Του π. Ηλία Βολονάκη

Η Εκκλησία μας σήμερα γιορτάζει την μνήμη της Αγίας Φιλοθέης της Αθηναίας. Η αγία είναι προστάτις των μελών των Επιτροπών Διακονίας της Ενορίας Αγίου Τίτου εδώ και πολλά έτη.

Ο σημερινός εορτασμός μας δίνει την αφορμή και την ευκαιρία, αφού αναφερθούμε στη μεγάλη μορφή της οσιομάρτυρος, να δουμε τη σημασία και το περιεχόμενο της διακονίας μέσα στο πνεύμα της Εκκλησίας του Χριστού.

Η Αγία Φιλοθέη ήταν από τις δυσεύρετες εκείνες γυναίκες, για τις οποίες η Αγία Γραφή λέγει: “Γυναίκα ανδρείαν ις ευρήσει; τιμιωτέρα δε εστι λίθων πολυτελών η τοιαύτη” (Παροιμ. λα’ 10).

Ήταν στολισμένη με τις αρετές της ανδρείας και της υπομονής “χωρίς τις οποίες δεν έχει κανείς τη δύναμη να ολοκληρώσει καμιά απολύτως αρετή. Γιατί, αν δεν έχει κανείς ανδρεία στην ψυχή, ούτε υπομένει και χωρίς υπομονή δεν μπορεί κανείς να κατορθώσει τίποτα” (Αββάς Δωρόθεος).

Τα φτωχά και απροστάτευτα κορίτσια την βρήκαν Μάνα και αδελφή, αποκούμπι και στήριγμα, θαλπωρή και ελπίδα στις γεμάτες αβεβαιότητα και φόβο μέρες του σκλαβωμένου και υπόδουλου Γένους.

Γεννημένη στην Αθήνα του 16ου αιώνα, ανατρέφεται με τα νάματα του Ευαγγελίου και αφού δοκιμάζεται στο καμίνι του πόνου, ακτινοβολεί την αρετή και τη θυσιαστική αγάπη. Γενναία καθώς είναι αψηφά τον φόβο των κατακτητών Τούρκων και σε ηλικία 27 ετών γίνεται αυτή προστάτις και μητέρα για τα ορφανά κορίτσια που κινδυνεύουν ανά πάσα στιγμή. Ιδρύει μοναστήρι και μέσα σ’ αυτό φιλοξενεί και προστατεύει κάθε κατατρεγμένο. Διευθύνει το μοναστήρι, φροντίζει για τις μοναχές αλλά και για τα κορίτσια που φιλοξενεί. Τα μαθαίνει να εργάζονται διάφορες εργασίες και τέχνες, αλλά κυρίως τους χαράζει σωστή πορεία και προσανατολισμό, δείχνοντάς τους τον τρόπο και το δρόμο που οδηγεί στη ζωντανή κοινωνία με το Θεό της Αποκαλύψεως.

Το πικρό ψωμί της σκλαβιάς γίνεται γλυκό στην αγκαλιά της αγάπης της και οι νεανικές ψυχές τρέφονται από το ζωντανό μαστό της Εκκλησίας και αποκρούν φρόνημα χριστιανικό, ορθόδοξο, μα και αρρενωπό. Τώρα ξέρουν να αντλούν από την προσευχή και τη μυστηριακή ζωή δύναμη και να βαδίζουν το δύσκολο δρόμο της ζωής χωρίς δειλία, αφού κατά τον Απόστολο Παύλο “ουκ έδωκεν ημίν ο Θεός πνεύμα δειλίας, αλλά δυνάμεως” (Β’ Τιμοθ. α’ 7).

Όμως το θεάρεστο αυτό έργο, το τόσο σπουδαίο και μεγάλο κατηγορήθηκε, συκοφαντήθηκε, πολεμήθηκε. Η Φιλοθέη αξιώθηκε μακαρίου και μαρτυρικού τέλους. Έφυγε από την παρούσα ζωή με ένδοξο τρόπο, αφού εσφράγισε τη θαρραλέα μαρτυρία της με το αίμα του μαρτυρίου της. Το αγιασμένο λείψανό της φυλάσσεται στον Μητροπολιτικό Ναό των Αθηνών και είναι ευλογία για τον τόπο και τη Χώρα μας.

Αν κάθε Άγιος, με τον τρόπο της ζωής του στέλλει κάποιο μήνυμα, το μήνυμα της Αγίας Φιλοθέης είναι η πνευματική ανδρεία και η αληθινή αρχοντιά, προϋποθέσεις για την άσκηση της διακονίας με το πνεύμα του Ευαγγελίου και σύμφωνα πάντοτε με την παράδοση της Εκκλησίας μας. Κι έρχεται στα χείλη μας το ερώτημα, τι σημαίνει διακονία;

Διακονία σημαίνει υπηρεσία, προσφορά υπηρεσίας, εκτέλεση καθήκοντος, πράξη.

