Του Χρήστου Κάτσικα

«Θα καθιερώσουμε αξιοκρατικά κριτήρια επιλογής των στελεχών της Eκπαίδευσης»

(ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, Το κυβερνητικό μας πρόγραμμα για την Παιδεία)


Στους εκπαιδευτικούς χώρους κυκλοφορεί τις τελευταίες μέρες ένα σύντομο ανέκδοτο: «Η παιδεία είναι εθνική υπόθεση – Απαιτείται υπερκομματική πολιτική στο χώρο της παιδείας».

Είναι γνωστό ότι οι κυβερνήσεις θεωρούν τις δημόσιες υπηρεσίες κομματικό τους φέουδο. Ιδιαίτερα στο χώρο της εκπαίδευσης, πάντα, οι εναλλαγές των κομμάτων στην εξουσία, συνοδεύονταν με ξήλωμα του παλιού διοικητικού μηχανισμού και με στελέχωση με εκπαιδευτικούς προσκείμενους στη νέα κυβέρνηση. Η άλωση των διευθυντικών θέσεων ήταν το λάφυρο του νικητή. Όποιο από τα δυο μεγάλα κόμματα βρίσκονταν στην εξουσία έσπευδε να στελεχώσει τη διοίκηση της εκπαίδευσης με τα δικά του παιδιά, αφενός για να αποζημιώσει τους πιστούς του για την κομματική τους προσήλωση αφετέρου για να μπορεί να ελέγχει την εφαρμογή της κυβερνητικής πολιτικής στην εκπαίδευση.

Αυτό αποδείχθηκε για μια ακόμη φορά στις πρόσφατες κρίσεις και τοποθετήσεις των Διευθυντών Διευθύνσεων Α/βάθμιας και Β/βάθμιας εκπαίδευσης και των Διευθυντών σχολείων (Οκτώβριος 2007). Όπως καταγγέλλουν οι εκπαιδευτικοί, τελικά πάνω από το 90% των Διευθυντών Διευθύνσεων ανήκουν στη γαλάζια παράταξη όπως, βέβαια, εξίσου τυχαία και συμπτωματικά, οι προηγούμενοι ανήκαν στην πράσινη παράταξη!

Παράλληλα από την ίδια φιλελεύθερη πολιτική η οποία συχνά – πυκνά θέτει ερωτηματικά για τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων, επιχειρηματολογείται -όσον αφορά στα στελέχη της εκπαίδευσης- η ανάγκη μονιμότητας τους ως ένα μέτρο που θα οδηγήσει στην βελτίωση της απόδοσης των σχολικών μονάδων. Βεβαίως στην πραγματικότητα η τελευταία αυτή «εμμονή» της κυβέρνησης αποδεικνύει την απόφαση της να θωρακίσει τη διοικητική, ιεραρχική, ελεγκτική πυραμίδα με τη μονιμότητα, έτσι ώστε με ενισχυμένο το θεσμό της και με μοχλό την αξιολόγηση να χρησιμοποιηθεί ως ένα αυστηρά επιλεγμένο και ελεγχόμενο σώμα διοικητικών υπαλλήλων - «μάνατζερ» που θα έχει ως αποκλειστικό έργο την προώθηση και εφαρμογή των κυβερνητικών εκπαιδευτικών επιλογών και ασφαλώς ως πρώτιστο καθήκον τη χειραγώγηση της εκπαιδευτικής κοινότητας.



Η μεθόδευση: Με τα προσόντα του προσωρινού...διορίζεται μόνιμος!



O διορισμός, ουσιαστικά και τυπικά «από το παράθυρο» «προσωρινών προϊσταμένων», λίγους μήνες μετά τον σχηματισμό της πρώτης Κυβέρνησης της Ν.Δ (Αύγουστος 2004), αποτέλεσε την προσπάθεια της νέας (τότε) κυβέρνησης να κατασκευάσει, τεχνητά, «προσόντα» σε εκπαιδευτικούς που βρίσκονταν μέσα ή κοντά στο κομματικό της χώρο, έτσι ώστε όταν αποφάσιζε να κάνει -με νέο νομοθετικό πλαίσιο- κρίσεις για μόνιμους προϊστάμενους της εκπαίδευσης, να μπορεί να επιλέξει «νόμιμα» αυτούς που τότε επέβαλε «παράνομα».

