Την ανάγκη να φροντιστούν τα άγια λείψανα των χριστιανών του Ηρακλείου που σφαγιάστηκαν το 1898 επισημαίνει με επιστολή του στους τοπικούς φορείς ο πρώην δήμαρχος Μανόλης Καρέλλης.
Στην επιστολή του προς τον περιφερειάρχη, τους νομάρχες και τους δημάρχους αναφέρεται στην ταφή των χριστιανών και στο ‘πέταμα’ των οστών στον Άγιο Ματθαίο. Ο πρώην δήμαρχος θεωρεί ότι η Πολιτεία οφείλει να τιμήσει αυτούς τους ανθρώπους που θυσιάστηκαν για την Κρήτη.
Γράφει ο κ.Καρέλλης:
“Στις 25 Αυγούστου 1898, χριστιανοί του Ηρακλείου, άνω των διακοσίων πάντως σύμφωνα με τους υπολογισμούς, το «άνθος της ηρακλειώτικης κοινωνίας» όπως χαρακτηρίσθηκαν από τον Ελευθέριο Βενιζέλο σε επιστολή του, σφαγιάσθηκαν από τον τουρκικό όχλο, τους Βαζιβουζούκους, όπως αναφέρονται σε αγγλικές αρχειακές πηγές.
Η σφαγή των χριστιανών του Ηρακλείου, αλλά και οι φόνοι δύο περίπου δεκάδων άγγλων στρατιωτικών και του υποπροξένου της Αγγλίας, από τους Τούρκους, προκάλεσε την αντίδραση των Μεγάλων Δυνάμεων που επέβαλλαν τελικά την απομάκρυνση των τουρκικών στρατευμάτων από την Κρήτη και την εγκατάσταση της αυτονομίας στο νησί που οδήγησε, μετά από 15 χρόνια, στην Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.
Δίκαια, επομένως, θεωρείται από το σύνολο των ιστορικών ότι η θυσία των χριστιανών του Ηρακλείου που εντάσσεται στην τελική φάση του κρητικού ζητήματος αποτέλεσε τον καταλύτη των ευνοϊκών για την Κρήτη εξελίξεων. Όπως ανέφερε, λίγα χρόνια αργότερα ο Ελευθέριος Βενιζέλος σε εφημερίδα των Αθηνών, αν δεν είχαμε τη σφαγή των χριστιανών του Ηρακλείου «τα τουρκικά στρατεύματα θα ήσαν ακόμα στην Κρήτη».
Ηθική υποχρέωση της πόλης του Ηρακλείου αλλά και της Κρήτης ολόκληρης επέβαλε να αποδοθούν οι ύψιστες τιμές στους ευγενείς Ηρακλειώτες, η θυσία των οποίων συνδέεται με άμεσο τρόπο με την απόκτηση της ελευθερίας του νησιού μας.
Τι έγινε, όμως, στην πραγματικότητα;
Ακριβώς το αντίθετο.
Όχι μόνο δεν αποδόθηκαν οι δέουσες τιμές αλλά ακόμα και τα άγια λείψανά των είχαν δεινές περιπέτειές.
Ας αναφερθώ δι’ ολίγων, σ’ αυτές τις περιπέτειες.
Τα πτώματα των θυμάτων του Ηρακλείου «…Αφού μετηνέχθησαν δια φορτηγών αμαξίων … πυρίκαυστα, ακέφαλα, ακρωτηριασμένα…» όπως αναφέρει ο Τιμόθεος Βενέρης ή «μ’ ένα χειράμαξο…» όπως μαρτυρεί ο Λευτέρης Αλεξίου, τάφηκαν στο «Σιναϊτικον μετόχιον του Αγίου Ματθαίου, υπό τινός γραίας και του νεοκόρου εις βαθύν και ευρύχωρον κοινόν τάφον».
Από τον «ευρύχωρον κοινόν τάφον» του προαυλίου του Αγίου Ματθαίου, ξεθάφτηκαν τα άγια λείψανα, σε κάποια χρονιά που δεν εντοπίζεται από την έρευνα, και τοποθετήθηκαν στο υπόγειο της Εκκλησίας, «χύμα», χωρίς μια πινακίδα ή κάποια άλλη ένδειξη να αναφέρει ποια ήσαν τα θύματα και σε ποια αποτελέσματα οδήγησε η θυσία των.
Αυτό που ζητείται από τον Γενικό Γραμματέα της περιφέρειας Κρήτης, από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση και από τους οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης της Κρήτης αλλά και από τους πολίτες του νησιού, προκειμένου να αποκατασταθεί η ηθική τάξη και να αποδοθεί η Δικαιοσύνη είναι τούτο:
Να φροντίσουν να γίνει η εκταφή των αγίων λειψάνων από τα υπόγεια του Σιναϊτικου μετοχίου του Αγίου Ματθαίου όπου έχουν εναποτεθεί –η πιο σωστή λέξη για τη μεταχείρισή των είναι, δυστυχώς, άλλη: όπου έχουν πεταχθεί.
Να γίνει ενδεχομένως η ταυτοποίησή των, όσο και αν είναι αυτό δυνατόν, όπως έγινε πριν μερικά χρόνια η ταυτοποίηση των θυμάτων του Αρκαδίου για την οποία φρόντισε το Πανεπιστήμιο Κρήτης.
Να εναποτεθούν στο κατάλληλο καλλιτεχνικό μνημείο που θα κατασκευασθεί με τις εισφορές όλων των Κρητικών σε σημείο που θα επιλεγεί με ιδιαίτερη προσοχή, που θα βρίσκεται κοντά πάντως στον τόπο της θυσίας των, ένα μνημείο που θα μας εμπνέει και θα μας φρονηματίζει υπενθυμίζοντάς μας ποιοι είναι οι πραγματικοί Κρητικοί, ποιες ιδέες υπηρέτησαν και ποια ήσαν τα ιδανικά στα οποία πίστευαν.
Με τιμή,
Μανόλης Ν. Καρέλλης
τ. Δήμαρχος Ηρακλείου
τ. Ευρωβουλευτής”.
