Του Ι. Καραβαλάκη
Κάθε φορά που επισκέπτομαι το Λασίθι γεμίζει η ψυχή μου με ανάμικτα συναισθήματα ευχαρίστησης και θλίψης. Ευχαρίστησης γιατί ξαναβλέπω την γενέθλια γη και ξαναζώ ανέμελες παιδικές αναμνήσεις, θλίψης δε γιατί διαπιστώνω για μια ακόμη φορά την εγκατάλειψη του τόπου.
Τα περισσότερα σπίτια είναι παραμελημένα και στους χορτασμένους δρόμους του χωριού κάποιοι ηλικιωμένοι σέρνουν αργά τα βήματά τους. Τα σχολεία έχουν κλείσει τώρα και κάμποσα χρόνια και μόνο οι εκκλησίες παραμένουν ανοικτές για κηδείες και μνημόσυνα.
Ο Λασιθιώτικος Αύγουστος μάλλον μήνας “απάτης” μπορεί να χαρακτηρισθεί. Τον μήνα αυτό έρχονται στο χωριό κάποιοι απόδημοι, από υποχρέωση προς τους γονείς ή για να περάσουν εκεί μερικές μέρες διακοπών. Και τότε έρημα χωριά παίρνουν μια πρόσκαιρη ανάσα ζωής, ενώ στην πραγματικότητα αυτά εξακολουθούν να φθίνουν.
Τον μήνα αυτόν οι Πολιτιστικοί Σύλλογοι που ξεφύτρωσαν σαν μανιτάρια μετά τον “Καποδίστρια” σ’ όλα σχεδόν τα χωριά (αδιαφιλονίκητη απόδειξη του κακού σχεδιασμού ή της κακής λειτουργίας του) οργανώνουν εκδηλώσεις για να διασκεδάσουν την μονοτονία τους.
Παίρνοντας αφορμή από μια τέτοια εκδήλωση, θα αναφέρω κάποια περιστατικά που έζησα κατά τον πρόσφατο Λασιθιώτικο Αύγουστο και τα οποία μου άλλαξαν λίγο την κακή ψυχολογική κατάσταση, δημιούργημα του μαρασμού του τόπου μου. Τα περιστατικά αυτά μοιάζουν σαν ένα μικρό φως στο βάθος του τούνελ της Λασιθιώτικης εγκατάλειψης και ερημίας.
Το βράδυ της 12ης Αυγούστου βρέθηκα στη “Γιορτή του κολοκυθιού” που διοργανώνει κάθε χρόνο ο δραστήριος Σύλλογος Αβρακοδιανών και Κουδουμαλιανών “Ο Κάστελλος”. Για την από κάθε πλευρά πετυχημένη αυτή εκδήλωση δεν θα πω πολλά λόγια. Θα σταθώ μόνο στα “επιδόρπια” που προσφέρθηκαν και με τα οποία έκανε αθόρυβα αλλά “γλυκά” την πρώτη εμφάνισή του (πριν από την επίσημη αναγνώρισή του) ο Σύλλογος Γυναικών Αβρακόντε, δίνοντας έτσι το εναρκτήριο λάκτισμα για την συμμετοχή του στον αγώνα της τοπικής ανάπτυξης. Πράγματι, εδώ και αρκετό καιρό μια ομάδα γυναικών του Αβρακόντε, με πρωτοβουλία της δίδας Ελένης Κατεχάκη, υπαλλήλου του Δήμου Οροπεδίου Λασιθίου, καταγωγής από τον Αβρακόντε, έχει ξεκινήσει την διαδικασία δημιουργίας ενός Συλλόγου Γυναικών, ο οποίος πιστεύω ότι σύντομα θα έχει αποκτήσει νομική οντότητα και επίσημα πια θα μπορεί να μετάσχει στην αναπτυξιακή προσπάθεια του τόπου.