Διακονία είναι το υπηρετείν εις καθημερινάς χρείας αλλά και διακονία του λόγου (Πραξ. στ’ 1-3).

Διακονία στην Ορθόδοξη Εκκλησία, στην Ορθόδοξη χριστιανική μας παράδοση, στη βίωση της πίστεως μας, είναι έμπρακτη αγάπη προς τον πλησίον με όλες τις μορφές της, όπως τις περιγράφει ο Απόστολος των Εθνών. “Εκείνος που αγαπάει έχει μακροθυμία, έχει και καλοσύνη· εκείνος που αγαπάει δε ζηλοφθονεί· Εκείνος που αγαπάει δεν κομπάζει ούτε περηφανεύεται, είναι ευπρεπής, δεν είναι εγωιστής ούτε ευερέθιστος· ξεχνάει το κακό που του έχουν κάνει, δεν χαίρεται για το στραβό που γίνεται, αλλά μετέχει στη χαρά για το σωστό. Εκείνος που αγαπάει όλα τα ανέχεται σε όλα εμπιστεύεται, για όλα ελπίζει, όλα τα υπομένει” (Α’ Κορινθ. ιγ’ 4-8).

Διακονία είναι να ζεις για τους άλλους, η φιλαδελφία, η φιλανθρωπία, η ευποιϊα, η ελεημοσύνη, η επίσκεψη και ανακούφηση των αρρώστων, των γερόντων, των αναπήρων, των φυλακισμένων, των πτωχών και ορφανών. “Έργον αγάπης εστιν η εις τον πλησίον εκ διαθέσεως ευεργεσία και μακροθυμία και υπομονή” (Μάξιμος ομολογητής).

Διακονία είναι το “χαίρειν μετά χαιρόντων και κλαίειν μετά κλαιόντων” (Ρωμ. ιβ’ 15).

“Καλύτερα να επισκεφθεί κανείς ένα σπίτι που πενθούν παρά ένα σπίτι που γλεντάνε” (Εκκλ. ζ’ 2).

Η συγχωρητικότητα, τα σπλάχνα οικτιρμών είναι Διακονία.

“Όταν αμάρτη εις σε ο αδελφός σου άφες αυτώ... και έσται σοι ελεημοσύνη” (Μάξιμος ομολογητής).

Διακονία είναι η μετάδοση του λόγου του Θεού, η ιεραποστολή. “ου μόνον δια μεταδόσεως χρημάτων η διάθεσις της αγάπης γνωρίζεται, αλλά πολλώ μάλλον δια μεταδόσεως λόγου Θεού και σωματικής διακονίας” (Μάξιμος ομολογητής).

Η Διακονία είναι έργο αγγελικόν. “τούτο γαρ έργον των αγγελικών ταγμάτων και δυνάμεων εστι το διαμονείν προς ευεργεσίαν και τιμήν της εικόνος του Θεού, τουτέστι του ανθρώπου” (Κοσμάς Ινδικοπλεύστης).

Η Διακονία είναι θέλημα Θεού. Εντολή Θεού. “ο δε μείζων υμών έσται υμών διάκονος” (Ματθ. κγ’ 11).

Η Διακονία είναι χάρισμα Θεού. “έχοντες δε χαρίσματα κατά την χάριν την δοθείσαν ημίν διάφορα, είτε προφητείαν κατά την αναλογίαν της πίστεως, είτε διακονίαν...” (Ρωμ. ιβ’ 6-8).

Η Διακονία είναι καρπός του Αγ. Πνεύματος “ο δε καρπός του πνεύματος εστιν αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, αγαθωσύνη, πίστις, πραότης” (Γαλ. ε’ 22).

Η Διακονία είναι μίμηση Χριστού. “ο υιός του ανθρώπου ουκ ήλθε διακονηθήναι αλλά διακονήσαι” (Μάρκου ι’ 45).

“Εγ’ω γαρ ειμί εν μέσω υμών ως ο διακονών” (Λουκά κβ’ 27).

“Το γαρ ευ ποιείν εν τούτο μόνον έχουσι κοινόν έργον άνθρωποι και Θεός” (Ευσέβιος).

Η Διακονία είναι πρόξενος της Βασιλείας του Θεού.

“Εάν τις εμοι διακονή, τιμήσει αυτόν ο Πατήρ” (Ιωάν. ιβ’ 26).

Η Διακονία είναθι κριτήριο κατά τη μέλλουσα κρίση.

Τέλος η Διακονία ως ελεημοσύνη και προσφορά προς τον άνθρωπο είναι προσευχή. “παρατρέχει και τους χορούς των αρχαγγέλων, και τας ανωτέρας πάσας δυνάμεις, και αυτώ παρίσταται τω θρόνω τω Βασιλικώ” (Ιωάννης Χρυσόστομος).

Αυτό το έργο της διακονίας εφήρμοζε έμπρακτα η Αγία Φιλοθέη. Συνδύαζε προσευχή και κοινωνική προσφορά. Άσκηση μοναχική και ευποιϊα.