Συνέντευξη στην Κατερίνα Μυλωνά

“Τα πιο συχνά προβλήματα είναι στις ερωτικές σχέσεις”

“Το κύριο και πιο παρεξηγημένο συναίσθημα που μένει ανέκφραστο ή εκδηλώνεται με μη λειτουργικό τρόπο είναι ο θυμός. Υπάρχει επίσης μεγάλος φόβος ν’ αφήσει κανείς στους άλλους να τον πλησιάσουν συναισθηματικά”


Οι άνθρωποι επικοινωνούν μεταξύ τους με λέξεις σε ποσοστό μόλις 10% ενώ το υπόλοιπό 90% μεταδίδεται μέσω των παραγλωσσικών σημάτων και ιδιαίτερα της γλώσσας του σώματος. Το παραπάνω τονίζει, σε συνέντευξη της στην «Π», η συμβουλευτική ψυχολόγος, Χριστίνα Σαμαράκη, το βιβλίο της οποίας με τίτλο «Πώς να κατακτήσεις τα μυστικά της γλώσσας του σώματος» παρουσιάστηκε πριν λίγες ημέρες στο Ηράκλειο.

Η κ. Σαμαράκη μιλάει για τα προβλήματα επικοινωνίας που αντιμετωπίζουν οι περισσότεροι άνθρωποι στις μέρες μας και έχουν να κάνουν περισσότερο με τις συζυγικές και γενικά ερωτικές σχέσεις, αλλά και τις σχέσεις γονέων-παιδιών, «ο κόσμος δυσκολεύεται να εκφράσει τα συναισθήματά του με τρόπο αυθόρμητο και εποικοδομητικό», αναφέρει και τονίζει πως «υπάρχει μεγάλος φόβος να αφήσει κανείς τους άλλους να τον πλησιάσουν συναισθηματικά και αμύνεται έντονα στην αγάπη οποιασδήποτε μορφής, προκειμένου να μην πληγωθεί. Έτσι, όμως, βιώνει αφόρητη μοναξιά»

Η συνέντευξη που η κ. Σαμαράκη παραχώρησε στην «Π» έχει ως εξής:

Ποιο είναι το νέο στοιχείο που παρουσιάζει πάνω στη μη λεκτική επικοινωνία το βιβλίο σας «Πώς να κατακτήσεις τα μυστικά της γλώσσας του σώματος»;

«Πρόκειται για ένα βιβλίο επιστημονικά έγκυρο, αλλά με ύφος απλό -χωρίς να γίνεται απλοϊκό- για να διαβάζεται από το ευρύ κοινό. Εξάλλου, το εξώφυλλο και η εικονογράφηση παραπέμπουν σ’ αυτά τα στοιχεία και κάνουν το βιβλίο πιο ευχάριστο και ελκυστικό. Μπορεί να διαβαστεί και αποσπασματικά, ανάλογα με το τι ενδιαφέρει τον αναγνώστη, αφού το κάθε κεφάλαιο έχει μια σχετική αυτονομία. Είναι μια … ελληνική ματιά στον κόσμο της μη λεκτικής επικοινωνίας, ενώ έγινε προσπάθεια για συστηματική συγκέντρωση πληροφοριών και στοιχείων της γλώσσας του σώματος και της αποκωδικοποίησής της. Περικλείει, άλλωστε, το σύνολο των καθημερινών καταστάσεων στις οποίες μπορούν αυτά να εφαρμοστούν (κοινωνικό, ερωτικό, επαγγελματικό επίπεδο). Θεωρώ, άλλωστε, ότι η επαγγελματική μου ενασχόληση με τη συμβουλευτική ψυχολογία και οι εμπειρίες μου από την επαφή με πελάτες στην Ελλάδα και το εξωτερικό συνέβαλαν στο να δοθεί μια άλλη οπτική στο θέμα της γλώσσας του σώματος.»

Ποιο θεωρείτε πως είναι το πιο «ισχυρό» μέρος του σώματός μας, δηλαδή επικοινωνούμε καλύτερα με τα μάτια, τα χέρια…;

«Το κάθε στοιχείο της γλώσσας του σώματος έχει τη σπουδαιότητά του, αλλά το σύνολό τους έχει τη μεγαλύτερη σημασία. Πάντως, μέσω της εμφάνισης σχηματίζονται συνήθως οι πρώτες εντυπώσεις, ενώ δεν είναι δυνατόν να δημιουργηθεί μια σχέση –οποιουδήποτε τύπου- χωρίς να υπάρξει οπτική επαφή. Εξάλλου, τα μάτια αντικατοπτρίζουν πάντα τα πραγματικά μας συναισθήματα και είναι πολύ δύσκολο να θέσουμε υπό τον έλεγχό μας τα σήματα που στέλνουν. Η σωματική επαφή, δε, αποτελεί βασική ανάγκη όλων μας, οπότε μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να μας φέρει πιο κοντά με τους συνανθρώπους μας.»

