
Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι οι αιμορροΐδες είναι φυσιολογικοί σχηματισμοί, παρόντες από την πρώιμη εμβρυική ζωή. Δεν είναι νέα στοιχεία που εμφανίζονται κάποια στιγμή εκεί που δεν υπήρχαν προηγουμένως.
Η λέξη "αιμορροΐδες" προέρχεται από τη σύνθεση των λέξεων "αίμα" και "ροή". Στον πρωκτό υπάρχει ένα δίκτυο υποβλεννογονίων φλεβών ,οι αIμορροιδικές φλέβες. Όταν για κάποιο λόγο αυτές διαταθούν αναπτύσσονται όζοι. Οι αιμορροϊδικοί όζοι είναι σάκοι που αποτελούνται από δέρμα και περιέχουν αγγεία του ανώτερου και κατώτερου αιμορροϊδικού πλέγματος που έχουν κιρσοειδή μορφή. Στην πραγματικότητα πρόκειται για πρόπτωση του βλεννογόνου του ορθού.
Μορφές αιμορροΐδων
Διακρίνονται σε εσωτερικές (βρίσκονται μέσα στο κατώτερο ορθό) και εξωτερικές (κάτω από το δέρμα γύρω από τον πρωκτό).
Οι εσωτερικές αιμορροϊδες συνήθως δεν είναι επώδυνες αλλά εκδηλώνονται συχνά με αιμορραγία. Όταν ο αιμορροιδικός όζος διαταθεί αρκετά ώστε να βγει έξω από τον πρωκτό, τότε έχουμε την κατάσταση των προπιπτουσών αιμορροίδων.
Οι εξωτερικές αιμορροϊδες είναι φλέβες κάτω από το δέρμα του πρωκτού, οι οποίες διατείνονται και συνήθως είναι επώδυνες ενώ κάποιες φορές σπάνε και αιμορραγούν.
Για μία εκλογικευμένη και εξατομικευμένη προσέγγιση στη θεραπεία του ασθενούς με αιμορροϊδοπάθεια απαιτείται η ταξινόμηση της βαρύτητας των συμπτωμάτων. Κοινώς παραδεκτό σύμπτωμα ταξινόμησης αποτελεί η πρόπτωση των αιμορροϊδικών όζων.
Έχουμε λοιπόν τέσσερις βαθμούς βαρύτητας ανάλογα με την πρόπτωση:
1ου βαθμού= Οι αιμορροϊδικοί όζοι προβάλλουν ελαφρά. Δεν προκαλούν παρά μόνο μικρή αιμορραγία.
2ου βαθμού= Οι όζοι προβάλλουν έξω από τον πρωκτικό σωλήνα στην κένωση, αλλά ανατάσσονται αυτόματα μετά την κένωση.
3ου βαθμού= Οι όζοι προβάλλουν έξω από τον πρωκτικό σωλήνα στην κένωση ή κατά τη διάρκεια άσκησης και δεν ανατάσσονται από μόνοι τους αλλά ύστερα από χειρισμό.
4ου βαθμού= Οι όζοι παραμένουν εκτός του πρωκτικού σωλήνα προκαλώντας πόνο, έντονο ερεθισμό και αιμορραγία.
Περισφιγμένες αιμορροΐδες. Όταν η προηγούμενη κατάσταση επιπλακεί με σπασμό του σφιγκτήρα, τότε διακόπτεται η παροχή αίματος και οι αιμορροΐδες μπορεί να νεκρωθούν. Υπάρχει ιδιαίτερα έντονος πόνος και ο ασθενής ζητά τη βοήθεια του γιατρού.
Γιατί δημιουργούνται οι αιμορροϊδες;
Οι αιμορροϊδες υπάρχουν φυσιολογικά στον πρωκτικό σωλήνα. Η φλεβική ανεπάρκεια των αιμορροϊδων δημιουργεί την αιμορροϊδοπάθεια..
Οι προδιαθεσικοί παράγοντες είναι πολλοί, (που συνυπάρχουν συχνά σε συνδυασμό), συμπεριλαμβανομένων των εξής:
• Χρόνια δυσκοιλιότητα
• Διάρροια
• Καθιστικός τρόπος ζωής
• Προχωρημένη ηλικία
• Εγκυμοσύνη
• Πυελικοί όγκοι
• Κληρονομική προδιάθεση
• Παχυσαρκία
• Απώλεια του μυικού τόνου σε μεγάλη ηλικία, χειρουργική επέμβαση στο ορθό, συνουσία από το ορθό.
• Ηπατοπάθεια
• Πυλαία υπέρταση
• Η χρήση οινοπνεύματος
• Η ιδιοσυγκρασία του ασθενούς
• Διατροφικές συνήθειες (καρυκεύματα)
Έχουν προταθεί διάφοροι μηχανισμοί για να εξηγηθεί η εμφάνιση της αιμορροϊδικής νόσου.
