Εκδηλώσεις στο Ηράκλειο στη μνήμη του Δημ. Βικέλα

100 χρόνια από το θάνατό του


Εκδηλώσεις για τη συμπλήρωση 100 χρόνων από το θάνατο του Δημητρίου Βικέλα προγραμματίζει ο Δήμος Ηρακλείου. Στο Δημοτικό Συμβούλιο την ερχόμενη Δευτέρα, θα προταθεί η έγκριση του προγράμματος των εκδηλώσεων για τα 100 χρόνια από το θάνατο του Δημητρίου Βικέλα. Ο Δήμος Ηρακλείου θέλοντας να τιμήσει τη μνήμη του μεγάλου δωρητή, προτίθεται να διοργανώσει εκδηλώσεις, αντάξιες της μοναδικής προσφοράς του. Με τον τρόπο αυτό θέλει να αναδείξει την προσωπικότητα του λόγιου, πατριώτη, του εμφορούμενου από αθλητικό πνεύμα και του ανθρωπιστή Βικέλα.

Ο Δημήτριος Βικέλας γεννήθηκε στην Ερμούπολη της Σύρου στις 15 του Φλεβάρη του 1835. Στην Κωνσταντινούπολη έμαθε τα πρώτα του γράμματα.

Ο πατέρας του Βικέλα καταγόταν από την Βέροια και η οικογένεια Μελά της μητέρας του Σμαράγδας, από την Ήπειρο. Εκτός από τις ποικίλες κοινωνικές και εθνικές δραστηριότητές του (ιδιαίτερα έντονη ήταν η αγωνία του για την εξέλιξη του λεγομένου Εθνικού ζητήματος), ο Βικέλας αγάπησε την λογοτεχνία. Δημοσίευσε αρκετά έργα πρωτότυπα και μεταφράσεις. Σε ηλικία 16 χρόνων δημοσίευσε στη Σύρο το πρώτο του έργο.

Ταξίδεψε πολύ και ήταν γνωστός στην Ευρώπη ως άνθρωπος των Γραμμάτων.

Το καλοκαίρι του 1894 στο Παρίσι όπου γινόταν το Διεθνές Αθλητικό Συνέδριο και ο Πανελλήνιος Γυμναστικός Σύλλογος Ελλάδος τον διόρισε τηλεγραφικώς εκπρόσωπό του, ο Βικέλας, επιβλήθηκε με τη μόρφωση του και τη φήμη του και έγινε το κύριο πρόσωπο του Συνεδρίου. Εκεί συζητήθηκε η ιδέα για την ανασύσταση των Ολυμπιακών Αγώνων, που είχε προτείνει ο Γάλλος ιστορικός και φίλαθλος βαρόνος Πιέρ Ντε Κουμπερτέν. Για το θέμα αυτό ιδρύθηκε ειδικό τμήμα της Οργάνωσης με Πρόεδρο τον Βικέλα. Με την προσωπικότητα και το κύρος του συνέτεινε ώστε να γίνουν στην Αθήνα οι πρώτοι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες το 1896.

Όμως ο Βικέλας για την πόλη του Ηρακλείου είναι ένας μεγάλος ευεργέτης αφού άφησε την πλουσιότατη και πολυτιμότατη βιβλιοθήκη του στο Δήμο Ηρακλείου.

Οι αρχαιολογικές ανασκαφές του Έβανς στην Κνωσό, της Ιταλικής Αρχαιολογικής Σχολής στη Φαιστό, την Αγ. Τριάδα, τη Γόρτυνα, έφεραν το Ηράκλειο την εποχή εκείνη στην πρώτη γραμμή της παγκόσμιας επικαιρότητας.

