Του Ν. Τσαγκαράκη
Ηπρώτη καλή ταινια της σεζόν έφτασε στην ώρα της.
ΣΤΗΝ ΚΟΙΛΑΔΑ ΤΟΥ ΗΛΑ
IN THE VALLEY OF ELAH
Σκην.: Πωλ Χάγκις
Πρωτ.: Τόμυ Λη Τζόουνς, Σαρλίζ Θέρον, Σούζαν Σαράντον, Τζέησον Πάτρικ, Τζέημς Φράνκο
Ένας πατέρας -πρώην στρατιωτικός- αναζητά τον γιο του, ο οποίος θα έπρεπε να είχε επιστρέψει μαζί με τον λόχο του από το Ιράκ αλλά η τύχη του αγνοείται. Στην πορεία ανακαλύπτει ότι το παιδί του δολοφονήθηκε, κι έτσι το ζήτημα πλέον είναι να βρεθεί ο ένοχος και το κίνητρο που υποκίνησε μια τόσο αποτρόπαιη και φαινομενικά αδικαιολόγητη πράξη.
Τα τελευταία χρόνια ο Χάγκις εχει αναδειχτεί σε έναν από τους σημαντικότερους σεναριογράφους του Χόλυγουντ, με τίτλους όπως το «Million Dollar Baby», οι «Σημαίες των Προγόνων μας», το «Casino Royale» και το «Crash», το οποίο επίσης σκηνοθέτησε και για το οποίο βραβεύτηκε με δύο Όσκαρ (ως σεναριογράφος και παραγωγός). Σ’ αυτήν εδώ, την τρίτη σκηνοθετική του απόπειρα, ο Χάγκις παραμένει προσγειωμένος και στωικός στους αφηγηματικούς ρυθμούς, στην καθοδήγηση των εξαιρετικών ηθοποιών του και στο χειρισμό των καταστάσεων. Το αποτέλεσμα είναι η πρώτη σημαντική ταινία της σεζόν, που πολύ πιθανό θα συνεχίσει την τακτική συμμετοχή του σκηνοθέτη στις υποψηφιότητες των Όσκαρ.
Το φιλμ αποφεύγει το πεδίο της μάχης κι επιλέγει να μιλήσει για την κατάσταση των στρατιωτών όταν επιστρέφουν στην πατρίδα. Για κεντρικούς ήρωες έχει δύο γονείς που εχουν χάσει ήδη ένα παιδί στον πόλεμο, και ετοιμάζονται να δεχτούν το ίδιο χτύπημα για δεύτερη φορά. Ο πατέρας Χανκ είναι ενας παραδοσιακός αμερικάνος πατριώτης. Πρώην στρατιωτικός ο ίδιος, λογικός, έξυπνος, μετριοπαθής χαρακτήρας, αλλά και αυστηρός αναφορικά με την ανατροφή των γιων του, τους οποίους δεν εμπόδισε καθόλου όταν αυτοί επέλεξαν να καταταγούν. Παρότι η όλη συμπεριφορά του στη διάρκεια της πλοκής δείχνει έναν άνθρωπο συγκροτημένο, υπάρχουν υπόνοιες για την προτεραιότητα της ιδεολογίας του πάνω από τη σχέση με τα παιδιά του. Η σύζυγός του, Τζόαν, αναφερόμενη στα αίτια που οδήγησαν τον Μάικ να υπηρετήσει στο στρατό, λέει ότι ‘σ’ αυτό το σπίτι δε θα ένιωθε αρκετά άντρας αν δεν πήγαινε’. Μ’ αυτή την αιχμή καταλογίζει στον Χανκ ότι με την ανατροφή του ‘έσπρωξε’ τα παιδιά στον στρατό, κατηγορώντας τον παράλληλα για την έλλειψη ουσιαστικής επαφής μαζί τους, κάτι που γινεται αντιληπτό και από το σύντομο πλάνο στο οποίο ο Χανκ προσπαθεί να ηρεμήσει τον Μάικ που του μιλάει από το μέτωπο και λέει ότι θέλει να εγκαταλείψει την αποστολή.
Έτσι, έχουμε έναν κεντρικό χαρακτήρα που αναμένεται ν’ απογοητευτεί, θα δεχτεί σφοδρό πλήγμα στις πεποιθήσεις του, οπότε περιμένουμε να δούμε τη διαδικασία και το συμβολισμό αυτής της εξέλιξης. Η σύνδεση ανάμεσα στο περιστατικό και στη γενικότερη κατάσταση που θέλει να θίξει το σενάριο γίνεται μέσα από το κίνητρο της δολοφονίας, που αποτελεί σύμπτωμα των εμπειριών των στρατιωτών στη βάση, της παθογένειας που αναπτύσσεται στη διάρκεια της θητείας τους και που κουβαλούν μαζί τους κατά την επιστροφή στην πατρίδα. Η δολοφονία γίνεται αφορμή για να ξετυλιχτούν περιστατικά από το Ιράκ, όπως έχουν καταγραφεί από την κάμερα του τηλεφώνου του Μάικ, μέσω των οποίων εκδηλώνεται η αλλοτρίωση των στρατιωτών, η εξοικείωσή τους σε σημείο αναισθησίας με την ωμή βία και τον θάνατο. Μέσα από τις εμπειρίες του Μάικ που έρχονται στην επιφάνεια, δημιουργείται η διάσταση που περιμένουμε ανάμεσα στον πατριωτισμό ως ιδεολογία του Χανκ, και στον πόλεμο ως απάνθρωπη κατάσταση που συμβαίνει στην πραγματικότητα και εχει δραματικές επιπτώσεις σε αληθινούς ανθρώπους, όχι απλώς σε συνιστώσες μιας θεωρίας.
