Της Κατερίνας Μυλωνά

Ενα σημαντικό εργαλείο για μελλοντικούς ερευνητές του Νίκου Καζαντζάκη προσφέρει το έργο της ηλεκτρονικής καταλογογράφησης, ψηφιοποίησης και τεκμηρίωσης των συλλογών που βρίσκονται στην κυριότητα του Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη και προσφέρεται ακόμα και για εκπαιδευτικούς σκοπούς.

Πρόκειται για ένα έργο που υλοποιείται τα τελευταία δύο χρόνια και του οποίου τα αποτελέσματα θα μπορέσουν άμεσα να αξιοποιηθούν από την επιστημονική και όχι μόνο κοινότητα.

Το έργο, το οποίο παρουσιάστηκε χθες σε συνέντευξη Τύπου που πραγματοποίησαν οι υπεύθυνοι του μουσείου, περιλαμβάνει ηλεκτρονικό και δικτυακό εξοπλισμό, επιστημονική τεκμηρίωση των πολιτιστικών τεκμηρίων και συλλογών του μουσείου, την ανάπτυξη δικτυακού τόπου και λογισμικά υποστήριξης, τη δημιουργία εκπαιδευτικο- ψυχαγωγικής ηλεκτρονικής έκδοσης- dvd- με τίτλο «Νίκος Καζαντζάκης, η ζωή και το έργο» καθώς και την ψηφιοποίηση πολιτισμικών τεκμηρίων και τη διάδοση των αποτελεσμάτων.

Το έργο συγχρηματοδοτήθηκα σε ποσοστό 80% από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και 20% από εθνικούς πόρους. Για την ολοκλήρωση του έργου συνεργάστηκαν το μουσείο Νίκος Καζαντζάκης με το Πανεπιστήμιο Κρήτης.

Για άριστα αποτελέσματα που ενθαρρύνουν και μελλοντικές συνεργασίες των δύο ιδρυμάτων έκανε λόγο ο δήμαρχος Ν. Καζαντζάκη, Ρούσσος Κυπριωτάκης, ο οποίος τόνισε πως όλα τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου του μουσείου έχουν μεράκι να αναδείξουν ότι ο πολιτισμός αποτελεί προτεραιότητα για την Κρήτη.

Να γίνει το μουσείο και η ευρύτερη περιοχή ένα κέντρο πολιτιστικής δραστηριότητας για όλη την Κρήτη επιθυμεί ο τ. Πρύτανης του πανεπιστημίου, Γ. Γραμματικάκης, ο οποίος και θα είναι ο επόμενος πρόεδρος του ΔΣ του μουσείου.

Στη συνέχεια, συνεργάτες του μουσείου που συνέβαλαν στην ολοκλήρωση του έργου παρουσίασαν τα αποτελέσματά του.



Τα αποτελέσματα



Οι συλλογές που αξιοποιήθηκαν και ψηφιοποιήθηκαν περιλαμβάνουν επιστολικό αρχείο, την αλληλογραφία του Νίκου Καζαντζάκη με οικείους, φίλους, λογοτέχνες, ανθρώπους των γραμμάτων και της τέχνης, σημαντικές προσωπικότητες της εποχής και απλούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Παράλληλα, υπάρχουν ολόγραφα, αυτόγραφα, εκδόσεις, άρθρα, μελέτες, φωτογραφικό υλικό, αρχείο τύπου, ήχου και κινούμενης εικόνας. Μεταξύ των μοναδικών αποκτημάτων του Μουσείου είναι η ηχογράφηση της μουσικής και των τραγουδιών του Μάνου Χατζηδάκη και η επένδυση της θεατρικής παράστασης Καπετάν Μιχάλης, με τον Μάνο Κατράκη στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Επίσης, οι ραδιοφωνικές συνεντεύξεις του Καζαντζάκη στον Pierre Cipriot και στον Robert Sadoul.

Πολύτιμο κτήμα του Μουσείου αποτελεί η μοναδική κινηματογραφική λήψη του Νίκου και της Ελένης Καζαντζάκη από τον Κίμωνα Friar, πιθανόν την Άνοιξη του 1957, στην Αντίπολη (Antibes) της Νίκαιας, Γαλλία. Το αρνητικό των 16 mm χάρισε ο Κ. Friar στον Γιώργο Ανεμογιάννη.