Το πρόβλημα με την διοίκηση της εκπαίδευσης για τη νέα κυβέρνηση ήταν το 2004 το εξής: Αν οι κρίσεις γίνονταν με το υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο τότε θα προκρίνονταν σε πολύ μεγάλο ποσοστό εκπαιδευτικοί που ήταν συνδεδεμένοι με την προηγούμενη κυβέρνηση και είχαν αυξημένα μόρια λόγω της χρόνιας θέσεώς τους στη διοίκηση της εκπαίδευσης. Πως θα έλυνε αυτό το βασικό πρόβλημα του ελέγχου της διοίκησης της εκπαίδευσης που είναι ζωτικό για όποιον θεωρεί τις δημόσιες υπηρεσίες φέουδο του;

Είναι φανερό ότι η όλη επιχείρηση είχε τότε πολλαπλούς και πολύ σημαντικούς στόχους. Ποιοι ήταν αυτοί οι εκπαιδευτικοί που ουσιαστικά διορίστηκαν το 2004 από το ΥΠΕΠΘ προσωρινοί προϊστάμενοι και το 2007 μόνιμοι; Ένα μέρος από αυτούς είναι εκπαιδευτικοί οι οποίοι βρίσκονται χρόνια στην «αυλή» του κομματικού και συνδικαλιστικού μηχανισμού της Ν.Δ. Πρόκειται για εκπαιδευτικούς με τυπικά προσόντα που δεν ξεπερνούν το μέσο όρο, κάποιοι με ένα δεύτερο πτυχίο ή με ένα μεταπτυχιακό, χαμηλά στη διοικητική ιεραρχία. Η επιλογή τους και η απότομη απογείωση σε ανώτατες διοικητικές θέσεις εκ των πραγμάτων τους δένει με ισχυρά δεσμά με αυτόν που τους ανέδειξε. Προφανώς έτσι είναι περισσότερο επιρρεπείς στην υπακοή, καθώς πρόκειται για ανθρώπους οι οποίοι κατέλαβαν θέσεις έξω ακόμη και από τις τυπικές διαδικασίες κατάληψης θέσεων στην ιεραρχία της διοίκησης.



Οι νέες κρίσεις: Παιχνίδι με σημαδεμένη τράπουλα



Με ένα νόμο που εξισώνει ουσιαστικά τα αντικειμενικά κριτήρια με την προφορική συνέντευξη ολοκληρώθηκε στο τέλος Οκτωβρίου 2007 η κρίση και επιλογή των υποψηφίων διευθυντών 10.000 σχολικών μονάδων σε όλη την Ελλάδα (δημοτικών, γυμνασίων, λυκείων, ΕΠΑΛ κλπ).

Κατά τη διάρκεια της επιλογής, φάνηκε καθαρά ότι η συνέντευξη χρησιμοποιήθηκε για να ανατραπούν επιστημονικά προσόντα υποψηφίων (διδακτορικά, μεταπτυχιακά) και να καλυφθούν διαφορές στα μετρήσιμα και αντικειμενικά κριτήρια. Ωστόσο εκεί που η παρατυπία και η παρανομία ξεπέρασαν κάθε φαντασία όταν σε πολλές περιπτώσεις στα Συμβούλια επιλογής συμμετείχαν υποψήφιοι που ήταν ταυτόχρονα και αξιολογητές των άλλων υποψηφίων οι οποίοι βέβαια φρόντισαν με τη βαθμολογία στη συνέντευξη να εκτοπίσουν τις πολύχρονες σπουδές των ανταγωνιστών τους, γεγονός που είναι παράνομο.

Ο δημοσιοϋπαλληλικός κώδικας (ν. 3528/2007) στο αρ. 36 αναφέρει σχετικά τα εξής: «1. Ο υπάλληλος δεν επιτρέπεται είτε ατομικώς είτε ως μέλος συλλογικού οργάνου… να συμπράττει στην έκδοση πράξεων εάν ο ίδιος… έχει πρόδηλο συμφέρον στην έκβαση της υπόθεσης» Επίσης ο ν. 2690/1999, «Κώδικας διοικητικής διαδικασίας», στο αρ. 7 παρ. 2 αναφέρει: «Τα μονομελή όργανα, καθώς και τα μέλη των συλλογικών οργάνων, οφείλουν να απέχουν από κάθε ενέργεια ή διαδικασία που συνιστά συμμετοχή σε λήψη απόφασης ή διατύπωση γνώμης ή πρότασης εφόσον : α) η ικανοποίηση προσωπικού συμφέροντός τους συνδέεται με την έκβαση της υπόθεσης, ή β) είναι σύζυγοι ή συγγενείς εξ αίματος ή εξ αγχιστείας, κατά ευθεία μεν γραμμή απεριορίστως, εκ πλαγίου δε έως και τέταρτου βαθμού, με κάποιον από τους ενδιαφερόμενους, ή γ) έχουν ιδιαίτερο δεσμό ή ιδιάζουσα σχέση ή εχθρότητα με τους ενδιαφερομένους».

Παράλληλα, πέρα από τα παραπάνω υπάρχει δεδικασμένο, σύμφωνα με το οποίο είναι παράνομη η σύνθεση του Συμβουλίου Επιλογής όταν συμμετέχουν ως κριτές υποψήφιοι διευθυντές (Απόφαση 759/2005 του Διοικητικού Εφετείου Αθήνας για παράνομη σύνθεση του ΠΥΣΔΕ Δυτικής Αττικής λόγω κωλύματος αιρετού μέλους και ακύρωση της όλης διαδικασίας). Η απόφαση του διοικητικού εφετείου τόνιζε τα παρακάτω: "Επειδή από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτουν... ότι μη νόμιμα συμμετείχε στη διαδικασία επιλογής ο.... ως αιρετό μέλος ο οποίος ήταν ταυτόχρονα και υποψήφιος... καθώς μόνο η συμμετοχή του στο πιο πάνω όργανο κατά παράβαση της αρχής της αμεροληψίας των διοικητικών οργάνων θεωρείται ότι επηρέασε την κρίση του οργάνου... για τους λόγους αυτούς ακυρώνεται η απόφαση... του περιφερειακού διευθυντή εκπαίδευσης Δυτικής Αττικής..."