Η νόσος κάνει την εμφάνισή της όταν ο υποκείμενος ιστός, που στηρίζει τις εσωτερικές αιμορροΐδες και τις κρατά στη θέση τους, διαταθεί και χαλαρώσει (μηχανικοί παράγοντες), όταν υπάρξει διαταραγμένη φλεβική ροή στην περιοχή (αγγγειακή στάση, ανάδρομη ροή) ή αυξημένη ροή αίματος στα σπλάχνα (αιμοδυναμικοί παράγοντες). Οι διάφορες θεωρίες δεν αποκλείουν η μια την άλλη και είναι σαφές ότι στην παθογέννεση εμπλέκονται περισσότεροι του ενός παράγοντες.
Διάγνωση
Τίθεται από το ιστορικό και την φυσική εξέταση του ασθενούς(ορθοσκόπηση και δακτυλική εξέταση).
Η ορθοσκόπηση επιλύει αρκετά προβλήματα ταξινόμησης της αιμορροϊδικής πάθησης. ΄Ετσι είναι δυνατόν να φανεί η διόγκωση, η θρόμβωση, η πρόπτωση, ύπαρξη βλεννώδους έκκρισης ή αίματος. Ελέγχεται ο δακτύλιος για ύπαρξη ραγάδας και με την δοκιμασία Valsava ελέγχεται ο βαθμός πρόπτωσης.
Η δακτυλική εξέταση εκτιμάει την ευαισθησία της περιοχής, τυχόν σκληρία, οζίδια, πολύποδες, όγκοι υπερτροφικές θηλές κ.α. Επίσης ελέγχεται ο τόνος του σφιγκτήρα πιθανή στένωση του δακτυλίου και ο βαθμός ευαισθησίας.
Συμπτώματα
• Αιμορραγία από το ορθό
• Πρόπτωση ορθού
• Πόνος πρωκτού
• Κνησμός(φαγούρα) πρωκτού
• Δυσκοιλιότητα
• Ακράτεια κοπράνων
• Βλέννα στα κόπρανα
• Αίσθημα ατελούς κένωσης εντέρου
• Εξέλκωση πρωκτού
• Αναιμία
• Πρόπτωση αιμορροίδων
1. Αιμορραγία
Σχετίζεται με την αφόδευση. Πρόκειται για αίμα ζωηρού κόκκινου χρώματος, που δεν αναμειγνύεται με τα κόπρανα. Συνήθως εμφανίζεται αμέσως μετά την αφόδευση, σε ποσότητα που μπορεί να είναι από μόλις αντιληπτή στο χαρτί της τουαλέτας έως εμφανής ακόμα και στη λεκάνη.
2. Διόγκωση και πρόπτωση
Η διόγκωση των εσωτερικών αιμορροΐδων, η μετακίνηση τους και η εμφάνισή τους στο πρωκτικό χείλος (πρόπτωση) μπορεί να γίνει αντιληπτή και από τον ίδιο τον ασθενή ως μάζα που προπίπτει κατά την αφόδευση. Μπορεί επίσης να προκαλεί αίσθημα δυσφορίας που περιγράφεται και ως επιθυμία για αφόδευση ή αίσθημα πληρότητας ή και βάρους στο περίνεο ή τον πρωκτό.
3. Έκκριση
Πρόκειται για υδαρή ή βλεννοειδή έκκριση στο χείλος του πρωκτού που μπορεί να λεκιάζει το εσώρουχο.
4. Κνησμός και ερεθισμός του δακτυλίου.
Συνήθως συσχετίζεται με την ύπαρξη πρόπτωσης και έκκρισης λόγω ερεθισμού της περιοχής.
5. Πόνος.
Οι εσωτερικές αιμορροΐδες δεν πονούν συνήθως παρά μόνο όταν σχετίζονται με θρόμβωση ή ραγάδα. Η θρόμβωση εξωτερικής αιμορροΐδας προκαλεί συνήθως σημαντικού βαθμού πόνο.
Η άγνοια, o φόβος και πολλές φορές η κακώς εννοούμενη ντροπή, οδηγούν τον ασθενή στο να αποκρύπτει το πρόβλημα από τον ιατρό. Αποδίδει δε, αυθαίρετα, οποιοδήποτε σύμπτωμα από την περιοχή του πρωκτού σε αιμορροϊδοπάθεια και αρκείται σε αυτοσχέδιες θεραπείες, με αποτέλεσμα μακρόχρονη ταλαιπωρία αλλά και πιθανούς κινδύνους.