Ακόμα, υπάρχει θεατρικό αρχείο, έργα τέχνης καθώς και προσωπικά είδη και ενθυμήματα της ζωής και των ταξιδιών του.

Ο πυρήνας των Συλλογών του Μουσείου οφείλεται στις άοκνες αναζητήσεις του ιδρυτή Γιώργου Ανεμογιάννη και στις διαρκείς δωρεές της Ελένης Καζαντζάκη. Από το 1976, οπότε οραματίστηκε τη δημιουργία ενός προσωπικού Μουσείου για τον Νίκο Καζαντζάκη, μέχρι το τέλος του βίου του το 2005, δεν έπαψε να επικοινωνεί με εκατοντάδες ιδιώτες, ιδρύματα, φορείς, που κατείχαν οποιοδήποτε μικρό ή μεγάλο τεκμήριο της ζωής και του έργου του συγγραφέα. Από τα εγκαίνια του Μουσείου το 1983 μέχρι σήμερα, οι φίλοι, που με μεγάλη αγάπη και με πλήρη εμπιστοσύνη προσέρχονται και καταθέτουν από μία πρώτη έκδοση έργου μέχρι και ολόκληρο επιστολικό αρχείο, οδήγησε στον 30πλασιασμό του αριθμού των τεκμηρίων. Δεν ήταν λίγοι εκείνοι, που είδαν στο Ίδρυμα το φυσικό χώρο για τη φύλαξη, έκθεση και προβολή του υλικού που κατείχαν. Η Άννα Σικελιανού, με τη δωρεά των επιστολών του ΝΚ προς τον Άγγελο Σικελιανό, η Μαρίκα Παπαϊωάννου, με τη δωρεά των επιστολών του ΝΚ προς το σύζυγό της Αιμίλιο Χουρμούζιο, η Ruth Gorney-Dunkelblum, με τη δωρεά των επιστολών του ΝΚ προς τη μητέρας της Leha Levin-Dunkelblum είναι μερικοί από τους ιδιώτες που έχουν καταθέσει τεκμήρια του βίου και της δημιουργίας του συγγραφέα στο «πνευματικό του σπίτι».



Σε αριθμούς



Στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Κοινωνία της Πληροφορίας», το Μουσείο, με το έργο «Ψηφιοποίηση, ανάδειξη και αξιοποίηση των πολιτιστικών τεκμηρίων και συλλογών του Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη», προϋπολογισμού 500.000 ευρώ έχει καταγράψει, ψηφιοποιήσει και επιστημονικά τεκμηριώσει, με την συνεργασία της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κρήτης (την υπεύθυνη κ. Ελένη Κωβαίου και την ομάδα της) και εξωτερικών συνεργατών, περί τα 33.000 αντικείμενα.

Με τη δημιουργία του εργαστηρίου ηλεκτρονικής καταλογογράφησης και ψηφιοποίησης στο νέο κτίριο Διοίκησης του Ιδρύματος, το οποίο εξοπλίστηκε πλήρως με τη χρηματοδότηση του παραπάνω Προγράμματος, συνεχίζεται με ίδια μέσα το έργο, προκειμένου να καταγραφεί το σύνολο του αρχειακού υλικού.

Το χρηματοδοτούμενο έργο, εκτός των άλλων περιλαμβάνει και την ανάπτυξη δικτυακής πύλης (www.kazantzakis-museum.gr), μέσω της οποίας το σύνολο των συλλογών είναι προσβάσιμο στο ευρύ κοινό. Η δικτυακή πύλη είναι διαθέσιμη σε τέσσερις (4) γλώσσες (Ελληνικά, Αγγλικά, Γαλλικά και Γερμανικά), με ειδική έκδοση για άτομα με μειωμένη/καθόλου όραση, και διαρθρώνεται σε τρεις κύριες ενότητες:

Α Ενότητα: Το Μουσείο. Περιλαμβάνει παρουσίαση του Μουσείου, πληροφορίες για τη λειτουργία του, τις συλλογές, τις δράσεις και συνεργασίες του.