Ο Βικέλας που επισκέφτηκε το Ηράκλειο, είδε την οικονομική ανθηρότητα, τα ευρήματα των αρχαιολογικών ανασκαφών και με ευρύ προνοητικό πνεύμα διείδε το μέλλον της πόλης αυτής. Αυτός ήταν ο λόγος που αποφάσισε να δωρίσει στην πόλη μας τη βιβλιοθήκη του. Η συλλογή του απαρτιζόταν από 5.829 τόμους. Στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Ηρακλείου της 18ης Ιουλίου 1908, ο πρόεδρος Αριστείδης Στεργιάδης «καθιστά γνωστόν εις το Δημοτικόν Συμβούλιον, ότι ο εν Αθήναις εσχάτως αποθανών λόγιος Έλλην Δημήτριος Βικέλας εκληροδότησε εις τον Δήμον Ηρακλείου την βιβλιοθήκην αυτού, η οποία θα αποσταλεί εδώ δαπάνη των κληρονόμων και προτείνει εφ' ενός μεν να αποφασίση το Συμβούλιον αν ο Δήμος αποδέχεται το κληροδότημα, διότι εκ του νόμου απαιτείται τοιαύτη δήλωσις, αφ' ετέρου δε να εκδηλώσει το Δημοτικόν Συμβούλιον την βαθυτάτην τιμήν του Δήμου προς την μνήμην του μεταστάντος και την βαθυτάτην αυτού θλίψιν δια την απώλειαν ην υπέστη το Ελληνικόν γένος και τα Ελληνικά Γράμματα δια του θανάτου του. Το Συμβούλιον αποδέχεται ομοφώνως και μετ' ευγνωμοσύνης το κληροδότημα και ψηφίζει: να εκφράση ο Δήμος προς τους κληρονόμους την βαθείαν του Δήμου θλίψιν δια τον θάνατον του υπερόχου λογίου και Έλληνος πατριώτου και δεύτερον να τελεσθή δαπάνη του Δήμου αρχιερατικόν μνημόσυνον εν τω καθεδρικώ ναώ του Αγίου Μηνά υπέρ της μνήμης του».

Στις 4 του Μάρτη του 1910, αποφασίζεται να ονομαστεί η βιβλιοθήκη "ΒΙΚΕΛΑΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ" προς τιμήν του δωρητού και η στρογγυλή σφραγίδα της να έχει γύρω σε κύκλο αυτόν τον τίτλο, στο κέντρο το έτος 1910 και έναν πυρσό. Η Συλλογή του Βικέλα αποτέλεσε τον πυρήνα για τον εμπλουτισμό της βιβλιοθήκης του Δήμου Ηρακλείου και την μετεξέλιξή της σε πολυδιάστατο πνευματικό ίδρυμα με διεθνή εμβέλεια. Έκτοτε μέσα από εκατοντάδες εκδόσεις, με τη σύγχρονη ανάπτυξη συλλογών αρχειακού υλικού (Τουρκικό Αρχείο, Αρχείο Δημογεροντίας Ηρακλείου, Αρχείο Ελευθερίου Πλατάκη, Κατοχικό Αρχείο, Τοπωνυμικό Αρχείο, Ενετικό Αρχείο κ.λ.π), το συνεχή εμπλουτισμό της με δωρεές (Συλλογή Σεφέρη) και αγορές βιβλίων, περιοδικών και λοιπών εντύπων, τη διοργάνωση διεθνών Συνεδρίων και εκθέσεων ζωγραφικής (έκθεση Δομίνικου Θεοτοκόπουλου, Κρητικών Εικόνων, Φαγιούμ, Παγκόσμιου Συνεδρίου Φιλοσοφίας) η Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη ξέφυγε από το πλαίσιο μιας απλής δημοτικής βιβλιοθήκης.

Πάντα όμως η εξέλιξη αυτή ως αφετηρία της έχει την αρχική δωρεά του Δημητρίου Βικέλα.

Στη μνήμη του Δημητρίου Βικέλα πρόκειται να πραγματοποιηθούν οι παρακάτω εκδηλώσεις και εκδόσεις:

1.Έκδοση Γραμματοσήμου: Ο Δήμος Ηρακλείου προτείνεται να εκδώσει 3.000 Γραμματόσημα σε φύλλα των 10 γραμματοσήμων. Τα γραμματόσημα αυτά θα χρησιμοποιηθούν για την αλληλογραφία του Δήμου ενώ θα αποτελέσουν συλλεκτικό υλικό για τους φιλοτελιστές και αναμνηστικό δώρο για τους επίσημους επισκέπτες του Δήμου.

2. Έκδοση αναμνηστικού λευκώματος «Ηράκλειο, Ολυμπιακή Πόλη»: αφιερωμένο στο Δημήτριο Βικέλα δεδομένου ότι υπήρξε από τους πρωτεργάτες της αναβίωσης των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων.

Στο λεύκωμα αυτό θα περιέχονται τα κείμενα και το πλούσιο φωτογραφικό υλικό από την προετοιμασία και διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων στη πόλη μας το 2004.