Πρέπει να γίνει απόλυτα κατανοητό ότι για να διαγνωσθεί η αιμορροϊδοπάθεια, είναι απαραίτητη η εξέταση του ασθενούς από ιατρό. Δεν σχετίζονται αυτόματα όλα τα συμπτώματα από τον πρωκτό με αιμορροΐδες! Όλα τα παραπάνω, μπορούν να υπάρξουν και σε πληθώρα άλλων νόσων, πολλές φορές πολύ πιο σοβαρών από την αιμορροϊδική.
Ένα ακριβές ιατρικό ιστορικό, η κλινική εξέταση και ο έλεγχος του κατώτερου εντέρου μπορεί να γλυτώσουν τον ασθενή από μεγάλη ταλαιπωρία αλλά και κινδύνους.
Αντιμετώπιση
Η αντιμετώπιση πολλές φορές σχετίζεται άμεσα με τον επιβαρυντικό παράγοντα αίτιο της εμφάνισης της αιμορροιδοπάθειας.
Κατά συνέπεια, η αλλαγή συνηθειών όπως:
α) η αύξηση των φυτικών ινών στη διατροφή (πράσινα λαχανικά, χόρτα, ψύλιο, προϊόντα δημητριακών ολικής αλέσεως, κλπ )
β) η μείωση των τροφών που μπορεί να δράσουν ερεθιστικά (καρυκεύματα, οινόπνευμα, καφεΐνη)
γ) η αύξηση πρόσληψης υγρών
δ) η σωματική άσκηση (κίνηση) καθώς επίσης και η ρύθμιση των κενώσεων σε καθημερινή βάση, μπορούν να αποτελέσουν τα θεμέλια της αντιμετώπισης της αιμορροϊδοπάθειας.
Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει:
α) Η συντηρητική αντιμετώπιση ορισμένων συμπτωμάτων των αιμορροΐδων κνησμός, καύσος, αιμορραγία ή βλεννώδης έκκριση, πόνος, αρχίζει με καλή υγιεινή της πρωκτικής ή περιπρωκτικής περιοχής και ρύθμιση των κενώσεων.
Η υγιεινή της περιοχής περιλαμβάνει εδρόλουτρα με χλιαρό νερό, σάπωνα με ουδέτερο ΡΗ και κατάργηση του χαρτιού τουαλέτας.
Η ρύθμιση κενώσεων επιτυγχάνεται με πλούσιες σε υπόλειμμα τροφές και χρήση ελαφρού υπακτικού ώστε οι κενώσεις να καθίστανται μαλακές και να μην τραυματίζουν την περιοχή.
Επί ερεθισμού του δακτυλίου μπορεί να χρησιμοποιηθούν τοπικές αντιφλεγμονώδεις αλοιφές απλές ή κορτιζονούχες ή και υπόθετα.
Συστηματική θεραπεία από του στόματος περιλαμβάνει σκευάσματα όπως κλάσματα φλαβονοειδών σε δοσολογία ανάλογη με το βαθμό συμπτωματολογίας.
Άλλες μορφές συντηρητικής θεραπείας περιλαμβάνουν σκληροθεραπεία με έγχυση σκληρυντικών ουσιών , φωτοπηξία με χρήση ειδικών συσκευών, κρυοθεραπεία, περίδεση με ελαστικούς δακτυλίου ή απολίνωση της αιμορροϊδικής αρτηρίας με χρήση συσκευής Doppler.
β) επεμβατικές μεθόδους όπως σκληρυντικές ενέσεις, φωτοπηξία (LASER) ή χρήση ελαστικών δακτυλίων
γ) H χειρουργική θεραπεία περιλαμβάνει από ήπιες μέχρις πλέον επεμβατικές τεχνικές ανάλογα με τον βαθμό αιμορροϊδοπάθειας.
1) Διαστολή δακτυλίου: Αναφέρεται ως μέθοδος Lord
από τον ΄Αγγλο χειρουργό που την επινόησε και έχει σαν αρχή την παύση του σπασμού που προκαλείται λόγω του τοπικού ερεθισμού με αποτέλεσμα φλεβική στάση ή συμφόρηση του δακτυλίου. Εκτελείται υπό γενική αναισθησία με μυοχάλαση ή συνίσταται σε διαστολή 4 δακτύλων προοδευτικά και για διάστημα 4-5 λεπτών.