Λίγες μέρες μετά την “Γιορτή του κολοκυθιού” στις 23/8/07 παρακολούθησα μια ημερίδα που είχε οργανώσει ο Δήμος Οροπεδίου Λασιθίου με θέμα την βιολογική γεωργία. Θέμα επίκαιρο και ιδιαίτερα ενδιαφέρον για το Λασίθι. Ομιλητές εκλεκτοί επιστήμονες, ακροατήριο περιορισμένο μεν αλλά εκλεκτό επίσης. Από όλες τις πολύ ενδιαφέρουσες εισηγήσεις ξεχώρισα μια, εκείνη της κυρίας Ιωάννας Διαλυνά, γεωπόνου, με μεταπτυχιακές σπουδές στη βιολογική γεωργία, από τον Αγιο Κων/νο. Η νέα επιστήμων, με τα προσόντα που διαθέτει, αντί να διδάσκει θεωρητικά από καθέδρας τα περί βιολογικής γεωργίας εγκαταστάθηκε στο Λασίθι και εφαρμόζει στα πατρογονικά κηποχώραφα τις γνώσεις που απέκτησε στο Πανεπιστήμιο και στα επιστημονικά εργαστήρια σχετικά με την καλλιέργεια της πατάτας.
Η κ. Διαλυνά μας μίλησε για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει σαν καλλιεργητής, επικέντρωσε όμως την ομιλία της στις δυνατότητες που προσφέρει η λασιθιώτικη γη για την ανάπτυξη της βιολογικής γεωργίας.
Μια ομιλία αληθινή τονωτική ένεση για όλους, αισιόδοξους και απαισιόδοξους για το μέλλον του τόπου. Η γεωργία στο Λασίθι, εαν γίνει σωστή εκμετάλλευση των πλεονεκτημάτων του, έχει λαμπρό μέλλον.
Την μεθεπομένη, 25 Αυγούστου, μια κοινωνική υποχρέωση με έφερε στην ιδιαιτέρως προσφιλή σε μένα Ιερά Μονή Βιδιανής. Εγνώριζα τις μεγάλες προόδους που έχουν γίνει εκεί, πόσο περιποιημένος είναι ο εξωτερικός χώρος και πόσα πανέμορφα λουλούδια ανθούν σ’ αυτόν. H έκπληξη όμως μου ήρθε από τον εντυπωσιακό καλλωπισμό που έχει πρόσφατα συντελεσθεί στο εσωτερικό του καθολικού. Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια στον δραστήριο και αεικίνητο ηγούμενο της Μονής, αρχιμανδρίτη Δωρόθεο Καφτάκη, από τις Γωνιές Πεδιάδος, ο οποίος έχει καταφέρει με τις ενέργειες αλλά κυρίως με την προσωπική του εργασία να μεταμορφώσει την Μονή και να την καταστήσει αληθινό κόσμημα της περιοχής. Με ικανοποίηση πληροφορήθηκα ότι δυο νέοι μοναχοί προστέθηκαν πρόσφατα στο δυναμικό της Βιδιανής. Χωρίς καμία αμφιβολία και το έργο που συντελείται στην Βιδιανή είναι μια θετική προσφορά στην αναπτυξιακή προσπάθεια του Λασιθίου.
Στην ίδια εκδήλωση συνάντησα έναν παλιό καλό φίλο, τον μηχανικό-μηχανολόγο κ. Μιχάλη Μπιτσάκη, από τον Αγ. Χαράλαμπο, ο οποίος με τα νέα του μου ανέβασε την ψυχολογία. Πράγματι, όπως μου είπε ο ίδιος, παράλληλα με την κύρια επαγγελματική του δραστηριότητα ασχολείται και με την δενδροκαλλιέργεια στο Λασίθι, όπου διαθέτει ήδη ένα οπωρώνα βιολογικής καλλιέργειας 20 στρεμ. με διάφορα είδη και ποικιλίες οπωρωφόρων δένδρων (μηλιές πολλών ποικιλιών, αχλαδιές, κερασιές κλπ). Από οικονομική άποψη φαίνεται ότι η εκμετάλλευση του βιολογικού οπωρώνα πηγαίνει πολύ καλά τόσο από πλευράς παραγωγής όσο και κυρίως από απόψεως διαθέσεως των παραγόμενων προϊόντων. Και τονίζω αυτό το τελευταίο γιατί είναι γνωστό ότι μεγάλο μέρος της συμβατικής Λασιθιώτικης παραγωγής φρούτων καταλήγει να γίνεται ζωοτροφή.