Επιτήρηση και τιμωρία: Η γέννηση του σχολείου - φυλακή



Το θέαμα τελείωσε, ο άρτος ακριβαίνει, πως θα κρατηθεί το πλήθος;

Και γιατί για την κυβέρνηση είναι απαραίτητη μια ομάδα ανθρώπων οι οποίοι είναι έμπιστοι και υπάκουοι άνευ όρων, διατεθειμένοι να υλοποιήσουν οποιοδήποτε μέτρο; Όπως π.χ εκείνοι οι προϊστάμενοι που έσερναν τις προηγούμενες χρονιές από σχολείο σε σχολείο για συμπλήρωση ωραρίου χιλιάδες εκπαιδευτικούς, προχωρούσαν σε συμπτύξεις τμημάτων, έκαναν παράνομες διχοτομήσεις των κενών αναπλήρωσης και προσλάμβαναν ωρομίσθιους αντί για αναπληρωτές, καταργούσαν τις τάξεις υποδοχής, επέβαλλαν υποχρεωτικές υπερωρίες, απαγόρευαν απεργίες (Περιφερειάρχης Αττικής), προχωρούσαν σε διώξεις για συνδικαλιστική δράση εκπαιδευτικών (Διευθυντής Εκπαίδευσης Π.Ε. Πειραιά), απέλυαν ωρομίσθιους (Διευθύντρια Εκπαίδευσης Δ.Ε Μυτιλήνης) ή όπως εκείνοι οι διευθυντές που πριν από 17 χρόνια «διέταζαν» τους εκπαιδευτικούς να παίρνουν απουσίες των μαθητών στα πεζοδρόμια τη μέρα που δολοφονούνταν ο Νίκος Τεμπονέρας ή όπως εκείνη η προϊσταμένη των σχολείων του Πειραιά η οποία, πριν μια 15ετία, απειλούσε τους εκπαιδευτικούς την ίδια ώρα που αποκαλύπτονταν ότι είχε πλαστογραφήσει τίτλους μεταπτυχιακών σπουδών για να νομιμοποιήσει τη θέση της;

Μιλάμε για μια επιχείρηση δημιουργίας ενός μηχανισμού επιτήρησης και τιμωρίας έτσι ώστε να αστυνομευτεί και να χειραγωγηθεί ο κόσμος των εκπαιδευτικών και των μαθητών στους οποίους δεν επιφυλάσσεται το καλύτερο μέλλον. Ακριβώς για να υλοποιηθούν όσα σχεδιάζονται από το κυβερνητικό επιτελείο (μείωση διορισμών, καθήλωση μισθών, συμπτύξεις τμημάτων, σκληρή αξιολόγηση σχολικών μονάδων και εκπαιδευτικών, ιδιωτικοποιήσεις κ.α), χρειάζεται ένας σκληρός διοικητικός μηχανισμός, κομματικά ελεγχόμενος. Τα ανώτερα στελέχη της διοίκησης θα κληθούν να προωθήσουν θεσμικές αποφάσεις, αλλά κυρίως να ασκήσουν πιέσεις, άλλοτε με το καρότο των εξυπηρετήσεων κι άλλοτε με το μαστίγιο του αυταρχισμού, με στόχο την παραβίαση των κεκτημένων ενός κλάδου που αρκετές φορές στο παρελθόν έδειξε ζωηρός και απείθαρχος.



Τα πρόσωπα και ο θέσεις



Ο μακαρίτης ο Πουλαντζάς έλεγε ότι ακόμη και στην παράλογη υπόθεση που τα παιδιά των εργατών καταλάμβαναν τις ανώτερες θέσεις στη διοίκηση, τίποτε δεν θα άλλαζε στην κοινωνία της εκμετάλλευσης καθώς πάλι θα υπήρχαν θέσεις διευθυντών και διευθυνομένων. Έτσι, πάνω ακόμη και από τον τρόπο που έγιναν οι «επιλογές» των νέων προϊστάμενων, πέρα ακόμη και από τα πρόσωπα, το κυριότερο ζήτημα παραμένει η φιλοσοφία και το ιεραρχικό πλέγμα της διοίκησης που «οικοδομεί» στελέχη τα οποία καλούνται να εφαρμόσουν μια πολιτική που «γδέρνει» την ήδη ρημαγμένη εκπαιδευτική γη.

Από την άποψη αυτή, το ποιος και πως επιλέγεται στη θέση του στελέχους, είναι στενά συνδεμένο με την πολιτική που θα υπηρετήσει.