Του Στέλιου Καστρινάκη*

Τα σοβαρά προβλήματα της σημερινής κοινωνίας έχουν σχέση με την παγκοσμιοποίηση, που γιγαντώνει τους μεγάλους και εκμηδενίζει τους μικρούς – μιλούμε για οικονομικά μεγέθη και όχι για ανθρώπους, που δεν λογαριάζονται - με τον επιτακτικό προβληματισμό των νέων για εργασία, αμοιβές και ασφάλιση, των εργαζομένων και των ακροβατούντων μικρομεσαίων για την παραμονή τους στην παραγωγική διαδικασία και για το ασφαλιστικό μέλλον τους, των συνταξιούχων για την επιβίωσή τους, με την λειτουργία ενός ασύδοτου τραπεζιτικού συστήματος, που χρηματοδοτεί ληστρικά και αδίστακτα μιά αμφίβολη αγορά. Με την σύγχυση, που προκαλεί το καθοδηγητικό ξεφρένιασμα της τηλεόρασης, που κύριο σκοπό έχει την επίτευξη θεαματικότητας - με τις αντίστοιχες διαφημίσεις...

Όλ’ αυτά δεν έχουν σχέση με τους προβληματισμούς των δεκαετιών 70 και 80, εκείνους, που η πολιτική ιδιοφυία του Ανδρέα Παπανδρέου, με την έντονη συμμετοχή των κομματικών οργάνων αλλά και της βάσης, μετέτρεψε σε πολιτικούς σκοπούς και συνθήματα με αποτέλεσμα την νίκη του 81 και την διατήρηση του ΠΑΣΟΚ επί μια εικοσαετία στην εξουσία. Και, ως ρεαλιστές, μην ξεχνούμε την διοχέτευση, όχι πάντοτε με τους καλλίτερους τρόπους, σημαντικής οικονομικής υποστήριξης προς τα λαϊκά στρώματα, που την είχαν ανάγκη.

Την τελευταία οκταετία έγινε – επιτέλους - δεκτή και ή έννοια της σοσιαλδημοκρατίας και ακούσαμε και τον μάλλον ασαφή «εκσυγχρονισμό». Πάντως, ο τελευταίος, συνέβαλλε στην διατήρηση του κόμματος στην εξουσία και έχει να εμφανίσει σημαντικότατα επιτεύγματα, ανεξάρτητα από ξαστοχιές και λάθη.

Σήμερα είναι εξαιρετικά δύσκολο – και δεν έγινε μέχρι τώρα - να δημιουργηθεί σε βραχύ χρονικό διάστημα μια πολιτική φιλοσοφία αποδεκτή από τον κόσμο, που να εμφανίζεται ότι λύνει τους σύγχρονους προβληματισμούς. Για λόγους αντικειμενικούς. Για λόγους Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και γιατί σε ένα κόμμα πολυσυλλεκτικό, όπως το Π.Α.Σ.Ο.Κ., οι δυσκολίες πολλαπλασιάζονται.

Ετσι πιστοποιείται το προαπαιτούμενο: Είναι απαραίτητη η παρουσία εμπνευσμένου προέδρου, αρχηγού, οργανωτή και συντονιστή, ικανού να εκφέρει δημιουργικό λόγο αλλά και να συντονίσει και να ενσωματώσει το ταχύτερο τις συνεισφερόμενες ιδέες και ν’ αποτελέσει το επιβλητικό πρόσωπο του κόμματος.

Το 2004 εκλέχθηκε νέος πρόεδρος με διαδικασίες αιφνιδιαστικές σε προεκλογική περίοδο. Του ζητήθηκε από το κόμμα και δηλώθηκε ότι «θα αλλάξουν όλα». Ακούστηκαν επιτηδευμένες ιδέες για «συμμετοχική δημοκρατία» και άλλα, που όμως ελάχιστη σχέση είχαν με τα προβλήματα του λαού. Υπήρξε εικόνα αναποφασιστικότητας και σειρά εντυπωσιακών διαχειριστικών λαθών (από την παράδοξη συμμετοχή Ανδριανόπουλου και Μάνου – σπουδαίων νεοσυντηρητικών πολιτικών(!) μέχρι εκείνη της Φώφης Γεννηματά στα ψηφοδέλτια Επικρατείας του 2004 και του 2007), λάθη, που δεν συγχωρούνται από τους «αναποφάσιστους», που κρίνουν την έκβαση μιάς εκλογικής μάχης, όπως η τελευταία. Και μάλιστα παρά την ύπαρξη μιας σειράς σοβαρών γεγονότων για τα οποία υπήρξαν πασιφανείς κυβερνητικές ευθύνες (υποκλοπές, Πακιστανοί, κουμπάροι, ομόλογα, πυρκαϊές)!