Kαι έρχομαι στο τελευταίο θετικό περιστατικό που επισήμανα. Λήγοντος του Λασιθιώτικου Αυγούστου επισκεφθήκαμε με φίλους την Ιερά Μονή Κρουσταλλένιας, το μεγάλο θρησκευτικό κέντρο του Οροπεδίου Λασιθίου. Εκεί συναντήσαμε τον αρχιμανδρίτη Χρύσανθο, αδελφό της Μονής, ο οποίος με προθυμία μας ξενάγησε στους μοναστικούς χώρους και στη συνέχεια μας κάλεσε στο αρχονταρίκι, όπου μας πρόσφερε το παραδοσιακό μοναστηριακό κέρασμα: λουκούμι, νερό και καφέ. Αν και παλιός τακτικός επισκέπτης της Κρουσταλλένιας, ήταν η πρώτη φορά που έβλεπα ανοικτό το αρχονταρίκι με καθαροστρωμένα τα τραπέζια πάνω στα οποία πιατέλλες με λουκούμια περίμεναν τους επισκέπτες. Νέο αίμα στην Μονή, νέα νοοτροπία και νέα αντίληψη για την μοναστική διαβίωση και φιλοξενία. Η Κρουσταλλένια, με μακρά και ένδοξη ιστορία, εκσυγχρονίζεται στο πλαίσιο του Ορθόδοξου Μοναχισμού και εξελίσσεται σε ένα ενδιαφέρον κέντρο πολιτισμού. Η νέα Κρουσταλλένια μπορεί και πρέπει να βοηθήσει στην προσπάθεια ανάπτυξης του τόπου.
Πριν προχωρήσω όμως σε μια πρόχειρη εκτίμηση των περιστατικών που προανέφερα, θέλω να επισημάνω ότι ούτε τα σημαντικότερα ούτε τα μοναδικά είναι στο Λασίθι. Απλά είναι εκείνα που περιέπεσαν στην αντίληψή μου την συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Ασφαλώς δε, θα υπάρχουν και άλλα εξίσου ή και περισσότερο ενδιαφέροντα, που όμως δεν έτυχε να γνωρίσω.
Με ικανοποίηση παρατήρησα λοιπόν ότι σε όλες τις περιπτώσεις, ανεξάρτητα από το αντικείμενο με το οποίο ασχολούνται, πρωταγωνιστούν νέοι, από μοναχούς έως βιοκαλλιεργητές, οι πιο πολλοί καταγόμενοι από το Λασίθι, με μόρφωση υψηλού επιπέδου που ελεύθερα αποφάσισαν να εγκατασταθούν ή να δραστηριοποιηθούν επαγγελματικά στο Οροπέδιο.
Αναφέρομαι κυρίως στην κατηγορία των βιοκαλλιεργητών, οι οποίοι, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι με την διάθεση που έχουν, θα προκόψουν οι ίδιοι και θα αποτελέσουν υπόδειγμα και για άλλους.
Στην πορεία τους, οι σύγχρονοι αυτοί “πιονέρηδες” θα πρέπει να έχουν την συμπαράσταση των Λασιθιωτών, της δημοτικής Αρχής και κυρίως της Πολιτείας. Η επιτυχία της προσπάθειάς τους εξαρτάται από την δική τους δραστηριότητα αλλά και από τα έργα υποδομής της περιοχής, τα οποία μόνο η Πολιτεία μπορεί να δημιουργήσει.
Ζούμε σε μια εποχή κυριαρχίας της επιστημονικής γνώσης και της τεχνολογίας, τις οποίες μόνο η Πολιτεία μπορεί και πρέπει να εξασφαλίσει σ’ αυτούς που ήδη επέλεξαν και σ’ αυτούς που αύριο θα επιλέξουν το Λασίθι σαν χώρο επαγγελματικής δράσης. Η κρατική στήριξη είναι απαραίτητη για να πετύχει η ατομική προσπάθεια και η στήριξη αυτή θα πρέπει να προέρχεται από ένα ντόπιο επιστημονικό Ιδρυμα, που θα μελετά τα προβλήματα και θα προτείνει τις κατάλληλες και εφαρμόσιμες λύσεις στους ντόπιους καλλιεργητές.
Οπως ανέφερα σε προηγούμενο άρθρο μου, οι προϋποθέσεις για την ίδρυση ενός παρομοίου Ιδρύματος στο Λασίθι είναι πολύ ευνοϊκές.
Η γεωργία των επιδοτήσεων απέτυχε και σε λίγο θα αποτελέσει παρελθόν. Η ανταγωνιστική γεωργία έρχεται. Βοηθήστε την να σταθεί στα πόδια της στο Λασίθι για να μην ερημώσει ο τόπος.