Β Ενότητα: Βιογραφία και Εργογραφία του ΝΚ. Περιλαμβάνει βιογραφικά στοιχεία για τον συγγραφέα και στοιχεία σχετικά με το ιστορικό πλαίσιο και την πνευματική κίνηση της εποχής που έδρασε και μεγαλούργησε, με συνοδευτικό φωτογραφικό υλικό. Την ενότητα συμπληρώνει μια πλήρης Εργογραφία με ανάλυση της υπόθεσης κάθε έργου, πληροφορίες για τη συγγραφή του, τυχόν μεταφράσεις του ή μεταφορά του σε άλλες μορφές τέχνης (θέατρο, κινηματογράφο κ.λπ.).

Γ Ενότητα: Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη. Μέσα από ένα σύστημα αναζήτησης, δίδεται η δυνατότητα στο χρήστη να αναζητά και να ανακτά, από το σύνολο του ψηφιοποιημένου και τεκμηριωμένου υλικού, οποιαδήποτε πληροφορία (εφόσον είναι διαθέσιμη) σχετική με τη ζωή και το έργο του συγγραφέα. Στο πλαίσιο του ίδιου έργου, δημιουργήθηκε μία τετράγλωσση (Ελληνικά, Αγγλικά, Γαλλικά και Γερμανικά) διαδραστική πολυμεσική εφαρμογή (DVD-Rom) με τίτλο «Νίκος Καζαντζάκης, Η Ζωή και το Έργο».

Πρόκειται για μία παραγωγή, η οποία προσπαθεί μέσα από τις ενότητες της να προσεγγίσει τον άνθρωπο, συγγραφέα, ποιητή, σεναριογράφο, ρεπόρτερ, στοχαστή, ταξιδευτή, Νίκο Καζαντζάκη και να φωτίσει με τρόπο λιτό, περιεκτικό και κατανοητό, τις διαφορετικές πτυχές της κοσμοθεωρίας και της προσωπικότητάς του.

Στηρίχτηκε σε πρωτότυπα επιστημονικά κείμενα, γραμμένα ειδικά για το συγκεκριμένο έργο, σπάνιο φωτογραφικό υλικό, ιστορικά βίντεο, ηχητικά ντοκουμέντα και πρωτότυπη μουσική επένδυση.

Το έργο διαρθρώνεται σε έξι θεματικές ενότητες: Βίος και Πολιτεία, Περιπλανήσεις, υνοδοιπόροι, ο χαρακτήρας, λογοτεχνική οδύσσεια, στο βλέμμα των άλλων.

Εκτός των ενοτήτων αυτών, γίνεται μια εκτενής αναφορά στην Εργογραφία (η πληρέστερη μέχρι την έκδοση του DVD-Rom) του Νίκου Καζαντζάκη, με ανάλυση της υπόθεσης κάθε έργου, πληροφορίες για τη συγγραφή του, τυχόν μεταφράσεις του ή μεταφορά του σε άλλες μορφές τέχνης (θέατρο, κινηματογράφο κ.λπ.).

Περιλαμβάνει σε κάθε γλώσσα, 250 σελίδες Α4 πρωτότυπα κείμενα, 611 ιστορικές φωτογραφίες, 169 χειρόγραφα με πλήρη μεταγραφή τους, 14 βίντεο διάρκειας 23 λεπτών, 48 πρωτότυπα μουσικά θέματα που ντύνουν το έργο και 12 αφηγήσεις.

Για την ολοκλήρωση του έργου, μια πολυπληθής ομάδα (28 άτομα) επιστημόνων και επαγγελματιών του χώρου (Συγγραφείς, Σκηνοθέτης, Σεναριογράφος, Art Director, Προγραμματιστές, Μεταφραστές, Φιλόλογοι κ.ά.), εργάστηκαν συστηματικά για περισσότερο από 14 μήνες.

Τόσο η ανάπτυξη της δικτυακής πύλης, όσο και το τετράγλωσσο DVD-Rom, υλοποιήθηκαν με τη συνεργασία του Εργαστηρίου Πολυμέσων του Πανεπιστημίου Κρήτης (τον υπεύθυνο του Εργαστηρίου κ. Παπαδάκη Κυριάκο και την ομάδα του).