2) Πλάγια σφιγκηροτομή: Αποβλέπει όπως η Lord σε λύση του σπασμού με ελεγχόμενο όμως αποτέλεσμα. Εκτελείται μερική σφιγκτηροτομή του έσω σφιγκτήρα υποβλεννογονίως με τοπική έγχυση διαλύματος αδρεναλίνης, 1: 100.00
3) Χειρουργική αιμορροϊδεκτομή κατά Milligan –Morgan ανοιχτή ή κλειστή ανάλογα με την σύγκλειση ή όχι του χειρουργικού τραύματος. Συνίσταται σε απολίνωση του αγγειακού μίσχου στις ώρες 5,7, και 11 σε γυναικολογική θέση με μεγάλη προσοχή στην παραμονή γέφυρας βλεννογόνου μεταξύ των αφαιρουμένων όζων, ώστε να αποφευχθεί η δημιουργία στένωσης του δακτυλίου.
Τελευταία στην αιμορροϊδεκτομή Milligan – Morgan γίνεται χρήση Laser και το αποτέλεσμα είναι σημαντικά καλλίτερο λόγω έλλειψης μετεγχειρητικού πόνου και ταχύτερης επούλωσης του εγχειρητικού τραύματος.
Σαν επιπλοκές της χειρουργικής αντιμετώπισης των αιμορροΐδων αναφέρονται:
Πόνος: Είναι το κύριο σύμπτωμα που λειτουργεί ανασταλτικά στους ασθενείς στην λήψη αποφάσεως για επέμβαση.
Αιμορραγία: Σπάνια αλλά μερικές φορές σημαντική ώστε να επιβάλλεται ο έλεγχος της στο χειρουργείο. Οφείλεται κατά κανόνα σε διαφυγή απολίνωσης αιμορροϊδικού μίσχου.
Επίσχεση ούρων: Επισυμβαίνει σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών κυρίως προχωρημένης ηλικίας λόγω αντανακλαστικών σπασμών των νεύρων της περιοχής ή του πόνου. Απαντάται συνήθως σε άτομα με δυσκολία ούρησης και προεγχειρητικώς.
Στένωση δακτυλίου : Οφείλεται συνήθως σε κακή τεχνική όπως αναφέραμε προηγουμένως.
Ακράτεια : Μικρή αποβολή υγρών και αερίων χωρίς έλεγχο μπορεί να υπάρχει σε ένα αριθμό ασθενών χωρίς να αποτελεί πρόβλημα. Συνήθως παρέρχεται σε διάστημα ολίγων εβδομάδων αφ΄εαυτής ή με ασκήσεις ενίσχυσης του τόνου του σφιγκτήρα. ΄Αν παραταθεί περισσότερο και σε μεγαλύτερο βαθμό μπορεί να σημαίνει κάκωση του σφιγκτήρα με ανάγκη χειρουργικής διόρθωσης.
4) Αιμορροϊδεκτομή Longo
Τελευταία όλο και περισσότερο εφαρμόζεται στη θεραπεία των αιμορροΐδων η τεχνική αιμορροϊδεκτομής με χρήση κυκλικού αναστομωτήρα (Stapler).
Η συχνότης επιπλοκών σε σχέση με την αιμορροϊδεκτομή Milligan –Morgan είναι αμελητέες.
Σε ένα μικρό ποσοστό μπορεί να δημιουργηθεί υποβλεννογόνιο αιμάτωμα στην γραμμή συρραφής που συνήθως απορροφάται αυτομάτως.
Μικρή αιμορραγία μπορεί να εμφανισθεί αμέσως μετά την αφαίρεση του κυκλικού αναστομωτήρα και αντιμετωπίζεται με πίεση επί μερικά λεπτά με τολύπιο γάζας ή τοπική έγχυση διαλύματος αδρεναλίνης.
Οι μέθοδοι σαφώς διαφέρουν μεταξύ τους σε πολλά στοιχεία τους, έχοντας συγκεκριμένες ενδείξεις, πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα.
Έτσι πολλοί παράγοντες επηρεάζουν την τελική επιλογή της μεθόδου από τον χειρουργό.
Σαφώς, ο σκοπός των μέτρων (συντηρητικών και χειρουργικών) είναι η μείωση ή και εξαφάνιση των συμπτωμάτων και των σημείων της αιμορροϊδικής νόσου και η ταχεία επιστροφή του ασθενούς σε φυσιολογικούς ρυθμούς ζωής με τη μικρότερη δυνατή ταλαιπωρία.
Τελειώνοντας θα πρέπει να τονίσουμε ότι ο φόβος, η ντροπή και η αναβλητικότητα δεν θα έχουν θέση στην αντιμετώπιση των προβλημάτων υγείας που μας απασχολούν.
Στην παρουσία υπόπτων σημείων και συμπτωμάτων, επισκεπτόμαστε αμέσως τον ειδικό ιατρό. Είναι ο μόνος που μπορεί να βοηθήσει υπεύθυνα και αποτελεσματικά να διαγνώστεί και να λυθεί το πρόβλημα, όχι μόνο της αιμορροϊδικής, αλλά και κάθε άλλης νόσου.
Μ.Τ