Το φαινομενικό αίτιο της δολοφονίας είναι η επιπολαιότητα, αλλά το βαθύτερο είναι η αναισθησία προς την ανθρώπινη ζωή, η ευκολία να σκοτώνεις κατά βούληση και χωρίς έλεγχο, συνεπώς χωρίς λόγο ν’ αναλογιστείς τις επιπτώσεις. Ένα ‘κουσούρι’ που μεταφέρει τον πόλεμο μέσα σε μια ειρηνική περίοδο. Ο συμβολικός κύκλος κλείνει με τη σημαία που ο Χανκ επιμένει να θέλει να βλέπει κρεμασμένη στον ιστό, αλλά με την επίγνωση ότι η θέση της πια είναι ανάποδα, έστω σκισμένη και βρώμικη- ή μάλλον επειδή είναι σκισμένη και βρώμικη. Ο τίτλος της ταινίας αναφέρεται στη βιβλική τοποθεσία της μονομαχίας ανάμεσα στον Δαβίδ και τον Γολιάθ, πιθανώς τονίζοντας τη σχετικότητα ανάμεσα στην υπεροχή των αντιπάλων και την έκβαση της μάχης, όπως αποτυπώνεται στη σημερινή κατάσταση στο Ιράκ.
ΦΤΑΝΕΙ
ΝΑ ‘ΜΑΣΤΕ ΜΑΖΙ
ENSEMBLE,
C’ EST TOUT
Σκην.: Κλωντ Μπερί
Πρωτ.: Ωντρέυ Τούτου, Γκιγιόμ Κανέ, Λωράν Στοκέρ, Φρανσουάζ Μπερτάν
Η Καμίλ είναι μια νεαρή καθαρίστρια που εξαιτίας μιας αδιαθεσίας της βρίσκεται να συγκατοικεί με δύο γείτονές της σ’ ένα τεράστιο διαμέρισμα στο Παρίσι. Τον Φιλιμπέρ τον γνωρίζει ήδη και μαζί του αναπτύσσει μια ιδιαίτερη φιλία. Ο Φρανκ από την άλλη, θα είναι μια αναπάντεχη κι επεισοδιακή γνωριμία που θ’ αποδειχτεί ο έρωτας της ζωής της.
Ευτυχώς, αν το γαλλικό σινεμά δεν υστερεί κάπου είναι σε φρέσκο υποκριτικό ταλέντο. Η Τούτου φυσικά έχει κάνει καριέρα στις ρομαντικές κομεντί, επιλογή θεμιτή και επιβεβλημένη με τέτοια φυσικά χαρακτηριστικά, εφόσον τα σχέδιά της αποτελούν καλοδουλεμένες παραλλαγές της συνταγής. Στην προκειμένη περίπτωση, έχουμε μάλλον μία από τις συμπαθητικότερες προσθήκες στη φιλμογραφία της, κυρίως χάρη στο προσγειωμένο σενάριο, το πολύ καλό καστ, και τους ενδιαφέροντες χαρακτήρες, στοιχεία που θα μπορούσαν να έχουν αξιοποιηθεί ακόμη καλυτέρα, αφού η δυναμική των χαρακτήρων δεν αναπτύσσεται πλήρως και η πλοκή παραμένει επίπεδη παρά το σταθερό ρυθμό της.
Για παράδειγμα, ο Φρανκ είναι σεφ, αλλά ποτέ δεν αντιλαμβανόμαστε αυτή την πολύ όμορφη ασχολία ως κάτι που αγαπάει (ή δεν αγαπάει) ο χαρακτήρας, παραμένει δηλαδή μια αναξιοποίητη ιδιότητα. Δεν αποτελεί πλαίσιο δράσης, ούτε γίνεται αφορμή για εξέλιξη της πλοκής, παρά μόνο φευγαλέα (παρουσιάζεται απλώς σαν μέρος της ρουτίνας του). Επιπλέον, ο Φιλιμπέρ είναι ένας πολύ ιδιοσυγκρασιακός χαρακτήρας, τον οποίο από ένα σημείο και μετά το σενάριο αποφασίζει να παραμερίσει, παραχωρώντας τον χρόνο που του αναλογεί στη σχέση του ζευγαριού. Η πλοκή κρατάει τους χαρακτήρες απασχολημένους, αλλά τα επεισόδια σα να φαίνονται ασύνδετα μεταξύ τους, σα να λείπει λίγο παραπάνω νεύρο και αφορμές που θα προσέδιδαν μεγαλύτερη συνοχή. Λεπτομέρειες ίσως, αφού το συνολικό αποτέλεσμα βλέπεται ευχάριστα και αναπληρώνει έστω προσωρινά το κενό που έχει αφήσει το αμερικανικό σινεμά στο είδος τα τελευταία χρόνια.