Ποιος τρόπος επικοινωνίας, ανάμεσα στο λεκτικό και το μη λεκτικό, θεωρείτε πως επικρατεί;

«Η μη λεκτική επικοινωνία επικρατεί της λεκτικής. Τα μη λεκτικά σήματα υπάρχουν παντού και πάντα, ακόμα και όταν δεν θέλουμε να επικοινωνήσουμε, δεν μιλάμε ή κοιμόμαστε. Όταν απευθυνόμαστε σε κάποιον, μεταφέρουμε το μήνυμα που θέλουμε με λέξεις σε ποσοστό που αγγίζει μόνο το 10%. Το υπόλοιπό 90% μεταδίδεται μέσω των παραγλωσσικών σημάτων (όπως είναι ο τόνος και η χροιά της φωνής, η προφορά ή η ταχύτητα της ομιλίας) και ακόμα περισσότερο με τη γλώσσα του σώματος. Αυτά τα ποσοστά, αν και δεν είναι απόλυτα, δείχνουν πόσο σημαντική είναι η γλώσσα του σώματος στην επικοινωνία.»

Ποια διαπιστώνετε πως είναι τα πιο συχνά προβλήματα επικοινωνίας που έχει ο κόσμος, για τα οποία ζητάει τις περισσότερες φορές τις συμβουλές σας;

«Προβλήματα επικοινωνίας εμφανίζονται σε πολλούς τομείς. Τα πιο συχνά αφορούν στις συζυγικές και γενικά ερωτικές σχέσεις, αλλά και στις σχέσεις γονέων-παιδιών. Αυτά τουλάχιστον οδηγούν συχνότερα στο γραφείο ενός ψυχολόγου. Ο κόσμος γενικά δυσκολεύεται να εκφράσει τα συναισθήματά του με τρόπο αυθόρμητο και εποικοδομητικό. Το κύριο και πιο παρεξηγημένο συναίσθημα που μένει ανέκφραστο ή εκδηλώνεται με μη λειτουργικό τρόπο είναι ο θυμός. Υπάρχει επίσης μεγάλος φόβος να αφήσει κανείς τους άλλους να τον πλησιάσουν συναισθηματικά και αμύνεται έντονα στην αγάπη οποιασδήποτε μορφής, προκειμένου να μην πληγωθεί. Έτσι, όμως, βιώνει αφόρητη μοναξιά.»

Διαπιστώνετε πως υπάρχει σημαντική έλλειψη επικοινωνίας στις μέρες μας κι αν ναι για ποιο λόγο θεωρείτε ότι συμβαίνει αυτό;

«Δυστυχώς υπάρχει, και αυτό γίνεται εμφανές από τη γενικότερη δυσκολία των ανθρώπων στη δημιουργία και διατήρηση σχέσεων, τον αυξανόμενο αριθμό διαζυγίων και την όλο και συχνότερη εκδήλωση ψυχιατρικών και ψυχολογικών προβλημάτων. Το πραγματικό πρόβλημα βέβαια έγκειται στην έλλειψη επικοινωνίας με τον ίδιο μας τον εαυτό, τις ανάγκες μας και τις επιθυμίες μας και στη δυσκολία έκφρασής τους. Με τους ρυθμούς που ζούμε και με το συνεχές κυνήγι του χρήματος, της καριέρας και της απόκτησης –άχρηστων επί της ουσίας- αγαθών χάνουμε αυτή την επαφή, ενώ επιβαρύνουμε τον οργανισμό μας με υπερβολικό άγχος. Δεν έχουμε πλέον χρόνο ούτε για μας τους ίδιους, πόσο μάλλον για τους άλλους. Επιπλέον, δεν μαθαίνουμε τις απαραίτητες κοινωνικές δεξιότητες που αποκτώνται μέσα από τη γνώση της γλώσσας του σώματος κι έτσι δεν μπορούμε να τις χρησιμοποιήσουμε στην καθημερινότητά μας για να διευκολύνουμε και να βελτιώσουμε τις διαπροσωπικές μας σχέσεις.»

