευχθεί αυτό στη χώρα μας, η συμβολή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας πρέπει να κυμανθεί στα 8χιλ -10χιλ μεγαβάτ ενώ σήμερα είναι μόλις στα 850 μεγαβάτ.
Σημειώνεται ότι την ίδια ώρα άλλες χώρες έχουν τεράστιες υποχρεώσεις όπως π.χ η Σουηδία που πρέπει να παράγει ηλεκτρική ενέργεια από ΑΠΕ κατά 50% .
Όλα αυτά δεν μπορούν να γίνουν με ένα μαγικό ραβδί . «Δεν είναι μόνο υπόθεση του κράτους , και δεν αφορά μόνο τους πολίτες – είπε στην “Π” ο διευθυντής του ενεργειακού κέντρου κ. Νίκος Ζωγραφάκης- αλλά και τους αιρετούς. Η αρχή της εξοικονόμησης πρέπει να ξεκινήσει από τους δήμους και τα κτίρια τους. Σύμφωνα και με τις επιταγές της ευρωπαϊκής επιτροπής». Η κατεύθυνση που δίνεται δεν είναι τυχαία.
Τα κτίρια αποτελούν ένα από τα βασικότερα σημεία αναφοράς του σύγχρονου τεχνολογικού πολιτισμού και μεγάλο τμήμα της ενεργειακής κατανάλωσης σχετίζεται με αυτά. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο κτιριακός τομέας καταναλώνει σε ημερήσια βάση πάνω από δεκαεφτά εκατομμύρια βαρέλια πετρέλαιο, ποσότητα που είναι συγκρίσιμη με τη συνολική παραγωγική ικανότητα των χωρών του Οργανισμού Πετρελαιοπαραγωγών Κρατών.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση ο κτιριακός τομέας απορροφά περίπου το 40% της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης και ισοδυναμεί με ετήσια ενεργειακή κατανάλωση ενός τόνου πετρελαίου ανά Ευρωπαίο. Ο ρυθμός αύξησης της ενεργειακής κατανάλωσης είναι ελαφρά αυξητικός της τάξης του 0,7%. Στη χώρα μας η ποσοστιαία συμμετοχή των κτιρίων στην ενεργειακή κατανάλωση είναι μικρότερη, όπως και στις περισσότερες χώρες του Νότου, περίπου στο 30%. Η μέση ενεργειακή κατανάλωση ανά κάτοικο είναι περίπου το μισό του αντίστοιχου ευρωπαϊκού, αλλά ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των ενεργειακών καταναλώσεων είναι σχετικά υψηλός, περίπου 1,8%.
Στην υπόλοιπη Ευρώπη οι περιφέρειες έχουν τοπικά ενεργειακά σχέδια και οι ΟΤΑ ακολουθούν κανόνες για την ενεργειακή διαχείριση.
Εξοικονόμηση ενέργειας μέχρι και 50%
Οι βιώσιμα ενεργειακά κοινότητες θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν με απλά βήματα από 10% -50% της καταναλωμένης ενέργειας.
Αν ο δήμος Ηρακλείου προχωρούσε σε αλλαγή των λαμπτήρων, έβαζε διπλά τζάμια, ηλιακούς θερμοσίφωνες και οι υπάλληλοι έκλειναν φώτα και υπολογιστές όταν έφευγαν από τα γραφεία τους τότε η εξοικονόμηση ενέργειας θα έφτανε σε ένα ποσοστό της τάξης του 40%.
Ο δήμος Ηρακλείου είναι ο πρώτος που πριν μερικούς μήνες υπέγραψε συμφωνία με την Περιφέρεια Κρήτης και το Ενεργειακό Κέντρο για να συμμετάσχει στο μοντέλο επιχειρηματικής αριστείας για την καταγραφή ενεργειακών δεδομένων, με σκοπό τη βιώσιμη ενεργειακή διαχείριση.