3.«Βικέλειος» Δρόμος:Το Σεπτέμβριο 2008 θα πραγματοποιηθεί αθλητική εκδήλωση (γύρος της πόλης) η οποία θα περιλαμβάνει πεζοπορία και τρέξιμο, με διαδρομή αυτής της Λαμπαδηδρομίας του 2004 στους δρόμους και τα τείχη της πόλης μας και στην οποία θα συμμετάσχουν όλοι οι δημότες μας.

4.Αναμνηστική έκδοση του βιβλίου «Λουκής Λάρας»: Από την πρωτότυπη δωρεά του Δ. Βικέλα, που περιέχει και διορθώσεις του δωρητή. Πρόκειται για μυθιστόρημα (1879) που σηματοδοτεί μια νέα προσέγγιση και που παρουσιάζει με διαφορετική, "αντιηρωική" όπως έχει χαρακτηριστεί, σκοπιά, την ελληνική επανάσταση, και ακολουθεί τους κανόνες του ρεαλισμού.

Η συγκεκριμένη έκδοση θα διανεμηθεί δωρεάν στους μαθητές Γυμνασίου της πόλης μας και θα ενταχθεί στο εκδοτικό πρόγραμμα της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης.

5.Έκθεση αντικειμένων και αρχειακού υλικού: Προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου από 10 μέχρι 31 Οκτωβρίου 2008 όπου πρόκειται να εκτεθούν σπάνια βιβλία της δωρεάς του Βικέλα καθώς και δημοσιεύματα εφημερίδων της εποχής που κάνουν λόγο για τη συγκεκριμένη δωρεά αλλά και πρακτικά του τότε Δημοτικού Συμβουλίου Ηρακλείου για την αποδοχή της δωρεάς αυτού του μεγάλου γεγονότος.

6. Συνέδριο με τίτλο «Ο Δημήτριος Βικέλας και η Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηρακλείου (1908-2008)»: Παράλληλα με την έκθεση στη Βασιλική Αγίου Μάρκου θα πραγματοποιηθεί συνέδριο για τη ζωή και το έργο του Βικέλα.

7. Πολιτιστικές εκδηλώσεις:

Οι «Εκδηλώσεις παλαιάς πόλης» που είναι μέρος του συνολικού πολιτιστικού προγράμματος «Ηράκλειο- Καλοκαίρι 2008» θα είναι αφιερωμένες στο Δημήτριο Βικέλα και οι οποίες θα πραγματοποιηθούν το διάστημα από 25 Αυγούστου μέχρι 4 Σεπτεμβρίου 2008.

Παράλληλα ο Δήμος Ηρακλείου προτίθεται να συνεργαστεί σε κοινές εκδηλώσεις με τους Δήμους Βέρροιας (γενέτειρα του πατέρα του Βικέλα) και Σύρου(τόπος γέννησης του) και Ιωαννίνων (τόπος καταγωγής της μητέρας του).

Ο δήμαρχος Ηρακλείου κ. Γιάννης Κουράκης, δήλωσε για τη συμπλήρωση 100 χρόνων από το θάνατο του Δημητρίου Βικέλα:

«Με τη συμπλήρωση των 100 χρόνων από το θάνατο του Δημητρίου Βικέλα και της δωρεάς του Δημητρίου Βικέλα, ο Δήμος Ηρακλείου βρίσκει αφορμή να τιμήσει τον ευεργέτη του με μια σειρά εκδηλώσεων και εκδόσεων που θα επαναφέρουν τη Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη στο προσκήνιο της πολιτιστικής προτεραιότητας προκειμένου να δοθούν στον κορυφαίο αυτό πνευματικό φάρο δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης».

Ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού, Αθλητισμού και Εθελοντισμού κ. Γιάννης Δροσίτης, οποίος θα εισηγηθεί το θέμα στο Δημοτικό Συμβούλιο δήλωσε:

«Ο Δήμος Ηρακλείου ως ελάχιστο φόρο τιμής στη μνήμη του μεγάλου ευεργέτη Δημητρίου Βικέλα θα πραγματοποιήσει πολιτιστικές - αθλητικές εκδηλώσεις και αναμνηστικές εκδόσεις. Αποτελεί χρέος μας να κρατήσουμε ζωντανή στη μνήμη μας τη δωρεά του η οποία λειτούργησε ως αφετηρία και ως καθοριστικός παράγοντας στο πνευματικό γίγνεσθαι της πόλης μας.»