Η «εισβολή» των νέων τεχνολογιών στη ζωή μας θεωρείτε πως τελικά αποξενώνει τους ανθρώπους; Με την ηλεκτρονική αλληλογραφία χάνεται η «μαγεία» της προσωπικής επικοινωνίας;

«Ο στόχος των νέων τεχνολογιών ήταν –και πρέπει να είναι- να φέρει τους ανθρώπους πιο κοντά και να διευκολύνει την επικοινωνία τους. Οι τεχνολογίες αυτές δεν στερούνται μη λεκτικών μηνυμάτων. Στις τηλεφωνικές συνομιλίες, για παράδειγμα, μπορεί να επικοινωνούμε με λέξεις, αλλά η χροιά, ο ρυθμός και η ένταση της φωνής είναι εκείνες που αποδίδουν τις πραγματικές μας προθέσεις και τα συναισθήματα μας. Γι’ αυτό, είναι σημαντικό ακόμα και στο τηλέφωνο να συμπεριφερόμαστε σαν να έχουμε μπροστά μας το συνομιλητή μας, αφού, ακόμα κι αν δεν το καταλαβαίνουμε, πολλά από τα μη λεκτικά σήματα που στέλνουμε μεταφέρονται μέσω της φωνής μας. Ωστόσο, όταν καταλήγουμε να υποκαθιστούμε την πρόσωπο με πρόσωπο επαφή με την επικοινωνία μέσω της τεχνολογίας, τότε αρχίζει η αποξένωση. Παρότι μη λεκτικά μηνύματα υπάρχουν και στο γραπτό λόγο μέσω των σημείων στίξης, συγκεκριμένων συμβόλων ή εικονιδίων, ουσιαστικά με την ηλεκτρονική αλληλογραφία χάνεται η δυναμικότητα και η ζωντάνια της γλώσσας του σώματος, ενώ μπορεί να γίνουν πολλές παρερμηνείες και παρεξηγήσεις στη μεταφορά ενός μηνύματος. Άλλωστε, όσο και να υποκαθιστούμε ένα χαμόγελο, για παράδειγμα, με ένα εικονίδιο, τίποτα δεν μπορεί αντικαταστήσει το άγγιγμα και τη δύναμη του βλέμματος που βιώνει κανείς σε μία προσωπική επαφή.»

Η Ψυχολογία στη χώρα μας έχει τη θέση που της αξίζει;

«Η θέση της Ψυχολογίας στη χώρα μας έχει βελτιωθεί κατά πολύ σε σχέση με το –όχι και τόσο μακρινό- παρελθόν. Η ψυχολογία αντιμετωπίζεται πια ως επιστήμη, όπως της αρμόζει. Έχει μειωθεί αισθητά– στις μεγάλες πόλεις τουλάχιστον- η προκατάληψη απέναντι στους ψυχολόγους και ο κόσμος μιλά πιο ανοιχτά για την ανάγκη του να επισκέπτεται έναν τέτοιο ειδικό, χωρίς να φοβάται ότι θα στιγματιστεί. Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή, γιατί η αύξηση του ενδιαφέροντος για τα ψυχολογικά ζητήματα μπορεί να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης από άτομα που δεν έχουν την απαιτούμενη επιστημονική κατάρτιση. Γι’ αυτό, είναι σημαντικό, ο κόσμος να γνωρίζει τα διαπιστευτήρια του κάθε ειδικού που συμβουλεύεται. Επιπλέον, η μεγάλη προβολή θεμάτων ψυχολογικού περιεχομένου κυρίως μέσω της τηλεόρασης δίνει συχνά διαστρεβλωμένη εικόνα για το ρόλο και το έργο των ψυχολόγων και ευτελίζει κάποιες φορές το επάγγελμα.»

Ποιά είναι το επόμενό σας βήμα, ετοιμάζετε κάποιο βιβλίο;

«Αυτή τη στιγμή ασχολούμαι με την προώθηση του βιβλίου μου «Πώς να κατακτήσεις τα μυστικά της γλώσσας του σώματος» (εκδ. Ψυχογιός), οι παρουσιάσεις του οποίου ξεκίνησαν από την πόλη σας –την πόλη μας, το Ηράκλειο. Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή στα άμεσα σχέδιά μου κάποιο δεύτερο βιβλίο. Προς το παρόν, κύριο μέλημά μου είναι η δουλειά μου ως ψυχολόγος, η βελτίωση της επαγγελματικής μου κατάρτισης και η προσωπική μου εξέλιξη.»