Αυτή τη στιγμή ετοιμάζεται η σύμβαση με την Ελληνική Εταιρεία Διοίκησης Επιχειρήσεων (ΕΕΔΕ) που είναι ο εκπρόσωπος του συγκεκριμένου μοντέλου στην Ελλάδα.
Ο δήμος Ηρακλείου εκτός από την τεχνική υποστήριξη του Ενεργειακού Κέντρου θα συγχρηματοδοτηθεί επίσης από την περιφέρεια Κρήτης για την εφαρμογή του μοντέλου εξοικονόμησης ενέργειας.
Όπως διευκρίνισε ο κ. Ζωγραφάκης το Ηράκλειο είναι ο μόνος δήμος που θα χρηματοδοτηθεί καθώς είναι ο μεγαλύτερος και θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μοντέλο.
Οι υπόλοιποι δήμοι που ανταποκρίθηκαν με συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο που τους απεστάλλει θα πρέπει εάν θέλουν να συνεχίσουν βάση του μοντέλου να προχωρήσουν μόνοι τους.
Ενδιαφέρον έχουν δείξει ακόμα οι εξής δήμοι: Κόφινα, Μαλλίων, Ρούβα, Αρχανών, Χερσονήσου, “Ν. Καζαντζάκη”, Αγίας Βαρβάρας, Κρουσσώνα, Θραψανού, Ζαρού, Γοργολαϊνίου, Αρκαλοχώριου, Τεμένους, Καστελίου, Μακρύ Γιαλού , Φοίνικα, Νέας Κυδωνίας, Χανίων , Κουρητών, Γεωργιούπολης, Θερίσσου, Βραχασίου, Γεροποτάμου, Νεάπολης, Σητείας , Σούδας, Φρε, Ανωγείων, Ζωνιάνων.
“Αδιάβαστοι”
οι δήμαρχοι
Βέβαια απαιτείται μεγάλη προσπάθεια καθώς οι δήμοι αποδείχθηκε ότι δεν γνωρίζουν ούτε πόση ενέργεια καταναλώνουν ενώ γενικότερα διαπιστώνεται μια άγνοια για το θέμα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της εξοικονόμησης ενέργειας , σύμφωνα με τον κ. Ζωγραφάκη.
Από τις απαντήσεις που προκύπτουν στα ερωτηματολόγια που στάλθηκαν στους δημάρχους προκύπτει ότι το 43,75 δηλώνει εν μέρει ενημερωμένο.
Το 25% ενημερωμένο σε σημαντικό βαθμό , το αντίστοιχο ποσοστό ελάχιστα ενημερωμένο και μόλις το 6,25% όχι ενημερωμένο.
Το 50% των δημάρχων δηλώνει ότι έμαθε για θέματα ΑΠΕ και εξοικονόμησης ενέργειας από σπουδές και το υπόλοιπο 50% από την τηλεόραση και το ραδιόφωνο.
Το 37,5% από τον Αθηναϊκό Τύπο και μόλις ένα 25% από τον τοπικό Τύπο.
Στο ερώτημα τι εμπόδια υπάρχουν στην εφαρμογή εξοικονόμησης ενέργειας και ΑΠΕ το 42% δίνει λάθος απάντηση και λέει ότι τα προβλήματα είναι τεχνικά.
Το 63% θεωρεί ότι εμπόδιο είναι η αδιαφορία του κοινού ενώ το 76% θεωρεί ως εμπόδιο το κόστος και την έλλειψη χρηματοδοτικών προγραμμάτων.
Σύμφωνα με το διευθυντή του Ενεργειακού Κέντρου τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουν οι αιρετοί αφορούν σε παρεμβάσεις και δραστηριότητες στους εξής τομείς:
Κτιριακός τομέας
Παραδειγματικές εφαρμογές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ορθολογικής χρήσης ενέργειας σε δημοτικά νομαρχιακά και δημόσια κτίρια.
Ενημέρωση των δημοτών και των πολιτών για την ενεργειακά βιώσιμη διαχείριση των κατοικιών και επιχειρήσεων
Τομέας φωτισμού – διανομής νερού
Χρήση τεχνολογιών ΑΠΕ και εξοικονόμησης ενέργειας.