Μετά τις εκλογές, ακούστηκε αυτοκριτική, που επιρρίπτει ευθύνες στις κυβερνήσεις Σημίτη. Έτσι για τον απλό ψηφοφόρο όχι μόνο επαληθεύεται η αδιάκοπη παρελθοντο-λογική κριτική της Νέας Δημοκρατίας, όχι μόνο απαξιώνεται μιά δημιουργική διακυβέρνηση από το κόμμα, όπου σημαντικοί συμμέτοχοι υπήρξαν οι σημερινοί επικριτές της. Αλλά και γιατί καθιερώνεται στην ελληνική πολιτική επιχειρηματολογία, αυτή η νεοφανής και άξια δημοτικού σχολείου, μεθοδολογία, που φορτώνει τα πάντα στο παρελθόν και με το «πες-πες» καταφέρνει να επηρεάζει τους ψηφοφόρους.

Παρένθεση: Δεν ακούστηκε από κανέναν αυτοκριτική για ένα αυτονόητο σφάλμα. Το αίτημα για επίσπευση των εκλογών. Μετά από είκοσι, σχεδόν, χρόνια εξουσίας, η επιλογή της λαϊκής εντολής στράφηκε στην Νέα Δημοκρατία. Πριν καν περάσει μια πλήρης τριετία και χωρίς σαφώς ενθαρρυντικά στατιστικά στοιχεία, ζητήθηκε, ουσιαστικά, από τον λαό – ούτε λίγο ούτε πολύ! - «να αναγνωρίσει το λάθος της πρόσφατης επιλογής του». Έτσι το ΠΑΣΟΚ συνέβαλλε στις πρόωρες εκλογές και φυσικά στην υποβάθμιση φθαρτικών για την Νέα Δημοκρατία γεγονότων μέχρι την εξάντληση της τετραετίας, όπως η πρόσφατη ανατροπή της «αναβάθμισης» του Ακαθαρίστου Εθνικού Εισοδήματος από 25 σε 9%. Κλείνει η παρένθεση.

Η πολυετής παρουσία του Γιώργου Παπανδρέου στην ελληνική πολιτική σκηνή είναι άξια σεβασμού και εκτίμησης. Ιδίως με την αποτελεσματική παρουσία του ως υπουργού Εξωτερικών στις κυβερνήσεις Σημίτη. Και τις προσπάθειές του στην θέση του αρχηγού του κόμματος. Και για την διεθνή του αναγνώριση. Αλλά το ΠΑΣΟΚ, ευρίσκεται στο κρισιμότερο σημείο της ιστορίας του. Ή θα ξεκινήσει με πραγματική νέα ορμή και έμπνευση ή θα διατρέξει τον κίνδυνο της συρρίκνωσης της λαϊκής βάσης του. Μοναδική δυνατότητα – με τα σημερινά δεδομένα – μιάς τέτοιας εξέλιξης του ΠΑΣΟΚ, φαίνεται να είναι η αλλαγή προέδρου. Με την ελπίδα ότι, μέχρι τις όποιες επόμενες εκλογές, θα υπάρξουν σαφή στοιχεία εμπνευσμένης κινητοποίησης και ανάκαμψης του κόμματος, ικανής να διατηρήσει και να επαυξήσει τους ψηφοφόρους του. Και να επιχειρηθεί η κινητοποίηση της βάσης, με τρόπο που να πλησιάζει την λαϊκή συμμετοχή της δεκαετίας του ‘80.

Είναι καιρός να γίνει αποδεκτό πως το όνειρο των δεκαετιών του ‘70 και του ‘80 έχει περάσει. Κι επίσης να γίνει συνείδηση πως το ΠΑΣΟΚ, δεν έχει πλέον την άνεση, που χαρίζει η διαχείριση της εξουσίας. Στην Κυβέρνηση είναι η Νέα Δημοκρατία, αυτή ρυθμίζει και τις κρατικές παροχές…. Ο λαός περιμένει από την αξιωματική αντιπολίτευση, σε μια αντίστοιχη με το 1981 αλλά και εντελώς διαφορετική εποχή, να αρθρώσει νέο, εμπνευσμένο, κριτικό και πειστικό λόγο για τα σημερινά προβλήματά του. Περιμένει την άμεση παρέμβαση της στις μέγιστες νομοθετικές ρυθμίσεις, που έρχονται στη Βουλή, τον Προϋπολογισμό, το Ασφαλιστικό, στην, νέα και χλευαστική, αντιμετώπιση της Ελλάδας από την Ε.Ε. στο θέμα του Α.Ε.Π., στο εκπαιδευτικό, που σιγοβράζει. Και τόσα άλλα.

Διαφορετική αντιμετώπιση θυμίζει την ρήση του Αισώπου για τους χοχλιούς, που μουρμούριζαν ενώ τηγανιζόταν στο βραστό λάδι: «Των οικιών υμών εμπιπραμένων, υμείς άδετε». Και η Νέα Δημοκρατία θα παραμείνει για πολλά χρόνια στην εξουσία.

* O Στέλιος Γ. Καστρινάκης, είναι συντ. δικηγόρος.