Και ποικίλες δράσεις που σχετίζονται με την πληροφόρηση και τη ενημέρωση του κοινού όπως επίσης και με δράσεις στον τομέα των μεταφορών και των συγκοινωνιών και με την κατασκευή πεζόδρομων , ποδηλαταδρόμων κ.α.
Τόνισε επίσης ότι σε αυτή τη φάση μπορεί να μιλάμε για εθελοντικές πρωτοβουλίες που στο μέλλον όμως θα γίνουν υποχρεωτικές.
Η ενεργειακή εικόνα
των δημόσιων κτιρίων της Κρήτης
Σχετικές μελέτες για παρεμβάσεις και έργα εξοικονόμησης ενέργειας και ορθολογικής χρήσης ενέργειας σε δημόσια και δημοτικά κτίρια στην Κρήτη, δείχνουν περιθώρια εξοικονόμησης από 15-35% χωρίς να αποκλειστούν και μεγαλύτερα ποσοστά, 15-22% σε αέριες εκπομπές.
Και στην Κρήτη δεν εφαρμόζεται η καλύτερη δυνατή ενεργειακή πολιτική από τις δημόσιες υπηρεσίες. Αρχικά στις δημόσιες υπηρεσίες, δεν γνωρίζουν οι υπάλληλοι πέρα από τους οικονομικούς υπεύθυνους, πόσο ρεύμα καταναλώνουν και η άγνοια οδηγεί στην υπερκατανάλωση, όπως προαναφέρθηκε.
Σύμφωνα με παλαιότερη έρευνα της Περιφέρειας Κρήτης και το Ενεργειακό Κέντρο, στο νησί υπάρχουν 580 δημόσια/δημοτικά κτίρια. Το 40% των κτιρίων είναι κατασκευασμένα πριν το 1979 και το 33,6% των κτιρίων είναι ενοικιαζόμενα.
Η περαιτέρω ανάλυση 245 κτιρίων δημόσιων υπηρεσιών που χρησιμοποιούνται ως γραφεία, δείχνει ότι το 52% είναι ενοικιαζόμενα και το 56,4% είναι κατασκευασμένα πριν το 1979.
Τροχοπέδη σε τοπικό επίπεδο στις νέες τεχνικές που προωθούνται είναι ότι τα δημόσια κτίρια δεν είναι ιδιόκτητα και η Πολιτεία δεν προτίθεται ν’ αναβαθμίσει τα ενοικιαζόμενα καθώς θεωρεί ότι είναι υπόθεση των ιδιοκτητών.
Οσον αφορά στην κτιριακή ταυτότητα των δημοσίων κτιρίων.
- το 51% των κτιρίων δεν διαθέτουν κεντρική θέρμανση
- το 77,4% δεν έχουν θερμομόνωση
- το 15,5% έχουν κεντρικό κλιματισμό
- το 39,6% έχουν αυτόνομες κλιματιστικές μονάδες, και το 44,9% στερούνται παντελώς κλιματισμού.
Τα παραπάνω στοιχεία, αποδεικνύουν ότι υπάρχουν μεγάλα περιθώρια εξοικονόμησης ενέργειας.
Οι αριθμοί επίσης, αποδεικνύουν ότι η πλειοψηφία των δημόσιων κτιρίων στην Κρήτη:
- στερείται θερμομόνωσης και διπλών υαλοπινάκων
- γίνεται αλόγιστη χρήση επιπλέον ηλεκτρικών θερμαντικών σωμάτων
- χρησιμοποιούνται ευρέως κοινοί λαμπτήρες αντί ενεργειακά αποδοτικοί λαμπτήρες
- διενεργείται αποσπασματική και απρογραμμάτιστη αγορά και εγκατάσταση διαφόρων ειδών αυτόνομων κλιματιστικών μονάδων με αποτέλεσμα την αδυναμία αποδοτικής λειτουργίας και συντήρησης.
